ΞΕΡΕΙΣ ΑΠΟ ΒΕΣΠΑ;

                                                     ΞΕΡΕΙΣ ΑΠΟ ΒΕΣΠΑ;     Είναι  νομίζω από τις πιο απολαυστικές σκηνές του ελληνικού κινηματογράφου  εκείνες  όπου ο Θανάσης Βέγγος, μονίμως καταδιωκόμενος πηδάει πάνω σε μία βέσπα, και  ξεφεύγει από αυτούς που τον κυνηγούν, δραπετεύοντας με μεγάλη ταχύτητα στην ανοιχτή άσφαλτο! Μικρή σημείωση: ο Βέγγος ως μονίμως  όπως   προείπαμε καταδιωκόμενος,  δραπέτευε γενικώς. Γιατί  συχνότατα τον κυνηγούσαν και γιατί αυτή η κατάσταση  του  είχε γίνει  «έξις – δευτέρα φύσις» πια! Στον μεγάλο δρόμο της εξοχής, ο Θανάσης νιώθει ασφαλής και θέλει να σταματήσει. Αλλοίμονο όμως, δεν ξέρει πώς να το κάνει. Έτσι ερωτά  επίμονα και με αγωνία τον οδηγό του γκάμπριο αυτοκινήτου που συναντά «Καλέ μου άνθρωπε. Ξέρεις από βέσπα;». Καλοί μου άνθρωποι λοιπόν, έχω την αίσθηση πως αυτές οι σκηνές εκτός από  εξαίρετα κωμικές είναι και πολύ διδακτικές. Δεν γνωρίζω  αν είναι η επαγγελματική μου διαστροφή ή η αριστερή μου εμμονή που ευθύνονται, αλλά σε αυτήν την απόδραση πάνω στη βέσπα, εγώ βλέπω τους κυβερνώντες τη χώρα μας. Ανέβηκαν πιστεύω, χωρίς κανείς να τους κυνηγάει, ή έστω, χωρίς να υπάρχει τόσο δραματικός λόγος σε ένα όχημα που τρέχει, και που δεν σταματά επ ουδενί. Καβάλησαν τη βέσπα των  μνημονίων, της φτώχιας,  της ανθρωπιστικής κρίσης, του ξεπουλήματος των κοινών κατακτήσεων,…

Continue Reading ΞΕΡΕΙΣ ΑΠΟ ΒΕΣΠΑ;

ΣΟΛΙΣΤΑΣ ή Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ

                ΣΟΛΙΣΤΑΣ ή Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ   Όταν  τα φώτα σβήνουν  στο θέατρο, και  η γαλήνη του σκοταδιού προετοιμάζει το φώς μίας καινούριας   πραγματικότητας επί σκηνής, εκείνο το ζωντανό πλάσμα που αναλαμβάνει   να  μετατρέψει αυτήν την  σύμβαση  σε αληθινή ζωή, είναι ο ηθοποιός. Είναι αυτός που καλείται  να κοινωνήσει το κείμενο στο κοινό. Να το κάνει αληθινό και αυτονόητο. Να πείσει για τους ψεύτικους τοίχους του σκηνικού. Να μετατρέψει τα ταπεινά σανίδια της σκηνής στους «πλατυκάμπους της Γαλλίας» , όπως λέει ο Σαίξπηρ στον  «Ερρίκο τον Ε΄». Να κάνει στο νου των θεατών «Τον ένα άντρα  χίλιους». Και να θαρρέψουν πως  «Όταν μιλάμε γι άλογα,  τα θωρούν  να μπήγουν χάμω τις περήφανες οπλές τους».** Δύσκολο και γοητευτικό το εγχείρημα. Και γίνεται ακόμα δυσκολότερο και απείρως γοητευτικότερο όταν ο ηθοποιός είναι μόνος του στη σκηνή, και καλείται να δαμάσει κείμενο, φαντασία και θεατές  ώστε η παράσταση να φτάσει  με απόλυτη επιτυχία στον προορισμό της. Μετά από δύο σχεδόν αιώνες   απόλυτης κυριαρχίας του σκηνοθέτη στον υπέροχο κόσμο του θεάτρου,  επιστρέφει  ξανά η τέχνη του ηθοποιού στο κέντρο του  προβληματισμού . Ο ηθοποιός ξαναγίνεται ο κυρίαρχος του παιχνιδιού, καθιστώντας τον εαυτό του  περισσότερο δημιουργό και  βάζοντάς τον ένα σκαλί  πιο…

Continue Reading ΣΟΛΙΣΤΑΣ ή Η ΜΟΝΑΞΙΑ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ

ΤΑ ΡΟΥΧΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ

                                          ΤΑ ΡΟΥΧΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ Παλιά, κι ο Βασιλιάς γυμνός ήταν. Όπως όλοι οι άνθρωποι. Και οι εικόνες του Αδάμ και της Εύας το μαρτυρούν,  και οι ανθρωπολόγοι μας το βεβαιώνουν. Ρούχα μπορεί να μην φορούσαν, στολιζόντουσαν όμως. Και μετά έβαφαν πρόσωπο και σώμα. Και στη συνέχεια, έκαναν και τατουάζ. Ήταν οι πρώτες μορφές  καλλωπισμού και ενδυμασίας.  Πίστευαν  πως έτσι  προστατεύονταν από τα κακά πνεύματα και ταυτόχρονα προξενούσαν  φόβο και θαυμασμό στα ζώα και τους άλλους ανθρώπους. Με το τέλος της παλαιολιθικής εποχής, όταν το κλίμα άρχισε να γίνεται ψυχρό, επινόησαν και τα πρώτα ρούχα. Από τότε, και σε όλη την ιστορική διαδρομή του ανθρώπινου γένους, η ενδυμασία εκτός από χρηστική, έγινε και ταξική, και συναισθηματική, και μέσον επικοινωνίας. Το ένδυμα του βασιλιά σε σχέση με το ένδυμα του αγρότη, δίνει σαφές στίγμα του ποιος είναι ποιος και ποία η θέση του στην κοινωνία. Το ένδυμα του στρατιωτικού, του ιερέα και του δικαστή, επίσης δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών  για το έργο που επιτελεί ο καθείς, και την εξουσία που έχει.  Στη συνέχεια, με όχημα την ενδυμασία, επιβάλλεται και μια ξεχωριστή κόμμωση, στάση και περπάτημα για το κάθε άτομο, ώστε να εναρμονίζεται με το ρόλο του. Να…

Continue Reading ΤΑ ΡΟΥΧΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ

ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΦΤΩΧΙΑ

                                            ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΦΤΩΧΙΑ   Ένα αναφαίρετο δικαίωμα είναι κι αυτό. Ο καθείς δικαιούται να είναι φτωχός.  Αρκεί να το θέλει. Υπάρχει όμως και η άποψη σύμφωνα με την οποία κάποιοι τουλάχιστον, υποχρεούνται να είναι φτωχοί. Γιατί έτσι γυρίζει η γη, έτσι ξημερώνει και βραδιάζει, έτσι  πορεύεται ο κόσμος κι η ανθρωπότητα. Το λόμπυ της Φτώχιας, έχει ατράνταχτα επιχειρήματα. Δεξαμενές σκέψης και αλυσίδες ολόκληρες επιστημόνων, μέσων επικοινωνίας,  παγκόσμιων οργανισμών, πολιτικών και κυβερνήσεων επεξεργάζονται και θεμελιώνουν θεωρητικά το ζήτημα, το επικοινωνούν και  εν τέλει το επιβάλουν πρακτικά. Και όχι μόνο σήμερα, αλλά «από αρχαιοτάτων»! Στην εμβληματική κωμωδία του Αριστοφάνη «Πλούτος», ο  ήρωας του έργου Χρεμύλος, αναζητά κάποιον που θα τον βγάλει από τη φτώχια. Έχει πάρει χρησμό απ το μαντείο σαφή: Ακολούθησε τον πρώτο που θα βρεις  μπροστά σου. Αυτός ο πρώτος ήταν ένας ρακένδυτος, τσιμπλιάρης  και βρώμικος γέρος. Αποδεικνύεται πως το εν λόγω γερόνδιον, είναι ο  Θεός Πλούτος. Και επειδή ακριβώς είναι τυφλός,  πάει στα κουτουρού, σε οποιονδήποτε! Τον τύφλωσε ο Δίας. Γιατί όταν ήταν νέος, απείλησε πως θα πηγαίνει  στους καλούς, τους τίμιους και δίκαιους.  «Ο Θεός εκ πεποιθήσεως ζηλεύει και φθονεί  την αρετή και τη σοφία, για να χει μονοπώλιο»**  εξηγεί ο…

Continue Reading ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗ ΦΤΩΧΙΑ

ΧΡΟΝΟΒΟΡΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

                   ΧΡΟΝΟΒΟΡΑ     ΤΑΞΙΔΙΑ   ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ                 Πόσους αιώνες  πρέπει να ταξιδέψει ένα καπέλο για να φτάσει από την  Σαγκάη στο Παρίσι; Πολλούς. Νομίζω γύρω στους δέκα. Χίλια χρόνια! Το περίτεχνο καπέλο που  αγάπησαν οι γυναίκες στης Σαγκάης, με τα χρόνια, φορέθηκε και σε μια κοντινή πόλη. Και σε μια επαρχία στη συνέχεια, πιο κει. Κι έκανε αιώνες να περάσει τα σύνορα της αχανούς  Κίνας για να πάει μέσω Ινδίας ίσως,  στο Αφγανιστάν κι από κει στην Περσία. Παντού άρεσε το καπέλο. Και σε κάθε τόπο, κάτι άλλαζε στην εμφάνισή του. Κάτι πρόσθεταν ή αφαιρούσαν οι καλφάδες που το έφτιαχναν σύμφωνα με τις ανάγκες , το κλίμα και την κουλτούρα του κάθε τόπου. Έτσι συνεχίζοντας το μακραίωνο   ταξίδι του, κατέληξε στο Παρίσι αλλαγμένο, προσαρμοσμένο, αλλά κρατώντας πάντα την αρχική του γραμμή και  γοητεία. Στην πόλη της μόδας το παρέλαβαν οι μαίτρ του είδους, και αφού έβαλαν και την δική τους πινελιά, το παρέδωσαν στον δυτικό κόσμο ως  μόδα, που δεν επιδέχεται πια αλλαγές και προσαρμογές. Και στο Παρίσι και στο Βερολίνο και στη Νέα Υόρκη, το ίδιο καπέλο θα φοριόταν. Πως γίνεται να ξεκινά ένα τραγούδι από το Χαλέπι της Συρίας με λόγια αραβικά και τον μουσικό τρόπο που κληροδότησαν…

Continue Reading ΧΡΟΝΟΒΟΡΑ ΤΑΞΙΔΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΠΑΙΧΤΕΣ, ΜΠΟΥΛΟΥΞΗΔΕΣ, ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ

  Τρία είδη, μια κατηγορία.  Καλλιτέχνες που  φέρνουν τον τίτλο μάλλον  υποτιμητικά.  Άνθρωποι της τέχνης που την διακονούν στην κόψη του ξυραφιού.  Είναι εκείνοι οι ανέστιοι που δεν τους παίζει  η καθεστηκυία τάξη. Που είναι  αναγκασμένοι να πάρουν τους δρόμους , να στήσουν μόνοι τους το πάλκο και να ανέβουν πάνω του για τον επιούσιο. Τότε παλιά, αλλά ακόμα και τώρα. Κατάρα ήταν να μείνεις για πάντα ή να ξεπέσεις στην γύρα, είτε ως καραγκιοζοπαίχτης είτε ως ηθοποιός, είτε ως μουσικός.  Ο παλιός μπουλουξής και κατοπινός σπουδαίος  θεατρικός επιχειρηματίας Γιώργος Λεμπέσης αφηγείται στο βιβλίο του «Από απόσταση αναπνοής» για το πώς πέρασε από τις νεανικές ερασιτεχνικές παραστάσεις  στα Βουνάρια της Μεσσηνίας, στα μπουλούκια. Τότε τα μπουλούκια ήταν οικογενειακή υπόθεση. Υπήρχαν οι οικογένειες του  Στρατηγού, του Παπαδόπουλου, του Θηβαίου, των Γακίδηδων.  Στα  χρόνια  λοιπόν της κατοχής, ο μπουλουξής Βασίλης Στρατηγός, βρέθηκε στο διπλανό  Χαροκοπιό. Ο «ζεν πρεμιέ» του θιάσου το σκασε ξαφνικά και ο Στρατηγός έχρισε ηθοποιό τον νεαρό Λεμπέση, ο οποίος μετά από το βάπτισμα στη σκηνή εκεί στα πάτρια εδάφη, ακολούθησε το μπουλούκι, και τη μοίρα του. Τα έργα άλλαζαν κάθε βράδυ και οι μπουλουξήδες έπρεπε να έχουν το δικό τους ρεπερτόριο  και βεστιάριο. Ένα μπαουλάκι με ενδυμασίες. Φράκο, …

Continue Reading ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΟΠΑΙΧΤΕΣ, ΜΠΟΥΛΟΥΞΗΔΕΣ, ΠΛΑΝΟΔΙΟΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ

ΣΤΟ ΚΑΛΟ Θανασάκη Πολιτευόμενε…

    Στο υπέροχο θεατρικό  έργο των Α. Σακελλάριου και Χ. Γιαννακόπουλου,  «Θανασάκης ο πολιτευόμενος»,  στις αρχές της δεκαετίας του ΄50 άρτι αφιχθείς εξ Ελβετίας  όπου σπούδασε , ο Θανασάκης, εγκαθίσταται  στην ψωροκώσταινα για να πολιτευθεί.  Φιλοδοξεί κι αυτός να κατασκευάσει ένα success  story  της εποχής, για μια Ελλάδα που μόλις έχει βγει  από έναν παγκόσμιο κι έναν εμφύλιο πόλεμο. Ο  Θανασάκης  ανήκει σ εκείνη την κατηγορία των Ελλήνων που έφθαναν εξ εσπερίας αρματωμένοι με γνώσεις και απόψεις, βερνικωμένοι  με μπόλικο λούστρο και περισσό αυτοθαυμασμό, για να προσφέρουν με το αζημίωτο.  Συναντούμε αυτήν την κατηγορία «σωτήρων - πιράνχας»  με την ίδρυση του νεώτερου ελληνικού κράτους. Τότε που πλήθος άκαπνων φραγκοντυμένων  συμπατριωτών μας ήρθαν από το εξωτερικό, κατέλαβαν υψηλές θέσεις στο δημόσιο και το κατάκλεψαν. Όχι όλοι βέβαια, αλλά αρκετοί. Πολλοί για την ακρίβεια. Τόσοι, ώστε να  εμπνεύσουν  τον πιο σπουδαίο θεατρικό συγγραφέα της εποχής, τον Μιλτιάδη Χουρμούζη να γράψει  το «Υπάλληλο». Μια  πικρή κωμωδία που αναδεικνύει  όλη την ατμόσφαιρα της μίζας  της συναλλαγής και της αρπαχτής που βασίλευαν από τότε, την ίδια  ώρα που οι ήρωες του ΄21 επένοντο, και πέθαιναν στην ψάθα. Τα σχολικά βιβλία δεν αναφέρουν  βέβαια  πως ο ήρωας Νικηταράς, (ο «τουρκοφάγος»), ζητιάνευε  έχοντας απ το γκουβέρνο…

Continue Reading ΣΤΟ ΚΑΛΟ Θανασάκη Πολιτευόμενε…