Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Το μουσικό έργο του Γιάννη Μαρκόπουλου, μας  έφερε σε επαφή με ήχους και στίχους  που ήρθαν εκεί στην περίοδο της χούντας των συνταγματαρχών να αμφισβητήσουν την κυρίαρχη αισθητική του «Πατρίς Θρησκεία Οικογένεια»,  να μας τονώσουν το ηθικό, να είμαστε έτοιμοι για το μεγάλο ξημέρωμα που όλοι λαχταρούσαμε. Το «Χρονικό» μαζί με την «Ιθαγένεια» μας έβαζαν σε δρόμους ταυτόχρονα άγνωστους, καινούριους αλλά και πολύ γνώριμους.  Συγκεράζοντας το λόγιο με το παραδοσιακό, κινήθηκε πάνω στους δύο αυτούς άξονες με τρόπο θαυμαστό. Η κρητική λύρα, το σαντούρι το νταούλι και η τραχιά φωνή του Νίκου Ξυλούρη, συναντήθηκαν  με το όμποε, το δυτικότροπο βιολί και την αγγελική φωνή της Μαρίας Δημητριάδη, για να μας πουν πως υπάρχει εδώ ένας τεράστιος πλούτος πολιτισμού, ελευθερίας, χρέους και αγώνα. Γεμάτο το στούντιο Λήδρα στη Πλάκα. Και όταν πρωτοπαρουσιάστηκε αλλά και αργότερα με την πτώση της χούντας. Οι στίχοι  του Κ. Χ. Μύρη (του Κώστα Γεωργουσόπουλου δηλαδή), φτιαγμένοι από στέρεα υλικά, φερμένα από την εποχή των συγγραφέων  του αρχαίου δράματος, μιλούσαν κατ ευθείαν στην ψυχή και το νου μας. Δεν χρειάστηκε  κανενός είδους διαμεσολαβητής για την αποδοχή του έργου.  Συνεννοηθήκαμε αμέσως. Γιατί μιλούσαν τη γλώσσα μας και την γλώσσα των παππούδων μας. «Κατέβηκε…

Θα μπορούσε ίσως να οριοθετηθεί μια ειδική κατηγορία θεατρικών έργων, που θα έχει ως θέμα τους εργατικούς αγώνες και τα προβλήματα των εργατών; Πολλοί μελετητές, προτείνουν μια τέτοια κατηγοριοποίηση. Γεγονός πάντως είναι πως πριν ακόμα από την  εμφάνιση της μαρξιστικής θεωρίας, υπήρξαν απόπειρες καλλιέργειας μιας κάποιας κοινωνικής θεματικής σε θεατρικά έργα. Ο αγαπημένος ήρωας της αγγλικής λογοτεχνίας Robin Hood,  Ρομπέν των Δασών στα καθ ημάς, έγινε θεατρικό έργο στα 1427, όταν ο Δήμαρχος του Exeter, προσλαμβάνει μια ομάδα χωρικών, για να ανεβάσουν παράσταση με θέμα τον ήρωα που κλέβει τους πλούσιους για να μοιράσει τη λεία του στους φτωχούς. Η επιτυχία του θέματος και του θεατρικού πια ήρωα συνεχίζεται και στην εποχή του ελισαβετιανού θεάτρου, σε πολλές άλλες εκδοχές. Κατά δυστυχίαν όμως, η θεατρική  σταδιοδρομία του Robin Hood διακόπτεται με την πουριτανική επανάσταση του 1642, που επέβαλε κλείσιμο των θεάτρων. Βεβαίως η περίπτωση του Ρομπέν των Δασών δεν είναι η μοναδική ενός «κοινωνικού» θεάτρου. Στην περιοχή του θεατρικού είδους του Μελοδράματος στην Αγγλία, και από το 1790 έως το 1830,  εκφράσθηκαν πολιτικές απόψεις. Στη συνέχεια, έχουμε την διαπραγμάτευση θεμάτων που αφορούσαν τους αγρότες, αλλά και τους εργάτες. Στο έργο «Η μέρα για το νοίκι» (1832), οι φτωχικά ντυμένοι  αγρότες  ρωτούν…

Του Πάνου Σκουρολιάκου   Σε έναν  Πολιτισμό σαν αυτόν της πατρίδας μας, η λαϊκή δημιουργία είναι εξαιρετικά πλούσια και έρχεται από πολύ μακριά. Μυριάδες ανώνυμοι δημιουργοί ύφαναν από κοινού το πολύχρωμο χαλί πάνω στο οποίο συνυπάρχουν η δημοτική μας ποίηση, η μουσική, η ζωγραφική, οι λαϊκές παραστατικές τέχνες, ο χορός και ένα σωρό  άλλες εκφάνσεις της λαϊκής καλλιτεχνικής δημιουργίας. Όλα αυτά τα δημιουργήματα του ανθρώπου που γίνεται καλλιτέχνης την ώρα της δουλειάς του ή της διασκέδασής του, συντρόφευσαν τον λαό μας στα καλά και τα δύσκολα.  Αργά και επίμονα, με μεράκι, μέτρο και το συλλογικό γούστο, όλη αυτή η ανώνυμη συλλογική καλλιτεχνική δημιουργία, διαμόρφωσε  σπουδαία έργα απαράμιλλης καλλιτεχνικής αξίας.  Η ανάγνωση οποιουδήποτε δημοτικού μας ποιήματος, μια εικόνα ζωγραφισμένη σε κάποια παλιά κασέλα, τα κεντήματα στις τοπικές φορεσιές, ο ήχος ενός τραγουδιού της πατρίδας μας, μας προσφέρουν την απόλαυση και την πληρότητα του μεγάλου έργου τέχνης. Αυτός ο χιλιάκριβος πλούτος λοιπόν, δεν θα μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητους και τους λόγιους καλλιτεχνικούς δημιουργούς. Τους επηρέασε είτε έμμεσα είτε άμεσα και άφησε βαθύ το αποτύπωμά του στα έργα τους. Πόσους και πόσους δημιουργούς δεν ενέπνευσε ο Καραγκιόζης. Μετουσιώθηκε ο υπέροχος κόσμος του Θεάτρου Σκιών, σε πλήθος έντεχνων δημιουργημάτων. Είτε βρισκόμενος πίσω από το…