Ο ΤΣΙΓΓΑΝΟΣ ΚΑΙ Ο ΤΣΑΜΙΚΟΣ

Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος* Δεν γνωρίζουμε πολλά για τη μουσική των αρχαίων μας. Τα λίγα γραπτά  δείγματα της,  δεν μας φωτίζουν ιδιαίτερα. Δεν έφτασαν ως εμάς οι μουσικές των τραγωδιών, οι δελφικοί ύμνοι, τα τραγούδια των συμποσίων, γιατί δεν υπήρχε για πολλούς  ιστορικούς  λόγους,  η συνέχεια στο ανθρώπινο καλλιτεχνικό δυναμικό που θα αναλάμβανε την «μεταφορά» τους μέσα από τους αιώνες. Αντίθετα, από τα μεσαιωνικά χρόνια και μετά, το δημοτικό τραγούδι, είχε καλύτερη τύχη. Το τραγούδι αυτό που ζυμώθηκε με την καθημερινότητα, τους αγώνες, τις αγωνίες, τα καλά και τα δύσκολα του λαού και του τόπου, ευτύχησε να έχει κατά πρώτον σπουδαίο δημιουργό.  Τον ίδιο τον λαό. Λέξη τη λέξη και νότα τη νότα, το ύφαινε, πατώντας  σε παλιότερους μουσικούς  δρόμους. Όμως δεν έφτανε μόνον αυτό. Χρειάζεται και η συνεισφορά και των μουσικών που θα το κοινωνήσουν  στα πανηγύρια, τους γάμους, και τις χαρές των ανθρώπων. Οι γηγενείς Έλληνες μουσικοί ήταν πάντα σπουδαίοι και δημιουργικοί. Σχεδόν κάθε χωριό  είχε τη δική του κομπανία. Ήταν νοικοκυραίοι άνθρωποι, που  μετά τις εργασίες στην ύπαιθρο ή στα άλλα επαγγέλματα τους, έκαναν το κέφι τους με τη μουσική. Έτσι το χωριό τους αλλά και τα κοντινά χωριά, είχαν τη δική τους κομπανία. Έπαιζαν τραγούδια του…

Continue Reading Ο ΤΣΙΓΓΑΝΟΣ ΚΑΙ Ο ΤΣΑΜΙΚΟΣ

ΛΑΪΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΛΑΪΚΗ ΤΙΜΗ

            Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος*   Η ανάγκη πολλών εφημερίδων να  διασωθούν οικονομικά, τις οδήγησε σε μια αληθινή  βιομηχανία εκδόσεως παράλληλων εντύπων, που προσφέρονται αντί ενός χαμηλού αντιτίμου στους αναγνώστες, μαζί με  την εφημερίδα. Αυτή η μαζική  κυκλοφορία  βιβλίων, κυρίως  «απλοποιημένης»  λογοτεχνίας, έρχεται από μακριά.  Το μεγάλο, το «λαϊκό» κοινό, δεν ήταν σε θέση να αγοράσει και να έρθει  σε επαφή με κορυφαία, σημαντικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Βρήκε λοιπόν σε αυτές τις εκδόσεις την δίοδο  που είχε ανάγκη για  τον κόσμο της ανάγνωσης και του βιβλίου. Στην Αθήνα της εποχής του Όθωνα,  εμφανίζεται το παιδικό περιοδικό « Μύρια Όσα», με θέματα  παιδαγωγικά.  Στα επόμενα χρόνια, το περιοδικό για μεγάλους «Εκλεκτά Μυθιστορήματα», που εμφανίζεται το 1884, τολμά την έκδοση λογοτεχνικών έργων με τίτλους  εμπορικούς για την εποχή, όπως «Το Χανουμάκι», ο «Μαρμαρωμένος Βασιλιάς», ή η «Μαρία η Πενταγιώτισα», όλα  σε έκταση περίπου 80 σελίδων. Στη συνέχεια, έχουμε   βιβλία που απευθύνονταν  σε παιδιά και ήταν  μεταφράσεις  έργων του Δουμά, του Ντίκενς, του Θερβάντες κ.α.  Έχουμε ακόμα  εκδόσεις μικρών αυτοτελών φυλλαδίων, που περιείχαν σε περίληψη γνωστά  μυθιστορήματα. Στις εκδόσεις της εφημερίδας   «Ακροπόλις», τυπώνονται  έργα όπως «Η Πλωτή Πόλις και άλλα διηγήματα» του Ιουλίου Βέρν, ο «Κατάσκοπος και…

Continue Reading ΛΑΪΚΑ ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΛΑΪΚΗ ΤΙΜΗ

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ

                                                                         Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος*   Πως  μπορεί ο άνθρωπος να καταστρέφει τα ίδια τα  δημιουργήματά του; Πως μπορεί να κονιορτοποιεί μνημεία και  έργα τέχνης που του κληροδότησαν οι πρόγονοί του  κυριευμένος από ένα τυφλό μίσος φυλετικό ή θρησκευτικό; Τι και πόσα  έχασε η ανθρωπότητα από τη φωτιά στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας στην αρχαιότητα  όπου καταστράφηκαν 700.000 χειρόγραφες περγαμηνές  με όλον τον πλούτο της τέχνης, της φιλοσοφικής σκέψης και των  επιστημονικών  κατακτήσεων της εποχής; Και ποιος άραγε ευθύνεται γι αυτή τη φωτιά; Οι ιστορικοί δεν έχουν δώσει ακόμα απάντηση. Την έκαψε ο Ιούλιος Καίσαρας, ο πατριάρχης Αλεξανδρείας Θεόφιλος, ή ο χαλίφης Ομάρ της Δαμασκού; Άγνωστο. Το μόνο σίγουρο είναι πως χάθηκε από προσώπου γης, ένα σπουδαίο κέντρο ανθρώπινης δημιουργίας. Ένα σημείο όπου  διανοούμενοι της εποχής, ποιητές και επιστήμονες ταξίδευαν από τις άκρες του τότε γνωστού κόσμου για να μελετήσουν, να συζητήσουν και να ανταλλάξουν ιδέες. Επιστρέφοντας, μεταλαμπάδευαν όλον αυτό τον πλούτο στις πατρίδες τους. Αργότερα, το 1204 κατά την Δ΄ Σταυροφορία, αφού οι Φράγκοι παρέκλιναν…

Continue Reading ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΕΣ

Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος*   Οι  θεατρίνοι, σ αυτόν τον τόπο, από την εποχή της κραταιάς Αθηναϊκής Δημοκρατίας,  περιόδευαν. Πέρα από τις εμφανίσεις τους στους μεγάλους δραματικούς αγώνες στα Μεγάλα Διονύσια  και τα Λήναια,  διέτρεχαν  τους Δήμους   της Αττικής παρουσιάζοντας τραγωδίες και κωμωδίες που είχαν διακριθεί στα έγκυρα   «φεστιβάλ» της εποχής, σαν αυτά που προαναφέραμε. Σιγά σιγά οι εξορμήσεις τους επεκτάθηκαν  σε όλον τον ελλαδικό χώρο, για να φτάσουν  έως και τη Σικελία και την Μεγάλη Ελλάδα. Την ίδια  πορεία κράτησε η συντεχνία του θεάτρου  τους αιώνες που πέρασαν και  έως τα σήμερα. Κατά τον 19ο αιώνα ταξίδευαν μέχρι τα κέντρα του εκτός Ελλάδος Ελληνισμού, όπως στη Κωνσταντινούπολη και την  Αλεξάνδρεια. Αργότερα στη Γερμανία, την Αυστραλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ όπου ζούσαν Έλληνες μετανάστες.  Αλλά και στην χώρα μας. Δεν υπάρχει  πόλη, κωμόπολη, ή χωριό, που να  μην έχει δοθεί παράσταση. Σε κάποιο καφενείο, αίθουσα, κινηματογράφο, πλατεία ή προαύλιο  σχολείου. Αγαπημένος προορισμός των θεατρίνων διαχρονικά όμως ήταν και θα είναι πάντα, η συμπρωτεύουσα. Η Θεσσαλονίκη των πολλών θεατρόφιλων κατοίκων της. Μέχρι σχεδόν τη δεκαετία του ΄80, η μόνη γηγενής θεατρική δραστηριότητα  περιορίζονταν στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Τα πολλά και καλά θεατρικά της ταλέντα τα απορροφούσε η Αθήνα. Υπήρχαν…

Continue Reading Η ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΤΟ ΘΕΜΑ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΕΤΑΙΡΟΙ»

Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος*   Γράφοντας  τα  Σάββατα  εδώ στην Αυγή τα Πολυ-Πολιτισμικά, περνώ  κάθε βδομάδα την περίοδο της αναζήτησης θέματος. Όταν το βρω, τότε τα πράγματα είναι πιο εύκολα. Μια βδομάδα πριν  από την συμπλήρωση πέντε μηνών της   κυβέρνησης   και στην  πιο οριακή στιγμή της περίφημης (και φοβούμαι επαχθούς, όπως και το χρέος) διαπραγμάτευσης, ποιο θα μπορούσε να είναι το θέμα; Κάποιο ζήτημα τέχνης; Αισθητικής; Κάποιος σπουδαίος δημιουργός; Αυτές τις ημέρες που η ίδια η Δημοκρατία τίθεται εν αμφιβόλω από την νεοφιλελεύθερη  ηγεσία των συμμάχων χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τι θα μπορούσε κανείς να προτείνει ως θέμα συζήτησης γύρω από τον πολιτισμό; Η  Δημοκρατία γεννά Πολιτισμό και το αντίστροφο. Ο Πολιτισμός παράγει Δημοκρατία.  Η ηθική, η κοινωνία και πολιτική επικοινωνία, ο πολιτισμός του ορθού λόγου, η ανύψωση του ανθρώπου  ως  μέλους μιας συντεταγμένης  πολιτείας,  η ανύψωσή του σε πολίτη δηλαδή, είναι αποτέλεσμα της Δημοκρατίας. Αυτής της άμεσης Δημοκρατίας της αρχαίας Αθήνας, που ξεκλείδωσε τα ταλέντα και την έμπνευση στους πολίτες της,  να χτίσουν Παρθενώνες, να δημιουργήσουν αγάλματα, να γράψουν ποίηση, να κάνουν μουσική, ζωγραφική, θέατρο και όχι μόνον. Η Δημοκρατία είναι εκείνη που τους έδωσε τα εφόδια να απολαμβάνουν αυτά τα έργα  της τέχνης και του πολιτισμού, στους ναούς,…

Continue Reading ΤΟ ΘΕΜΑ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΟΙ «ΕΤΑΙΡΟΙ»

ΘΕΑΤΡΟ GYPTIS (ένα γαλλο – ελληνικό θέατρο στη Μασσαλία)

                                                                        Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος* Ένας παλιός κινηματογράφος ήταν,  σε μια υποβαθμισμένη περιοχή της Μασσαλίας με το όνομα της  κέλτισας πριγκίπισσας Gyptis, που παντρεύτηκε τον  Εύξενο, από την Φώκαια της Μικράς Ασίας. Η ιστορία του Εύξενου  και της Gyptis μέσω   της αίθουσας  που μετατράπηκε σε ένα από τα πιο δυναμικά περιφερειακά θέατρα της Γαλλίας, μοιάζει με την ιστορία των δύο θεατράνθρωπων που το δημιούργησαν και το έκαναν σπουδαίο κύτταρο της γαλλικής θεατρικής ζωής από το 1987 έως το 2013. Του Έλληνα  Αντώνη Βουγιούκα και της  Γαλλίδας Francoise  Chatot. Να γυρίσουμε όμως στην ιστορία του εποικισμού της περιοχής από τους Φωκαείς. Η άφιξη του Εύξενου σε αυτήν την ακτή της νότιας Γαλλίας, συνέπεσε με τη γιορτή που ετοίμαζε ο βασιλιάς Nan  για να διαλέξει η κόρη του Gyptis τον άνδρα που θα παντρευτεί. Ένα μητριαρχικό έθιμο λοιπόν, έδωσε την ευκαιρία στον  Φωκαέα έποικο  να είναι ο τυχερός θνητός που παρέλαβε την κούπα με ποτό από τα χέρια  της πριγκίπισσας  και μαζί με αυτήν να πάρει προίκα και…

Continue Reading ΘΕΑΤΡΟ GYPTIS (ένα γαλλο – ελληνικό θέατρο στη Μασσαλία)

ΤΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ( ένα μουσείο σε κώμα)

                                                                  Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος* Είναι το μεγαλύτερο των Βαλκανίων. Είναι πρωτοφανώς ανεκτίμητο, είναι ο μοναδικός φορέας διαφύλαξης του ελληνικού θεάτρου και είναι σε κώμα! Ένα μουσείο εκτός λειτουργίας, ένα μουσείο του οποίου τα εκθέματα καταστρέφονται. Το «Θεατρικό Μουσείο Ελλάδας», ιδρύθηκε το 1938 από την Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών συγγραφέων επί προεδρίας  Θεόδωρου Συναδινού. Ο πρώτος έφορός του ήταν ο πρωτοπόρος ιστορικός του θεάτρου μας  Γιάννης Σιδέρης. Από τότε μέχρι τις μέρες μας ένας ανεκτίμητος θησαυρός συγκεντρώθηκε στο χώρο όπου στεγάζεται, στο ισόγειο του Πνευματικού Κέντρου της Αθήνας.  Αρχεία παραστάσεων, αφίσες και προγράμματα, φωτογραφικό υλικό και στοιχεία για το νεοελληνικό θέατρο,  από τη δραστηριότητά του στις παραδουνάβιες  ηγεμονίες έως το σήμερα. Υλικό από το ελληνικό θέατρο στην Αίγυπτο, τη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη. Υλικό από παραστάσεις  όλων των θεατρικών ειδών και εποχών. Καμαρίνια σπουδαίων θεατρίνων έχουν στηθεί με προσωπικά τους αγαπημένα αντικείμενα και κοστούμια ρόλων. Θαρρείς πως οι: Μαρίκα Κοτοπούλη, Κυβέλη, Αλέξης Μινωτής, Κατίνα Παξινού, Ελένη Παπαδάκη, Μελίνα Μερκούρη, Κατερίνα Ανδρεάδη, Δημήτρης Μυράτ, Δημήτρης Χόρν, Μαρία Κάλλας, Αλίκη Βουγιουκλάκη,  Τζένη Καρέζη,…

Continue Reading ΤΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ( ένα μουσείο σε κώμα)