Η υπουργός και η λίστα

Στήλη ΠΟΛΥ- Πολιτισμικά του Πάνου Σκουρολιάκου στην «Αυγή» του Σαββάτου Υπάρχουν υπουργοί με όραμα και υπουργοί με «λίστα». Για τη σημερινή υπουργό Πολιτισμού δεν μπορεί να πει κανείς πως διακρίνει στην μέχρι σήμερα πολιτική της κάποιο αν όχι «όραμα», σχέδιο έστω και σε αδρές γραμμές μάλιστα. Με την ανάληψη των καθηκόντων της, ασχολήθηκε με πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους θέματα τα οποία καθόλου δεν είχαν το ένα με το άλλο κάποια συνάφεια, κάποια συνοχή, μια ενιαία πολιτική ματιά έστω. Τα θέματα που απασχολούν την κ. υπουργό, μοιάζουν να είναι αιτήματα γραμμένα πρόχειρα σε μια λίστα που για κάποιους λόγους θα πρέπει να αντιμετωπισθούν πάραυτα! Τσουβαλιάζονται λοιπόν υποθέσεις όπως αυτή των αρχαιοτήτων στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης, της προληπτικής λογοκρισίας για τους επιστήμονες και το λοιπό προσωπικό του υπουργείου Πολιτισμού, την εξέλιξη των εργασιών του λόφου Καστά στην Αμφίπολη, εκείνο της περίφημης «ενοποίησης» Αρχαιολογικού Μουσείου - Πολυτεχνείου και Ακροπόλ στην Πατησίων, της δικαιολόγησης για τα περί του πρωθυπουργικού «δανεισμού» των γλυπτών του Παρθενώνα, αλλά και πολλά ακόμα. Ανάμεσα τους ο υπέρ πάντων αγών για τη συσκότιση της υπόθεσης περί του «αμαρτωλού» όπως το αποκάλεσαν Ταμείου Αλληλεγγύης των Υπαλλήλων του ΥΠΠΟ. Περί τίνος πρόκειται; Η ιστορία του εν τάχει, είναι η…

Continue Reading Η υπουργός και η λίστα

Μίμοι άγιοι

Του Πάνου Σκουρολιάκου * Οι ηθοποιοί «αγιάζουν» λόγω των δυσκολιών της τέχνης και του επαγγέλματός τους. Είναι πραγματικά δύσκολη η πορεία στην τέχνη του θεάτρου. Χρειάζονται ταλέντο, στόχους, οράματα και, πάνω απ’ όλα, πείσμα και υπομονή. Στη χριστιανική παράδοση, συναντάμε έναν διόλου ευκαταφρόνητο αριθμό μίμων (ηθοποιών του 2ου αι. π.Χ.) που μαρτύρησαν διακηρύσσοντας την πίστη τους στον Χριστό. Κι αν για άλλες κατηγορίες ανθρώπων μπορεί κάτι τέτοιο να ήταν πιθανόν, για κάποιον ή κάποια που διάλεγε να βαδίσει τον δρόμο του θεάτρου ήταν ανήκουστο! Για τους χριστιανούς οι μίμοι ήταν μιαρά και βέβηλα πλάσματα. Σε εκκλησιαστικές συνόδους μάλιστα είχαν φροντίσει να ορίσουν τις αμαρτίες και τις ποινές. Ο Ι. Βιβιλάκης, σε κείμενό του μέσα από τη συλλογική έκδοση «Θρησκεία και θέατρο στην Ελλάδα», μας πληροφορεί πως οι ηθοποιοί γίνονται δεκτοί στην εκκλησιαστική κοινότητα αφού πρώτα αλλάξουν επάγγελμα. Για τους παντομίμους (θεατρίνους) ισχύει το επιτίμιο της αποχής από τη θεία μετάληψη. Υπάρχει μάλιστα και κατάλογος για τους “αποβλητέους” από τη χριστιανική κοινότητα: «Ο επί σκηνής εμφανιζόμενος ανήρ ή γυνή, ο χοραύλης, ο κιθαριστής, ο την όρχησιν επιδεικνύμενος» κ.ά. Οι κληρικοί οι οποίοι τελούν το μυστήριο του γάμου θα πρέπει να αποχωρούν πριν αρχίσουν να παίζουν μουσικά όργανα ή να χορεύουν και…

Continue Reading Μίμοι άγιοι

Νευρόσπαστον

Του Πάνου Σκουρολιάκου * Είναι το «νευρόσπαστον» των αρχαίων ελλήνων, θεατρική κούκλα με αρθρωτά μέλη που μπορούν να κινούνται με τη βοήθεια νημάτων από τα οποία κρέμεται. Εμείς σήμερα το ξέρουμε ως «μαριονέτα». Γέννημα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, τιμήθηκε δεόντως η τέχνη του νευρόσπαστου στα δείπνα των αρχαίων Ελλήνων με άφθονο κρασί, φαγητό και φιλοσοφικές συζητήσεις. Παρατηρώντας την ιδιαιτερότητα αυτού του ταπεινού, σε πρώτη προσέγγιση θεατρικού είδους, επιφανείς συγγραφείς της αρχαιότητας, αλλά και φιλόσοφοι, θεολόγοι και επιστήμονες αφιέρωσαν σημαντικές πνευματικές εργασίες τους στις σχέσεις της τέχνης αυτής με τον καθημερινό πολιτικό και κοινωνικό βίο. Ανάμεσά τους ο Πλάτων, ο Μάρκος Αυρήλιος, ο Ευσέβιος, ο Επίκτητος, ο Φίλωνας. Έκπληκτοι, ανακαλύπτουν ομοιότητες, αναλογίες και ταυτίσεις με μείζονα θέματα και καταστάσεις της πραγματικής ζωής. Ο Πλάτων στους «Νόμους» του λέει: «Ας υποθέσουμε πως ο καθένας μας, είναι ένα νευρόσπαστο. Παραδομένος στα χέρια των θεών για τη διασκέδασή τους ή επειδή μας χρησιμοποιούν σε μια σπουδαία υπόθεση, για την οποία εμείς δεν έχουμε ιδέα. Οι δυνάμεις που μας κινούν μοιάζουν με κλωστές που τις τραβούν οι θεοί, οδηγώντας μας σε διάφορες κατευθύνσεις». Στη ρωμαϊκή περίοδο, ο Οράτιος, ο σατυρικός ποιητής Πέρσιος Φλάκος αλλά και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Μάρκος Αυρίλιος διατυπώνουν αμφιβολίες για την ελεύθερη…

Continue Reading Νευρόσπαστον

Δύο μήνες κομματικού πολιτισμού

Του Πάνου Σκουρολιάκου * Αναπνέουμε στη χώρα μας, δύο μήνες τώρα, άφθονο νεοδημοκρατικό πολιτιστικό οξυγόνο! Πιστή στις παραδόσεις (της), η Νέα Δημοκρατία ξετύλιξε την αναμενόμενη πολιτική της. Θα εκθέσουμε λοιπόν, εννιά μόνο από τα πολλά κατορθώματά της σε αυτούς τους δύο μόνο μήνες, από την 7η Ιουνίου του 2019. 1. Παλιά μου τέχνη κόσκινο ή «Προληπτική λογοκρισία» Αντί για καλημέρα στο προσωπικό του υπουργείου, η νέα πολιτική ηγεσία (κ. Λ. Μενδώνη) απέστειλε μέσω του γ.γ. κ. Διδασκάλου έγγραφο για τις «ανακοινώσεις - δημόσιες αναρτήσεις για θέματα που άπτονται αρμοδιοτήτων του ΥΠΠΟΑ», όπου ζητούσε οποιαδήποτε παρουσίαση πληροφοριακού υλικού στα ΜΜΕ να έχει την άδεια του γραφείου Τύπου. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων κάνει λόγο για «προληπτική λογοκρισία» και «ανοίκειες και μη σύννομες πρακτικές ‘ελέγχου’ του επιστημονικού λόγου». Να σημειώσουμε πως το ίδιο είχε προσπαθήσει να επιβάλει η κ. υπουργός, όταν ήταν γενική γραμματεύς του υπουργείου. Τότε το είχε πάρει πίσω μετά τις αντιδράσεις του επιστημονικού κόσμου και τη διαμαρτυρία δημοκρατικών πολιτών. 2. «Τα δικά μας παιδιά» Άλλη μια αγαπημένη εμμονή της Νέας Δημοκρατίας. Η υπουργός Πολιτισμού αποφάσισε την αντικατάσταση του αρχιφύλακα του αρχαιολογικού χώρου Ακροπόλεως και κλιτύων με άλλη υπάλληλο, διακεκριμένο μέλος της συνδικαλιστικής παράταξης της Ν.Δ. όλως τυχαίως! 3. « Έτσι μου αρέσει» Η…

Continue Reading Δύο μήνες κομματικού πολιτισμού

Δεξιά επικοινωνία άνευ ουσίας

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Η αφοπλιστική δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη σε δημοσιογράφους στη Θεσσαλονίκη κατά τη διαδρομή του για την κατάκτηση του πρωθυπουργικού αξιώματος, ότι «Με ενδιαφέρει η επικοινωνία και όχι η ουσία», κυριαρχεί στη μέχρι τώρα κυβερνητική πορεία του. Ο θρίαμβος της επικοινωνίας με την ταυτόχρονη απουσία της ουσίας είναι το μόνο που ενδιαφέρει τους νέους ενοίκους της εξουσίας. Η σπουδαιότητα των πραγμάτων, η σοβαρότητα, η βαρύτητα και η σημαντικότητά τους ουδόλως ενδιαφέρουν τον κ. πρωθυπουργό. Οι υπουργοί και ολόκληρος ο κυβερνητικός μηχανισμός, απλώς συντονίζονται. Αρκούνται στο να φαίνεται κάτι σπουδαίο χωρίς να είναι. Πρόσφατο παράδειγμα, η ανέμελη αναφορά του πρωθυπουργού στα γλυπτά του Παρθενώνα και η αναγγελία δανεισμού τους από το Βρετανικό Μουσείο. Τι ωραίο θέμα! Ποιος θα έχει αντίρρηση. Όλοι δεν θέλουμε να επιστρέψουν στον φυσικό τους χώρο; Υπέροχη επικοινωνιακή ιδέα πραγματικά. Βεβαίως, δεν τον ενδιέφερε να ξεκαθαρίσει πως για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει η Ελλάδα να αναγνωρίσει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει την ιδιοκτησία των γλυπτών. Αυτή ακριβώς είναι η ουσία η οποία ουδόλως τον ενδιαφέρει. Αυτός νοιάζεται μόνο για την επικοινωνία. Και από κοντά η υπουργός Πολιτισμού να απαντά «άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε», και -ω της ατυχίας!- να παρεμβαίνει η εκπρόσωπος του Βρετανικού Μουσείου…

Continue Reading Δεξιά επικοινωνία άνευ ουσίας

Ηθοποιοί και ηθοποιοί

Στη χώρα μας και κατά τους νεότερους χρόνους, το επάγγελμα του ηθοποιού εμφανίζεται μια - δυο δεκαετίες μετά την επανάσταση του 1821 Από τις πρώιμες θεατρικές εποχές οι ηθοποιοί ασκούσαν την τέχνη τους ως επαγγελματίες. Στην αρχαία Αθήνα αναφέρονται παραδείγματα ηθοποιών που για να παίξουν σε μια παράσταση, έπαιρναν αμοιβή τέτοια, που θα έφτανε να κατασκευαστεί και να εξοπλιστεί μια τριήρης. Το θέμα της «αριστείας» είναι πρωτεύον στον κόσμο του θεάτρου όσον αφορά την αξιοσύνη των ηθοποιών και την απήχησή τους στο κοινό. Ο καλός ηθοποιός ήταν πάντα προβεβλημένος και κοσμαγάπητος. Εντός της θεατρικής συντεχνίας υπάρχουν «διαστρωματώσεις» ηθοποιών. Ταλαντούχοι, μέτριοι και ατάλαντοι, με πολλές αποχρώσεις και υποκατηγορίες σε αυτή την κλίμακα. Κάποιος, π.χ., θα μπορούσε να διαπρέπει μόνο σε μία κατηγορία ρόλων. Ή να επαναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο τύπο που συνήθως είναι κοντά στον ίδιο του τον εαυτό σαν εικόνα, ψυχοσύνθεση και εκφραστικά μέσα. Και να το κάνει με τέτοιον τρόπο, που ένας αντικειμενικά καλύτερός του ομότεχνος να μην μπορεί να φτάσει το επίπεδο της επίδοσής του σε ένα συγκεκριμένο και επιμέρους πεδίο ρεπερτορίου και υποκριτικής. Δεν είναι λίγες οι φορές που ηθοποιοί παρασυρμένοι από λάθος «καλλιτεχνικό προσανατολισμό» ταλαιπωρούνται ή χάνονται σε θεατρικές ατραπούς που δεν τους ταιριάζουν, ενώ θα μπορούσαν…

Continue Reading Ηθοποιοί και ηθοποιοί

Τραγουδοποιοί μενεστρέλοι

Η πιο παλιά μουσική φόρμα είναι το τραγούδι. Μια απλή μουσική που στηρίζεται συνήθως σε μια φωνή και συνοδεύει ένα ποιητικό κείμενο. Έρχεται από τα χρόνια του Ομήρου... Του Πάνου Σκουρολιάκου* Η πιο παλιά μουσική φόρμα είναι το τραγούδι. Μια απλή μουσική που στηρίζεται συνήθως σε μια φωνή και συνοδεύει ένα ποιητικό κείμενο. Έρχεται από τα χρόνια του Ομήρου, κορυφώνεται κατά τον μεσαίωνα, για να φτάσει έως εμάς, με τους σύγχρονους τραγουδοποιούς. Είναι οι συνθέτες απόλυτα προσωπικών τραγουδιών που φέρουν ευδιάκριτη τη σφραγίδα τους. Και είναι τραγούδια που ολοκληρώνονται μόνο με την ερμηνεία του τραγουδοποιού δημιουργού τους. Το τραγούδι κάποιου λόγιου συνθέτη, μπορεί να αποδοθεί από διαφορετικής φωνητικής προσωπικότητας ερμηνευτές. Το τραγούδι όμως του τραγουδοποιού, κανένας άλλος δεν μπορεί να το αποδώσει καλύτερα. Η ερμηνεία του Σαββόπουλου στη «Συννεφούλα», επισκιάζει κάθε άλλη, έστω και αν υπογράφεται και από τους πιο σπουδαίους ερμηνευτές. Ο τραγουδοποιός, έχει ένα απόλυτα προσωπικό κοινό. Στις «ζωντανές εμφανίσεις» του, αρκεί ένα μικρόφωνο και ένας προβολέας ώστε να μαγεύσει και να απογειώσει το κοινό του. Αναπτύσσει μια απόλυτα προσωπική σχέση μ' αυτό. Συνεννοείται και με την ανάσα και με τη σιωπή. Επικοινωνεί με κώδικες που έχουν συνομολογήσει και οι δύο. Τραγουδοποιός και κοινό. Απαραίτητο στοιχείο στις εμφανίσεις…

Continue Reading Τραγουδοποιοί μενεστρέλοι