Η Μάνα (Γκόρκι – Πουντόβκιν – Μπρεχτ) ( Εφημ. ΑΥΓΗ 11.11.2017 )

«Όταν ήμουνα μικρός, θέλησα να πιάσω τον ήλιο στο ποτήρι» λέει στη «Μάνα» ένας ήρωας του Γκόρκι. Δεν τα κατάφερε. Ο Πουντόβκιν και ο Μπρεχτ όμως κατάφεραν να φυλακίσουν τον ήλιο της “Μάνας” του σπουδαίου Ρώσου στα δικά τους ποτήρια. Και από αυτά ξεδιψούν χρόνια τώρα όσοι προσεγγίζουν τα μεγάλα αυτά αριστουργήματα Του Πάνου Σκουρολιάκου* Υπάρχει μία Μάνα στην παγκόσμια Ιστορία της τέχνης με πολλά παιδιά. Τρία από αυτά ξεχώρισαν όσο λίγοι στον καιρό τους αλλά και στα κατοπινά χρόνια. Ο ιδρυτής του αισθητικού - πολιτικού ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού Μαξίμ Γκόρκι γράφει στα 1906 τη «Μάνα», ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ενεργό πολιτικό στέλεχος, επαναστάτης κομμουνιστής, μάχεται για την προετοιμασία της επερχόμενης Οκτωβριανής Επανάστασης, με όπλα την πένα και το ταλέντο του. Στο έργο αυτό, που ενέπνευσε τους ξεσηκωμένους εργάτες, αγρότες, στρατιώτες και διανοούμενους της εποχής, τίθεται για πρώτη φορά στη λογοτεχνία, η οργανωμένη πάλη του προλεταριάτου για τον σοσιαλισμό με την καθοδήγηση του κόμματος της εργατικής τάξης. Στη διαδικασία του οργανωμένου αγώνα, η ασυνειδητοποίητη ακόμα Μάνα γίνεται αιτία να συλληφθεί από τις αρχές ο επαναστάτης γιος της. Στον αγώνα της να τον ελευθερώσει γίνεται δραστήριο μέλος του επαναστατικού κινήματος. Στο σπίτι του δασκάλου Βεσόβτσικοβ, η…

Continue Reading Η Μάνα (Γκόρκι – Πουντόβκιν – Μπρεχτ) ( Εφημ. ΑΥΓΗ 11.11.2017 )

Θεία Γιούλα ή Μίρκα; (Εφημ. Η ΑΥΓΗ 04.1.2017)

Ήταν πολλοί οι ηθοποιοί και άλλοι καλλιτέχνες που εντάχθηκαν στο ΕΑΜ, την ΕΠΟΝ και τον ΕΛΑΣ. Όσοι όμως κι αν ήσαν, δεν έφθαναν για να στελεχώσουν τους θιάσους που όργωναν κυριολεκτικά την ύπαιθρο χώρα, από χωριό σε χωριό, παρασταίνοντας και ξεσηκώνοντας τους κατοίκους Του Πάνου Σκουρολιάκου* Ζούσε στο χωριό κάποτε η θεία Γιούλα. Έτσι τη φώναζαν όταν ήταν παρούσα. Όταν μιλούσαν γι' αυτήν εν τη απουσία της, όμως, την αποκαλούσαν «Μίρκα». Στην ερώτηση για το πώς προέκυψε το παρατσούκλι, η απάντηση ήταν πως κάποτε η θεία Γιούλα έπαιξε στο θέατρο έναν ρόλο που είχε το όνομα Μίρκα. Υπήρξε λοιπόν η θεία Κούλα ηθοποιός; Πότε; Στην Κατοχή, ερχόταν η δεύτερη πληροφορία. Και εκεί η συζήτηση σταματούσε. Αργότερα μάθαμε ότι ως εικοσάχρονο κορίτσι ενταγμένο στην ΕΠΟΝ ανέλαβε με άλλους συντρόφους της να ανεβάσει στο χωριό της ένα θεατρικό έργο ώστε να τονωθεί το ηθικό των συγχωριανών και να διασκεδάσουν. Ποιος ξέρει για ποιο έργο επρόκειτο. Κακίζω τον εαυτό μου γιατί δεν τη ρώτησα ποτέ, όταν μου εκμυστηρεύονταν τον κατατρεγμό της από τις «εθνικόφρονες δυνάμεις» των φίλων και συγγενών στο χωριό εκείνα τα δίσεκτα χρόνια. Υπάρχουν αγώνες και αγώνες. Ο αγώνας του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ εκείνη την περίοδο των ηρώων άντλησε υλικό…

Continue Reading Θεία Γιούλα ή Μίρκα; (Εφημ. Η ΑΥΓΗ 04.1.2017)

Τι εμπνέει τη Νέα Δημοκρατία;

Στη Νέα Δημοκρατία δεν υπάρχει έλλειψη πυξίδας. Το στρατηγικό της αφήγημά εμπνέεται από το τρίπτυχο «Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών» έχοντας ως παρακαταθήκη τη τυραννική χούντα. Του Πάνου Σκουρολιάκου * Κανόνας είναι στις δημοκρατίες, τα κόµµατα της αξιωματικής αντιπολίτευσης να διεκδικούν την εξουσία µέσω της κοινοβουλευτικής οδού αλλά και διά της επαφής τους µε τους πολίτες. Αντλούν υλικό, επιχειρήµατα και πολιτικές προτάσεις σε αυτή τη διαδικασία από το ιδεολογικό και αξιακό τους οπλοστάσιο, που µπορεί να εµπνέεται από τα οράµατα του σοσιαλισµού και της κοινωνικής φροντίδας ή από τα προτάγµατα του οικονοµικού φιλελευθερισµού, του νεοφιλελευθερισµού κ.λπ. Στη χώρα µας, η Νέα Δηµοκρατία δίνει τη δική της µάχη για να διαδεχθεί στην κυβερνητική ευθύνη τη σηµερινή κυβέρνηση συνεργασίας ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Οπως είναι φυσικό, τα περισσότερα βέλη από τη φαρέτρα του ιδεολογικού της οπλοστασίου, συγκεντρώνει ο αριστερός ΣΥΡΙΖA. Αλήθεια, σε ποιο ιδεολογικό πεδίο έχουν αναφορά τα βέλη της ΝΔ; Στο πρόσωπο της δεξιάς που πέτυχε µεταπολιτευτικά να φιλοτεχνήσει ο ιδρυτής της, Κωνσταντίνος Καραµανλής; Μια σύγχρονη παράταξη, του ευρύτερου δηµοκρατικού χώρου δηλαδή, απαλλαγµένη από τις εξαλλοσύνες της χουντικής αλλά και της µετεµφυλιακής περιόδου; Ας µην ξεχνάµε το βασικό επιχείρηµα αυτής της παράταξης όσον αφορά τη δηµοκρατικότητά της, που ήταν η νοµιµοποίηση του ΚΚΕ από…

Continue Reading Τι εμπνέει τη Νέα Δημοκρατία;

Η TV και το βέρτιγκο της εξουσίας ( ΕΦΗΜ. ΑΥΓΗ 14.10.2017)

Η τηλεόραση με τον ίδιο τρόπο που ατομικά απευθύνεται στον θεατή, έτσι εξατομικευμένα επιχειρεί τον παραμερισμό του συλλογικού ενδιαφέροντος, προκειμένου να προβάλει το ατομικό που το ανάγει σε γενικότητα και το επιβάλλει ως κάτι που αφορά όλη την κοινωνία Του Πάνου Σκουρολιάκου* Ως αποφασιστικό εργαλείο της καθημερινότητας για μια σειρά από ανάγκες μας, η τηλεόραση, παρ’ ότι απευθύνεται σε όλους εμάς μαζικά, ταυτόχρονα λειτουργεί και μέσω της ατομικής στόχευσης. Με ενεργά αυτά τα δύο επίπεδα, πετυχαίνει την εξάρτηση από αυτήν, μεγάλου μέρους των πολιτών. Παρεμβαίνει αποφασιστικά στην καταναλωτική μας συμπεριφορά, στην επιβολή τρόπου ζωής και βέβαια στις πολιτικές μας επιλογές. Πέτυχε να είναι το κέντρο των πολιτικών διεργασιών, αναλαμβάνοντας εργολαβικά τη διεξαγωγή της πολιτικής αντιπαράθεσης, μεταφέροντας την από τους δρόμους και τις πλατείες στα τηλεοπτικά στούντιο και ελέγχοντας την πλήρως. Οι όποιες επιβιώσεις πολιτικής δράσης σε δρόμους και πλατείες, μεταδίδονται ως πληροφορία και ως εικόνα, κυρίως από την τηλεόραση. Παρεμβαίνει και εδώ στον τρόπο και στην οπτική από την οποία θα μεταδοθεί μια πολιτική δράση. Τα κολακευτικά τηλεοπτικά πλάνα από μία συγκέντρωση μαζί με εκείνα που εκθέτουν τους διοργανωτές, εναλλάσσονται στην τηλεοπτική καθημερινότητα αναλόγως της θέσης του καναλιού (ή του καναλάρχη), απέναντι στο κόμμα ή στην πολιτική ομάδα που δρα.…

Continue Reading Η TV και το βέρτιγκο της εξουσίας ( ΕΦΗΜ. ΑΥΓΗ 14.10.2017)

«Μεγάλο θέαμα» delivery (Εφημ. ΑΥΓΗ 07.10.2017)

Τα “μεγάλα θεάματα”, παίζοντας έναν συγκεκριμένο πολιτικό και κοινωνικό ρόλο, δεν εγκαταλείφθηκαν ποτέ. Σε όλη την ιστορική διαδρομή της ανθρωπότητας έως σήμερα σημειώνουμε την ύπαρξή τους πάντα για τον ίδιο σκοπό Του Πάνου Σκουρολιάκου* Παρακολουθώντας την ιστορία των «μεγάλων θεαμάτων», διαπιστώνει κανείς πως ξεκινούν από τη ρωμαϊκή εποχή. Οι ανθρώπινες διαστάσεις των θεαμάτων της Αρχαίας Ελλάδας στο θέατρο, την όρχηση και τη μουσική, εγκαταλείπονται για να αναζητηθούν μεγάλες φόρμες, που απευθύνονται στο μεγάλο κοινό ως «μάζα» που δεν προβάλλει απαιτήσεις ποιότητας για το θέαμα. Οι ίδιοι μάλιστα οι δημιουργοί αυτών των θεαμάτων δεν έχουν καμία πρόθεση να συμβάλουν με το έργο τους στην καλλιέργεια του κοινού. Ο χώρος όπου φιλοξενούνται είναι το ρωμαϊκό ιπποδρόμιο. Το πρώτο θέαμα που έτυχε και μεγάλης λαϊκής αποδοχής ήταν οι ιπποδρομίες, δάνειο άθλημα - θέαμα από τους αρχαίους Έλληνες. Οι Ρωμαίοι προχώρησαν όμως σε ένα νέο άθλημα - θέαμα που αποτύπωνε καλύτερα τον χαρακτήρα και τον πολιτισμό τους. Δημιούργησαν τις περίφημες μονομαχίες. Δούλοι μονομάχοι αγωνίζονταν για την ίδια τους τη ζωή εν μέσω επευφημιών ή χλεύης από ένα κοινό που διψούσε για το αίμα (των άλλων). Συχνά, οι μονομαχίες λάβαιναν χώρα υποστηριζόμενες και από κάποιον σκηνικό διάκοσμο. Ακόμα, διοργάνωναν μάχες ανάμεσα σε άγρια ζώα και…

Continue Reading «Μεγάλο θέαμα» delivery (Εφημ. ΑΥΓΗ 07.10.2017)

Οι Ενετοί, οι Έλληνες και η Τζαμάικα ( Εφημ.ΑΥΓΗ 30.9.2017)

Η πορεία των πραγμάτων καταγράφεται θετική και η Αριστερά ελπίζει πως μόνο με τον λαό μαζί μπορεί να ξεπεραστεί το γκρίζο τοπίο. Υπάρχουν όμως και αυτοί που διαχρονικά έχουν τις ελπίδες τους στους Ενετούς, τους Βαυαρούς τους Άγγλους, τους Γάλλους, τους Ρώσους, έως και τους Τζαμαϊκανούς! Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Με αφορμή τα αποτελέσματα των γερμανικών εκλογών τέθηκε ξανά ένα αγαπημένο μας ερώτημα: Ποια ακριβώς γερμανική κυβέρνηση θα είναι ωφέλιμη για την Ελλάδα; Μονίμως ετεροκαθοριζόμενοι, ψάχνουμε τον επωφελή για τη χώρα μας κυβερνητικό σχεδιασμό εκεί μακριά στο Βερολίνο. Μας βολεύει άραγε ο «μεγάλος» συνασπισμός Χριστιανοδημοκρατών και Σοσιαλδημοκρατών ή η συγκόλληση Χριστιανοδημοκρατών - Φιλελευθέρων - Πρασίνων, και «Τζαμάικα» επονομαζόμενη; Αυτή η ελπίδα να μας συμπαρασταθούν οι ξένοι σε κάθε δύσκολη στιγμή λύνοντας τα προβλήματά μας, έρχεται από πολύ παλιά. Κατά την τουρκοκρατία περιμέναμε τον Μόσχοβο «να φέρει το σεφέρι» και να μας ελευθερώσει. Αν δεν ξεσηκωνόντουσαν οι Έλληνες το 1821, ακόμα θα τον περιμέναμε. Ας πάμε όμως και πιο πριν. Ας κάνουμε μια στάση στην περίοδο της ενετοκρατίας στην Κρήτη. Θεωρείται τύχη που έως το 1669 μ.Χ. το νησί αντιστάθηκε στους Οθωμανούς υπό την ενετική κατοχή. Χριστιανοί άνθρωποι ήσαν οι Ενετοί, όπως και να το κάνεις καλύτεροι από τους αλλόπιστους. Δεν…

Continue Reading Οι Ενετοί, οι Έλληνες και η Τζαμάικα ( Εφημ.ΑΥΓΗ 30.9.2017)

Ο Ρουσσώ, οι ηθοποιοί και ο Β. Σόιμπλε (ΑΥΓΗ 23.09.2017)

Τι να περιμένει κανείς από κάποιους των οποίων οι ιδεολογικές αφετηρίες έχουν αναφορά σε ατυχείς φρονώ στιγμές σπουδαίων φιλοσόφων, οι οποίοι ήσαν υπερήφανοι γιατί στην τάδε ή την δείνα πόλη, δεν αγαπούν την κωμωδία! Του Πάνου Σκουρολιάκου* Αντλώντας ο καθείς από τη δεξαμενή των θεωρητικών κειμένων αλλά και της πρακτικής εμπειρίας που τον συντροφεύουν στον βίο του, κάνει συνδέσεις και αναγωγές αλματώδεις κάποιες φορές, στην προσπάθεια να αντιμετωπίσει την σκληρή πραγματικότητα του παρόντος χρόνου. Έτσι λοιπόν, σε αυτήν την περιοχή της Ιστορίας που ταχθήκαμε να διασχίσουμε, αντιμετωπίζουμε πρόσωπα, καταστάσεις και γεγονότα πολλές φορές με τρόπο που ίσως ξαφνιάζει. Ζώντας την περιπέτεια της πρόσφατης κρίσης και τον τρόπο που φίλοι και εταίροι μας αντιμετώπισαν, βρίσκω στον προτεσταντικό τρόπο που ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανκ Σόιμπλε, αλλά και μία ολόκληρη ελίτ, διαχειρίστηκαν την προσπάθεια της χώρας να ορθοποδήσει. Θεωρώ πως υπάρχουν πολλές ομοιότητες με τον τρόπο που αντιμετωπίσθηκαν κατά τον 18ο αι. οι θεατρίνοι, με βάση τις απόψεις εκείνων των εκκλησιαστικών ανδρών (Ιωάννη Καλβίνου και Μαρτίνου Λούθηρου) από τους οποίους εμπνέεται ο συγκεκριμένος Γερμανός πολιτικός και όχι μόνον αυτός... Παρατηρώντας το στυφό του χαμόγελο αλλά κυρίως την επιμονή του στην αμφισβήτηση της ποιότητας και αξιοπρέπειας του ελληνικού πολιτικού κόσμου συλλήβδην και βεβαίως…

Continue Reading Ο Ρουσσώ, οι ηθοποιοί και ο Β. Σόιμπλε (ΑΥΓΗ 23.09.2017)