Γιατί γελάτε, κύριοι;

Η κοινοβουλευτική ζωή επιφυλάσσει εκπλήξεις πολλών ειδών. Μένουν οι μεγάλες πολιτικές στιγμές, αλλά και τα κωμικά και ευτράπελα των κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων.... Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Η κοινοβουλευτική ζωή επιφυλάσσει εκπλήξεις πολλών ειδών. Μένουν οι μεγάλες πολιτικές στιγμές, αλλά και τα κωμικά και ευτράπελα των κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων. Πρωταθλητής στην παραγωγή γεγονότων που εντάσσονται σε αυτές τις δύο τελευταίες κατηγορίες κατά τις μετά το 2015 κοινοβουλευτικές περιόδους είναι ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας κ. Κυριάκος Μητσοτάκης. Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Από το αλήστου μνήμης «Ήμουν πολιτικός κρατούμενος σε ηλικία έξι μηνών στο Παρίσι» και το «γιατί γελάτε κύριοι», έως τον εμβληματικό «εξωγήινο» και το Πανεπιστήμιο Columbia (ελληνιστί Κολάμπια, όπως μας πληροφόρησε ο Κ. Μητσοτάκης) και πολλά πολλά άλλα. Έχω την αίσθηση πως δεν του ξεφεύγουνε όλα. Θέλει και τα λέει. Όπως αυτό το τελευταίο που προκάλεσε την αντίδραση του προέδρου της Βουλής Ν. Βούτση, όταν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης διέτασσε κάποια βουλευτή να περάσει έξω από την αίθουσα. «Να περάσετε έξω, κυρία μου» απαίτησε, αγνοώντας επιδεικτικά τον πρόεδρο της Βουλής. Ποια να περάσει έξω όμως; Όσο κι αν ψάξαμε δεν βρήκαμε, δεν βρήκε κανείς ποια βουλευτής είχε διακόψει τον ειρμό των σκέψεών του. Και επειδή δεν…

Continue Reading Γιατί γελάτε, κύριοι;

Τρέλα, η ιερή

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Η τρέλα, ως εκφράζουσα ίσως την πιο ακραία ανθρώπινη κατάσταση μετά τον θάνατο, εντυπωσίασε τον άνθρωπο από τα πιο πρώιμα στάδια της εξέλιξής του έως τις ημέρες μας. Το δέος που γεννά ο τρελός, φανερώνει στον καθένα μας μια εικόνα που δεν κατανοούμε και που φοβόμαστε πως θα μπορούσε να είναι και η δική μας. Ο κόσμος της τρέλας δεν μπορεί να βιωθεί, ούτε καν να κατανοηθεί, παρά μόνον από όσους κατέχονται από αυτήν. Ο τρελός λοιπόν γίνεται ένα ξεχωριστό άτομο, σεβαστό και ενίοτε ιερό από τις κοινωνίες. Και ακόμα, γίνεται πρόσωπο επεξεργασίας από την επιστήμη, αλλά και από την τέχνη. Σε όλες τις εποχές η κατάσταση της τρέλας αποτέλεσε βολικό όχημα για την εκδήλωση έμμεσης διαμαρτυρίας απέναντι στην εξουσία. Ο «τρελός της αυλής» έπαιζε κατά τα μεσαιωνικά χρόνια σπουδαίο ρόλο. Κάποιος κατά τεκμήριο απόλυτα σώφρων ρίσκαρε να λέει σκληρές αλήθειες στον βασιλιά διασκεδάζοντας τον. Είναι ο γελωτοποιός που κρύβει την ευφυΐα του στην καμπούρα του, αληθινή ή ψεύτική, στην όποια δυσμορφία του, στην εκφραστική του δεινότητα. Ακόμα, στα προκλητικά πολύχρωμα κοστούμια και τα αστεία καπέλα και κουδουνάκια, σαν αυτά που υποχρεωτικά φορούσαν οι πραγματικοί τρελοί, ώστε να προειδοποιούν τους «κανονικούς» ανθρώπους για την έλευσή τους. Γελωτοποιούς…

Continue Reading Τρέλα, η ιερή

Προϋπολογίζεται ο πολιτισμός;

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Κατ' αρχήν όχι. Πώς να μαντέψεις, να υπολογίσεις και να προϋπολογίσεις τις μελλοντικές αξίες τέχνης και τις επιδόσεις του πολιτιστικού χώρου; Προϋπολογίζεις τα χρήματα που μπορείς να ξοδέψεις για τον πολιτισμό και εδώ, πρέπει να παίρνει κανείς υπ' όψιν του ένα δυναμικό ποιοτικό στοιχείο. Να επιλέξει να κατευθύνει χρήματα σε εκείνες τις επιλογές που θα δώσουν το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα ποιοτικά, αλλά και σε μετρήσιμη ανταπόκριση από τους πολίτες που ωφελούνται από τις δράσεις πολιτισμού που στηρίζονται ή πρωτοδημιουργούνται. Η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα παρέλαβε ένα υπουργείο Πολιτισμού του οποίου τα ταμεία ήταν άδεια. Με νου όμως και ψυχή προσπάθησε να αλλάξει τα κακώς κείμενα. Και τα κατάφερε. Να θυμίσουμε την ψήφιση του νόμου για τα πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα ώστε οι δημιουργοί να μην δίνονται βορά σε ιδιωτικές εταιρείες που λειτουργούσαν ως απόλυτοι άρχοντες πάνω στην πνευματική περιουσία τους, όπου το κράτος, οι προηγούμενες κυβερνήσεις επί δεκαετίες είχαν αφήσει ανεξέλεγκτους αυτούς τους ιδιώτες να εκμεταλλεύονται τη δημιουργία των καλλιτεχνών. Ενώ οι ίδιες, παρακολουθούσαν αδιάφορα και από μακριά. Στα χρόνια του μεγάλου φαγοποτιού, το υπουργείο Πολιτισμού με το άφθονο χρήμα εξασφάλιζε από τα έσοδα του ΟΠΑΠ, χρηματοδοτούσε τοπικά ρουσφέτια για πανηγυράκια στις εκλογικές περιφέρειες υπουργών και βουλευτών…

Continue Reading Προϋπολογίζεται ο πολιτισμός;

Ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός και νεοελληνικό θέατρο

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Η αναγέννηση του Θεάτρου κατά τους νεότερους χρόνους στο πλαίσιο του ελληνικού πολιτισμού, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Το αρχαίο ελληνικό δράμα, είχε σιγήσει. Οι θεατρικές καταθέσεις μετά τους ελληνιστικούς χρόνους περιορίζονται στο κρητικό δράμα που ολοκλήρωσε την παραγωγή του με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, ενώ η επτανησιακή παραγωγή ήταν αποσπασματική και περιορισμένη. Είχαμε και ένα αδύναμο επίσης ιησουίτικο προπαγανδιστικό του καθολικισμού θέατρο, στα νησιά του Αιγαίου. Μετά από αιώνες σιωπής υπήρχε η ανάγκη μιας ιστορικής έμπνευσης για να ζωντανέψει ξανά η αυλαία με έργα στην ελληνική γλώσσα. Τον ρόλο του καταλύτη για τη γέννηση του νεοελληνικού θεάτρου, έπαιξαν το γαλλικό τραγικό θέατρο και οι προσπάθειες των Ιταλών δραματουργών για ένα θέατρο τραγωδίας που θα διαπραγματεύονταν θέματα υψηλών λογοτεχνικών αξιώσεων. Εμπνεόμενοι από τους αρχαίους τραγικούς ποιητές και αποδεχόμενοι τους αριστοτελικούς κανόνες οι Ιταλοί δραματουργοί, σύντομα έδωσαν έργα κυρίως αρχαιόθεμα που δημιούργησαν νέα εποχή όχι μόνο για το ιταλικό, αλλά για το παγκόσμιο θέατρο. Το πρώτο σημαντικό έργο που γράφτηκε ήταν η «Μερόπη» του Scipione Maffei. Ήταν πρωτοποριακό έργο για την εποχή του, με σαφείς αποστάσεις από το γαλλικό θέατρο και τον ανά τους αιώνες ενεδρεύοντα λογιωτατισμό. Ο Pier Lacopo Martello πασχίζοντας να χαράξει μια κατεύθυνση…

Continue Reading Ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός και νεοελληνικό θέατρο

Τα δώρα της Ελιάς

Η ελιά, ο καρπός της και το λάδι της, συντελούν λοιπόν στην πολιτισμική εξέλιξη του τόπου και των ανθρώπων του. Περνούν στις καλές τέχνες είτε ως υλικό για τη ζωγραφική, είτε στη λογοτεχνία και το θέατρο Του Πάνου Σκουρολιάκου * Γνωστό είναι σε όλη τη μακραίωνη ιστορία της ανθρωπότητας πως ο τόπος επηρεάζει τον άνθρωπο κι ο άνθρωπος τον τόπο. Ο τελευταίος, επιδρά μάλιστα και δαμάζει τον τόπο και τον χρησιμοποιεί για τη διαβίωση και την εξέλιξή του. Ένα από τα πιο εμβληματικά φυσικά στοιχεία που διαμόρφωσαν τον Έλληνα, μπορούμε να πούμε πως είναι η ελιά. Ο μύθος, λέει πως πατρίδα της ελιάς είναι η Αθήνα, όπου η Αθηνά την έκανε δώρο στους κατοίκους της πόλης, φυτεύοντας την στην Ακρόπολη. Όμως οι αρχαίοι Έλληνες αφοσιώθηκαν με κόπο στο ημέρωμα της άγριας ελιάς την οποία και σήμερα συναντούμε στο Αττικό τοπίο, στην Κρήτη και αλλού. Στην Κνωσό της μινωικής Κρήτης, έχουμε την πρώτη απεικόνιση της ελιάς με το σύστημα της μινωικής ιδεογράμματης γραφής, αποτυπωμένη γύρω στο 2000 π.Χ.! Τη συναντάμε ακόμη στα Ομηρικά έπη, όπου το λάδι αποκαλείται ως « χρυσό υγρό». Συντροφεύοντας τους Έλληνες το δέντρο της ελιάς και δίνοντας τους πολύτιμο καρπό ως βρώσιμη ελιά αλλά και λάδι, διευκόλυνε…

Continue Reading Τα δώρα της Ελιάς

Μετανάστευση και πολιτισμός

Του Πάνου Σκουρολιάκου*   Ζούμε μια νέα μεγάλη μετακίνηση πληθυσμών. Φαινόμενο που έχει σχέση με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του καιρού μας, καταστάσεις πολέμου και βέβαια παράγοντες που επηρεάζονται από τη διεθνή πολιτική, αλλά και το παγκόσμιο πολιτιστικό γίγνεσθαι. Οι μετανάστες εγκαταλείποντας την πατρίδα τους και πασχίζοντας να φτάσουν σε μία άλλη χώρα, της οποίας δεν έχουν την ιθαγένεια, αποσκοπούν στο να εγκατασταθούν εκεί προφυλασσόμενοι από δεινά τα οποία τους βασάνιζαν στη χώρα τους, ή να βρουν προσωρινά ένα ασφαλές περιβάλλον έως ότου οι καταστάσεις τους επιτρέψουν να γυρίσουν πίσω στον τόπο τους. Αυτόματα στις χώρες υποδοχής ενεργοποιούνται αντιδράσεις. Από τη μια εκείνες που συμπαραστέκονται στους κατατρεγμένους πρόσφυγες επιδεικνύοντας ανοχή, ανθρωπισμό και αλληλεγγύη και από την άλλη ξενοφοβικές δυνάμεις, που φοβούνται ότι οι πρόσφυγες θα αλλοιώσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της χώρας στην οποία φτάνουν και θα σταθούν απειλή για τον πολιτισμό της. «Δεν θέλουμε να ζούμε όπως ζουν οι άνθρωποι στην Αφρική ή στη Μέση Ανατολή» υποστηρίζει ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπιτς. Ο φαιός λαϊκισμός σε όλο του το μεγαλείο, βρίσκει ευήκοα ώτα σε ένα ακροατήριο που έχει διαπαιδαγωγηθεί να αποδέχεται τέτοιες θέσεις. Η τηλεόραση, η θεματολογία συστημικών ΜΜΕ, αλλά και η καθημερινή πολιτική πρακτική του πολιτικού προσωπικού συντηρητικών κομμάτων έχουν…

Continue Reading Μετανάστευση και πολιτισμός

Της Χούντας τα θεάματα

Στη χώρα μας ακροδεξιά και ναζιστικά στοιχεία, συνεπικουρούμενα πια ανερυθρίαστα από την κεντρική ιδεολογική κατεύθυνση του κόμματος της Ν.Δ., ανοιχτά έχουν αποδοθεί σε έναν αγώνα ξαναγραψίματος της Ιστορίας. Η προσπάθεια ωραιοποίησης της χούντας αφήνει κυριολεκτικά άφωνους τους Έλληνες πολίτες! Του Πάνου Σκουρολιάκου*  Η σημερινή επέτειος της εξέγερσης του Πολυτεχνείου σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια ρουτινιάρικη εθνική επέτειος, της οποίας το νόημα έχει θολώσει. Ο αγώνας φοιτητών και λαού τον Νοέμβρη του 1973 είναι στη σημερινή Ελλάδα και Ευρώπη της αντεπίθεσης της Ακροδεξιάς πιο επίκαιρος παρά ποτέ. Στη χώρα μας ακροδεξιά και ναζιστικά στοιχεία, συνεπικουρούμενα πια ανερυθρίαστα από την κεντρική ιδεολογική κατεύθυνση του κόμματος της Ν.Δ., ανοιχτά έχουν αποδοθεί σε έναν αγώνα ξαναγραψίματος της Ιστορίας. Η προσπάθεια ωραιοποίησης της χούντας αφήνει κυριολεκτικά άφωνους τους Έλληνες πολίτες! Να θυμίσουμε τα βασανιστήρια, τις εξορίες, τις δολοφονίες αντιστασιακών; Ας μας επιτραπεί από αυτή τη στήλη να θυμίσουμε τα πνευματικά επιτεύγματα των ανθρώπων της δικτατορίας. Τότε που επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν το μεγάλο θέαμα για να εξωραΐσουν τη βάναυση εξουσία τους. Με εφόδιο ένα μεγαλειώδες κιτσαριό, αντέγραψαν τα μεγάλα δημόσια θεάματα και τις παράτες του χιτλερικού καθεστώτος στη ναζιστική Γερμανία και τις φανφάρες της φασιστικής Ιταλίας του Μουσολίνι. Έτσι λοιπόν, οπτικοποιώντας…

Continue Reading Της Χούντας τα θεάματα