ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΦΩΣ; ( ΑΥΓΗ , Πολύ-Πολιτισμικά 28.5.2016)

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Το πασίγνωστο τραγουδάκι που ερμήνευσε ο Δημήτρης Χορν στην παράσταση « Οδός ονείρων» του Μάνου Χατζιδάκι (1962), ταυτίσθηκε με τις δυσκολίες και τα βάσανα των ηθοποιών, οι οποίοι συμπλήρωναν πάντα σκωπτικά, πως «Ηθοποιός σημαίνει φως, αλλά και νερό, τηλέφωνο, νοίκι, διατροφή…». Πάντα ριγμένοι οικονομικά ήταν οι θεατρίνοι. Λογής λογής επιχειρηματίες, θιασάρχες, αιθουσάρχες, πάταγαν στη λαχτάρα τους να βρίσκονται πάνω στη σκηνή, για να τους υποχρεώνουν να εργάζονται με λίγα, έως καθόλου χρήματα. Το 1917 ιδρύθηκε το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών. Πέρασαν από αυτό θρυλικές μορφές και ως συνδικαλιστές και ως καλλιτέχνες. Απόστολος Αυδής, Σπύρος Πατρίκιος, Λυκούργος Καλλέργης, Βασίλης Μεσολογγίτης, Μαρία Φωκά και τόσοι άλλοι. Με αγώνες οι Έλληνες ηθοποιοί κατόρθωσαν να εξασφαλίσουν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας. Πέτυχαν να έχουν αργίες, Συλλογικές Συμβάσεις, εκτός έδρας αμοιβή. Η εργοδοτική ένωση που είχε απέναντι του το ΣΕΗ ήταν η Πανελλήνια Ένωση Ελευθέρου Θεάτρου (ΠΕΕΘ). Συμμετείχαν σε αυτήν θεατρικοί επιχειρηματίες με σκληρό εργοδοτικό προφίλ οι περισσότεροι, αλλά και ηθοποιοί – εργοδότες. Διάσημοι ηθοποιοί δηλαδή που χρηματοδοτούσαν μόνοι τους τις θεατρικές επιχειρήσεις τους. Οι «θιασάρχες». Σκληροί οι αγώνες και οι διαπραγματεύσεις για αυξήσεις στη Συλλογική Σύμβαση ή άλλες εργατικές διεκδικήσεις των ηθοποιών. Στο τέλος πάντα κατέληγαν σε μια λύση, που ικανοποιούσε λιγότερο ή περισσότερο…

Continue Reading ΗΘΟΠΟΙΟΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΦΩΣ; ( ΑΥΓΗ , Πολύ-Πολιτισμικά 28.5.2016)

Ο πολιτισμός και οι διευθυντές του (ΑΥΓΗ 21.5.2016)

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Πολλή συζήτηση έχει γίνει διαχρονικά για τον τρόπο διοίκησης των μεγάλων πολιτιστικών οργανισμών της χώρας. Εδώ, παντοδύναμος ήταν πάντα ο καλλιτεχνικός διευθυντής, ο οποίος, εκτός από τον καλλιτεχνικό - αισθητικό προσανατολισμό, εκτός από το ρεπερτόριο και τις παράλληλες καλλιτεχνικές δράσεις του οργανισμού που διευθύνει είχε και έχει και τη διοικητική και οικονομική ευθύνη. Επειδή συνήθως οι καλλιτέχνες που καταλαμβάνουν τέτοιες θέσεις δεν είναι ούτε απαραίτητο, αλλά κυρίως δεν είναι σύνηθες να έχουν γνώσεις διοίκησης και οικονομικής διαχείρισης, πιστεύω πως είναι αναγκαίο να διαχωριστούν αυτές οι δύο αρμοδιότητες με έναν νέο νόμο, παρ' ότι ο υπάρχων είναι στη σωστή κατεύθυνση. Προβλέπει τη θέση του αναπληρωτή καλλιτεχνικού διευθυντή με την πρόθεση, δυστυχώς, (όχι την υποχρέωση), τη θέση αυτή να καταλαμβάνουν άνθρωποι έμπειροι στη διοίκηση και τη διαχείριση για να υποστηρίζουν τη δράση που αναπτύσσει ο καλλιτεχνικός διευθυντής. Κάτι τέτοιο δυστυχώς δεν έχει εφαρμοσθεί ποτέ, γι' αυτό και έχουν δημιουργηθεί προβλήματα. Σε κανονικές συνθήκες ο καλλιτεχνικός διευθυντής και ο αναπληρωτής του (ας τον ονομάσουμε γενικό διευθυντή), συνεργάζονται και αλληλοσυμπληρώνονται στην καθημερινότητα των οργανισμών, στον σχεδιασμό και στην υλοποίηση του προγράμματος. Προσοχή, όμως. Η σύμπνοια, η αγαστή συνεργασία, η γνώση και ο σεβασμός των ορίων και των αρμοδιοτήτων του καθενός είναι…

Continue Reading Ο πολιτισμός και οι διευθυντές του (ΑΥΓΗ 21.5.2016)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

(Άρθρο που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΑΥΓΗ στα σαββατιάτικα ΠΟΛΥ-ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ στις 14/5/1016) Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Καλώς  ή κακώς, η περίπτωση ΣΥΡΙΖΑ, δεν έχει προηγούμενο. Αγωνίστηκε να ανοίξει έναν  δρόμο ολότελα  δικό του.  Μία πορεία από μικρό κόμμα στην αξιωματική αντιπολίτευση και από εκεί στην διακυβέρνηση της χώρας. Δεν υπήρχε πεπατημένη. Δεν υπήρχε προηγούμενο.  Έπρεπε όλα να ανακαλυφθούν  και να οργανωθούν από το μηδέν. Και να  έχουν μορφή και περιεχόμενο τέτοια που να απαντούν στα οράματα και τα πιστεύω της αριστεράς.   Τώρα λοιπόν, σε εποχές διακυβέρνησης, τίθεται ένα καίριο και απλό ερώτημα. Πως αντιμετωπίζεις τη λειτουργία της κρατικής μηχανής, των θεσμών, τις ανάγκες της καθημερινότητας και πως οργανώνεις το μέλλον;  Διαχειριστικά; Προσπαθώντας να κάνεις απλώς καλύτερα, με τιμιότητα και διαφάνεια τη δουλειά σου, η συλλαμβάνεις ένα άλλο σχέδιο, οργανώνεις μια άλλη πολιτική πραγματικότητα που δεν έχει καμιά σχέση με τις προηγούμενες γιατί εσύ δεν είσαι νεοφιλελεύθερος ή σοσιαλδημοκράτης, αλλά αυτοπροσδιορίζεσαι  ως  ριζοσπαστική αριστερά;  Να μιλήσουμε για τον χώρο του Πολιτισμού, προνομιακό πεδίο της αριστεράς, για τον οποίο έχουμε εκπονήσει μυριάδες μελέτες, έχουμε ως μικρή αλλά και μείζων αντιπολίτευση  εκατοντάδες προτάσεις, τις οποίες τώρα καλούμαστε να υλοποιήσουμε.  Και εδώ όμως υπάρχει το πρόβλημα που αναλογεί στο μεγάλο, της διακυβέρνησης της χώρας.…

Continue Reading ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ

Η Ελευσίνα της πολιτιστικής καινοτομίας (εφημ. ΑΥΓΗ 16/4/2016)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Μπορεί η επόμενη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης να λάβει χώρα το 2021, οι τρεις ελληνικές πόλεις που διεκδικούν τον τίτλο όμως, η Ελευσίνα δηλαδή, η Καλαμάτα και η Ρόδος, εργάζονται πυρετωδώς. Τρεις ταυτόχρονα θα είναι οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης το 2021. Μία από την Ελλάδα, μία από τη Ρουμανία και μία από τις υπό ένταξη στην Ε.Ε. χώρες. Αφού λοιπόν η δράση αυτή δεν γίνεται με ανάθεση από την Ε.Ε. όπως παλιά, οι υποψήφιες πόλεις κάνουν αγώνα δρόμου για τη συμπλήρωση του πιο ελκυστικού φακέλου. Σε μία Ευρώπη διαρκώς μεταβαλλόμενη, όχι μόνο λόγω της κρίσης αλλά και εξ αιτίας των ταχύτατων εξελίξεων σε καλλιτεχνικό, επιστημονικό και τεχνολογικό επίπεδο, τα εργαλεία, σήμερα πια, είναι διαφορετικά. Έχει ενδιαφέρον και ο τρόπος που εργάζεται κανείς για την επίτευξη του σκοπού του σε αυτό το νέο τοπίο. Η υποψηφιότητα της Ελευσίνας ήδη προωθείται με έναν εξαιρετικά καινοτόμο τρόπο. Έχουμε και με άλλη ευκαιρία σημειώσει την ανάγκη της συμμετοχής του τοπικού πληθυσμού στην προετοιμασία και τη διεξαγωγή των δράσεων μιας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Μιας συμμετοχής που δεν περιορίζει τον πολίτη σε απλό θεατή των πολιτιστικών δρώμενων αλλά τον κάνει και συμπαραγωγό. Δημιουργήθηκε λοιπόν στην ιστορική πόλη της δυτικής Αττικής το Δίκτυο…

Continue Reading Η Ελευσίνα της πολιτιστικής καινοτομίας (εφημ. ΑΥΓΗ 16/4/2016)

Θέατρο και Πανεπιστήμιο

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Συμμετέχοντας σε μια ημερίδα των Ελληνικών Κοινοτήτων  της Γερμανίας στην Νυρεμβέργη με θέμα την εκπαίδευση των ομογενών μας, βρέθηκα μπροστά σε πολλές εκπλήξεις. Μία από αυτές, ευχάριστη μάλιστα, ήταν η ανακάλυψη πως ενώ στην Ελλάδα οι σπουδές των νηπιαγωγών  δίδονται σε επίπεδο Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, στη Γερμανία  καλύπτονται από μία διετή πρακτική εξάσκηση.  Κατά δυστυχίαν,  οι  απόφοιτοι των Ελληνικών ΑΕΙ  εκπαιδευτικοί προσχολικής αγωγής, εκεί, υπολογίζονται στο επίπεδο των συναδέλφων τους της πρακτικής εξάσκησης. Ένοιωσα πραγματικά υπερήφανος για την πρόνοια της Ελληνικής πολιτείας να εξασφαλίσει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου σε όλες τις βαθμίδες. Από το νηπιαγωγείο έως το Πανεπιστήμιο. Μοιραία όμως, ο νους έκανε ένα άλμα προς την καλλιτεχνική εκπαίδευση. Τι έχουμε εδώ; Υπάρχουν,  πράγματι πανεπιστημιακά τμήματα καλών τεχνών. Και στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη και στην Κέρκυρα, τη  Φλώρινα και αλλού. Υπάρχει σε  ανώτατο επίπεδο σπουδών η σχολή κινηματογράφου στη Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν τα μουσικολογικά τμήματα σε  πανεπιστήμια και  σε ΤΕΙ. Υπάρχουν τα τέσσερα τμήματα θεατρικών σπουδών. Σε δύο από αυτά γίνονται  και μαθήματα  θεατρικής πρακτικής, αλλά ούτε  η ιδρυτικές τους αποφάσεις, ούτε το πρόγραμμά τους μπορεί να τα πιστοποιήσει ως τμήματα  των οποίων οι απόφοιτοι είναι ηθοποιοί ή θεατρικοί σκηνοθέτες. Το να σπουδάσει κανείς ζωγραφική ή υποκριτική σε…

Continue Reading Θέατρο και Πανεπιστήμιο

ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2021 ( εφημερίδα ΑΥΓΗ 2 Απρ.16 )

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Η  διοργάνωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» είναι  ένα όραμα της αξέχαστης Μελίνας Μερκούρη που έγινε πραγματικότητα πριν από μερικές δεκαετίες,  σε άλλες εποχές, σε μιάν άλλη Ευρώπη.  Κατά την διάρκεια της  θητείας  της, η κάθε Πρωτεύουσα πόλη, επιδεικνύει την πολιτιστική της ζωή και αναδεικνύει  το πολιτισμικό επίπεδό της.   Τρείς  Ελληνικές πόλεις παλιότερα,  είχαν την τιμή να  φέρουν τον τίτλο. Η Αθήνα το ΄1985, ανακηρύχθηκε η πρώτη Πολιτιστική Πρωτεύουσα στην ιστορία του θεσμού ,  η Θεσσαλονίκη το 1997 και η Πάτρα το 2006,  συγκεντρώνοντας πλήθος πολιτιστικών δραστηριοτήτων.   Όπως σημειώσαμε όμως και πιο πάνω, όλα αυτά συνέβησαν σε μιαν άλλη Ευρώπη. Προ Ελληνικής, Ευρωπαϊκής, και Παγκόσμιας κρίσης. Τότε που υπήρχαν χρήματα για διοργανώσεις και δημιουργία υποδομών. Ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη. Εδώ, δόθηκε προβάδισμα στην δημιουργία  μεγάλων υποδομών. Ξοδεύτηκαν πολλά χρήματα. Η πόλη απέκτησε χώρους πολιτισμού καινούριους και μετασκευασμένους,  όπως οι αποθήκες στο λιμάνι, το Βασιλικό Θέατρο, η Μονή Λαζαριστών, κ.α. Από τότε η συμπρωτεύουσα έχει μεγάλους χώρους, αλλά όχι τόσους πολλούς μεσαίας και μικρής κλίμακας που χρειάζονται για την καθημερινή και συνεχώς εναλλασσόμενη καλλιτεχνική ζωή που συντελείται πιά στις  σύγχρονες   πόλεις. Πολλές εκδηλώσεις έγιναν και το χρήμα τότε, κυριολεκτικά έρεε!  Η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη πιο ακριβή Πρωτεύουσα (μετά την…

Continue Reading ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2021 ( εφημερίδα ΑΥΓΗ 2 Απρ.16 )

Σπύρος Α. Ευαγγελάτος

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Πώς να χωρέσεις σε ένα θεατρολογικό συνέδριο το μέγεθος του σκηνοθέτη, μεταφραστή, μουσικού, φιλόλογου – ερευνητή, του πανεπιστημιακού δάσκαλου και του μέλους της Ακαδημίας Αθηνών Σπύρου Α.  Ευαγγελάτου. Είναι αδύνατον! Παρ όλα αυτά, οι συνάδελφοι και μαθητές του στο Τμήμα  Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, οργάνωσαν ένα υποδειγματικό επιστημονικό συνέδριο, ζωντανό, ευαίσθητο, ακριβές και εξαιρετικά  ενδιαφέρον. Γύρω στους 50  επιστήμονες και δημιουργοί συμμετείχαν με ανακοινώσεις, παρεμβάσεις και συζητήσεις σε στρογγυλά τραπέζια. Πρωτόπαιξα στο «Αμφι – Θέατρο» του Σπύρου Α. Ευαγγελάτου πρωτόβγαλτος ηθοποιός το 1999 στην «Ψυχοστασία», (παράσταση βασισμένη σε σπαράγματα από χαμένες τραγωδίες του Αισχύλου). Γνώρισα λοιπόν έναν σκηνοθέτη στον οποίο συνυπήρχαν  ταυτόχρονα και έντονα  το Απολλώνιο και το Διονυσιακό πνεύμα. Ερχόταν στην πρώτη ανάγνωση του έργου με ένα τεράστιο θεωρητικό απόθεμα. Επιστήμονας – ερευνητής και διανοούμενος ο ίδιος είχε εξαντλήσει το θεωρητικό πεδίο του προς παράσταση κειμένου και ήταν έτοιμος να αντιμετωπίσει όλες τις ιδιαιτερότητες  του, κρυφές ή φανερές. Όταν όμως έμπαινε στην πρόβα, μετατρεπόταν σε ένα παλλόμενο Διονυσιακό σώμα. Μια  δυνατή θεατρική μηχανή που παρήγαγε έργο σπουδαίο, μη διστάζοντας να φτάσει στα άκρα της πρακτικής του θεάτρου. Με μέτρο και γούστο, αναμετράται με το ένστικτο. Το αφήνει να τον οδηγήσει στις προτάσεις…

Continue Reading Σπύρος Α. Ευαγγελάτος