Αρθρογραφία

Θέατρο στα ΑΕΙ

Υπερηφανευόμαστε σ’ αυτή τη χώρα για πολλά πράγματα. Ανάμεσά τους, η γέννηση του θεάτρου και η μεταλαμπάδευσή του στον δυτικό πολιτισμό. Μείναμε όμως στις δάφνες του... Του Πάνου Σκουρολιάκου* Υπερηφανευόμαστε σ’ αυτή τη χώρα για πολλά πράγματα. Ανάμεσά τους, η γέννηση του θεάτρου και η μεταλαμπάδευσή του στον δυτικό πολιτισμό. Μείναμε όμως στις δάφνες του παρελθόντος, τουλάχιστον όσον αφορά τις σπουδές γύρω από το θέατρο. Αυτές έμειναν σε ένα επαρχιωτικό πλαίσιο του τέλους του 19ου αιώνα. Οι θεατρικές σπουδές παρέχονται από σχολές που λειτουργούν με έναν ασαφή και χαλαρό κανονισμό του υπουργείου Πολιτισμού, ενώ τα πτυχία που παρέχουν είναι αδιαβάθμητα. Τελειώνοντας δηλαδή κάποιος μια σχολή θεάτρου παίρνει ένα πτυχίο που δεν αντιστοιχεί σε καμία βαθμίδα εκπαίδευσης. Το ίδιο ισχύει και για τα ωδεία και για τις σχολές χορού (πλην της κρατικής ΚΣΟΤ) και τις κινηματογραφικές σχολές. Παντού στον κόσμο οι παραστατικές σπουδές παρέχονται από Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Ακόμα και στο Αφγανιστάν, στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ. Εύγε τους! Στην Ελλάδα όμως όχι. Το Δημόσιο λειτουργεί επισήμως δύο σχολές, πλάι στα κρατικά θέατρα (Εθνικό και ΚΘΒΕ). Υπάρχουν και τέσσερις πανεπιστημιακές σχολές Θεατρικών Σπουδών, κατά βάση θεωρητικές. Παρ’ όλα αυτά, όλες συμπεριέλαβαν το μάθημα της υποκριτικής στην ύλη τους. Όμως αυτό δεν φτάνει για…

Continue Reading Θέατρο στα ΑΕΙ

Πασχαλινά λαϊκά δρώμενα ( ΑΥΓΗ 20.4.2019 )

  Του Πάνου Σκουρολιάκου* Είναι πανάρχαιο το μεράκι των Eλλήνων να οπτικοποιούν, να μετουσιώνουν σε παράσταση τις εμπνεύσεις τους. Πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους τα ερεθίσματα. Τον γραπτό λόγο τον κάνουν θέατρο. Το δημοτικό τραγούδι το κεντούν στα μαντήλια και τα προσόψια. Τη λατρεία προς τον Θεό παράσταση την κάνουν κι αυτή. Διαχρονικά. Είτε πρόκειται για τη λατρεία του Δωδεκάθεου, είτε για τη νέα θρησκεία που αποδέχτηκαν, του ενός και μοναδικού Θεού στον οποίο είχαν έγκαιρα στήσει βωμό, πριν ακόμη τον γνωρίσουν, γράφοντας πάνω του «τω αγνώστω Θεώ». Ερχόμενοι λοιπόν σε επαφή με τη νέα διδασκαλία, αντικρίζουν ένα άλλο σύμπαν. Έναν καινούριο κόσμο που τους εμπνέει και θέλουν να πραγματοποιήσουν τη δική τους παρέμβαση στη λατρεία είτε μέσω της επίσημης τελετουργίας της εκκλησίας είτε παράλληλα προς αυτήν. Τα φρικτά γεγονότα της Σταύρωσης του Υιού του Θεού. Του θανάτου Του, της ταφής και της Ανάστασής Του, που δεν θα μπορούσαν παρά να προσφέρουν δυνατό υλικό έμπνευσης ώστε να οργανώσουν «λατρευτικές παραστάσεις» τοπικές ή υπερτοπικές και να συμμετέχουν και μέσω της δικής τους προσωπικής δράσης στην έκφραση λατρείας για το Θείο Δράμα. Ο καθηγητής Θεατρικών Σπουδών Βάλτερ Πούχνερ μάς δίνει στοιχεία για το λατρευτικό δρώμενο «Ζαφείρης» που συναντάμε στην Ήπειρο. Είναι χαρακτηριστικό…

Continue Reading Πασχαλινά λαϊκά δρώμενα ( ΑΥΓΗ 20.4.2019 )

Οι ημερομηνίες μιας σημαίας (ΑΥΓΗ 13.4.2019)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*  Περιφερόμενος στο αχανές Διαδίκτυο, αιχμαλωτίζει το βλέμμα μου μια εικόνα με κεντρικό θέμα τη γαλλική σημαία. Την κρατούν μπρος στην παρισινή Αψίδα του Θριάμβου κάποιοι που φορούν κίτρινα γιλέκα και πάνω της έχουν γραφτεί τρεις ημερομηνίες. Στο μπλε της σημαίας υπάρχει ο αριθμός 1789. Το έτος της Γαλλικής Επανάστασης που συγκλόνισε και καθόρισε την ιστορία της ανθρωπότητας. Στη λευκή της λωρίδα γράφει 1968. Αναφέρεται στον Μάη του '68, που επίσης συγκλόνισε και καθόρισε πολλά. Το κόκκινο μέρος της σημαίας φιλοξενεί την ημερομηνία 2018. Τοποθετείται λοιπόν εδώ, η εξέγερση των «Κίτρινων Γιλέκων» πλάι στα δύο μεγάλα ορόσημα της γαλλικής Ιστορίας. Ισάξια; Παρ' αξίαν; Δεν γνωρίζουμε. Ζούμε αυτή τη στιγμή την εξέλιξη της εξέγερσης των «Κίτρινων Γιλέκων». Η πραγματικότητα και η Ιστορία θα αποτιμήσουν. Η διαμαρτυρία των Γάλλων πολιτών απέναντι στη νεοφιλελεύθερη επέλαση τόσο στη χώρα τους όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη αλλά και παγκόσμια, η απαξίωση της λαϊκής βούλησης από τις πολιτικές ελίτ που έχουν αναφορά στα χρηματιστηριακά και τραπεζικά συμφέροντα οργανώθηκε μέσω των social media. Η τεχνολογία που ενθαρρύνθηκε και χρηματοδοτήθηκε με στόχο την αύξηση του πλούτου των εταιρειών που την παράγουν οργάνωσε την αντίσταση απέναντι στα συμφέροντα αυτών των εταιρειών. Γεγονός πάντως είναι πως οι δύο…

Continue Reading Οι ημερομηνίες μιας σημαίας (ΑΥΓΗ 13.4.2019)

«Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για παιδιά» ;

Του Πάνου Σκουρολιάκου*   «Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για  παιδιά» ; Η πρώτη εκδοχή εκπέμπει την πληροφορία πως πρόκειται για τραγούδια που απευθύνονται σε παιδιά  προσαρμοζόμενα στις προτιμήσεις τους, εμπεριέχοντας και το στοιχείο της ποιοτικής  εναρμόνισης,   ώστε να γίνουν κατανοητά και αποδεκτά. Η δεύτερη, σημαίνει ότι οργανώνεται ένα μουσικό υλικό που απευθύνεται στην τρυφερή ηλικία με  στόχο την μετάδοση γνώσης και την καλλιέργεια της αισθητικής, έχοντας προηγουμένως καταγράψει τις ιδιαίτερες ανάγκες,  ελλείψεις  και ικανότητα  πρόσληψης των παιδιών.  Το τραγούδι για  το παιδί, ξεκινά από την στιγμή που  αυτό βρίσκεται ακόμα στην κοιλιά της μητέρας του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, την δωδέκατη εβδομάδα το έμβρυο έχει ήδη αναπτύξει την ακοή του. Του τραγουδά η μητέρα λοιπόν,  κάνοντας του  παρέα και καλωσορίζοντας το.  Με την γέννα,  το εισάγει στον γοητευτικό κόσμο του προφορικού πολιτισμού. Με τραγούδια, ταχταρίσματα, νανουρίσματα, παραμύθια και στην συνέχεια τοπικές ιστορίες και  παραδόσεις , αινίγματα, παιδικά παιχνίδια ατομικά η  ομαδικά  κλπ. Τα υλικά δηλαδή  που συνθέτουν την συλλογική εμπειρία μιας κοινωνίας που αποδέχεται το νέο μέλος της διδάσκοντας το την ιστορία της και συστηνόμενη σε αυτό.  Όμως το τραγούδι υπήρξε πάντα ο πιο σπουδαίος και άμεσος τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας των ανθρώπων. Με την μουσική του, την λογοτεχνική πλευρά…

Continue Reading «Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για παιδιά» ;

Αρματολοί και κλέπται στο θέατρο

Tο θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821 Του Πάνου Σκουρολιάκου* Τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα εμπνέουν τους δημιουργούς ώστε να μας δώσουν σπουδαία έργα τέχνης. Η Επανάσταση του 1821 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενέπνευσε ποιητές, ζωγράφους, μουσικούς και συγγραφείς, Έλληνες και ξένους. Στο τότε νεαρό ελληνικό θέατρο η συγγραφή έργων εμπνευσμένων από τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα του '21 πήρε μεγάλες διαστάσεις δίνοντάς μας ενδιαφέροντες καρπούς. Μετά τους μεγάλους συγγραφείς της αρχαιότητος και τη συγκομιδή των ελληνιστικών χρόνων, με κάποια διαλείμματα θεατρικών περιόδων όπως εκείνη του Κρητικού ή αργότερα του Επτανησιακού, το θέατρο αναγεννάται παραμονές της Επανάστασης καταρχάς στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και στη συνέχεια μεγαλουργεί στην Κωνσταντινούπολη. Βεβαίως ένα ρεπερτόριο με τίτλους έργων όπως «Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» του φιλικού και αγωνιστή ηθοποιού Θεόδωρου Αλκαίου, ο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» ή ο «Αθανάσιος Διάκος» ήταν αδύνατον να παιχθούν στην Πόλη. Έτσι το πολυπληθέστερο και πιο καλλιεργημένο ελληνικό θεατρικό κοινό της Κωνσταντινούπολης στερήθηκε την επαφή με αυτή τη νέα και ενθουσιώδη παραγωγή θεατρικών έργων, εμπνευσμένων από την Επανάσταση που πριν από μερικές δεκαετίες οδήγησε στη δημιουργία του νέου, ελεύθερου ελληνικού κράτους. Όμως η εφευρετικότητα…

Continue Reading Αρματολοί και κλέπται στο θέατρο

Μάσκα (εφημ.ΑΥΓΗ 16.3.2019)

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Πανάρχαια είναι η ανάγκη του ανθρώπου να αποκρύψει στοιχεία του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς του προβάλλοντας ταυτόχρονα κάποια άλλα χαρακτηριστικά που δεν είναι δικά του. Εργαλείο γι’ αυτήν τη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε κάτι άλλο, σε κάτι που θα ήθελε να είναι, σε κάτι που φοβάται και για να το ξορκίσει το «φορά», το «υποδύεται», είναι η μάσκα. Συντροφεύει την ανθρώπινη ύπαρξη στα καλά και τα δύσκολα, από το λυκαυγές του ανθρώπινου πολιτισμού. Φοβάται τα ζώα και γι’ αυτό χρησιμοποιεί τα κεφάλια τους και τις προβιές τους ώστε να τα αντιμετωπίσει. Τη δική τους δυναμική έχουν οι πολεμικές μάσκες, ενώ οι νεκρικές στην αρχαία Αίγυπτο και στην αρχαία Ελλάδα κρύβουν το νεκρό πρόσωπο, συμμετέχοντας στη λατρεία των νεκρών προγόνων. Ακόμα, από τα πρώτα βήματα του πολιτισμού συνυπάρχουν οι γονιμικές μάσκες μαζί με εκείνες που δηλώνουν κοινωνική θέση. Στην Αφρική, η μάσκα παίζει σημαντικό ρόλο σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, με εκείνες που συνοδεύουν τις τελετές ενηλικίωσης να κυριαρχούν. Το είδος της μάσκας που έφτασε ως εμάς με συνεχή παρουσία δια μέσου των αιώνων είναι η θεατρική μάσκα. Για την παρουσίαση του αρχαίου δράματος, με το δεδομένο ότι οι ηθοποιοί έπαιζαν περισσότερους του ενός ρόλους, αλλά…

Continue Reading Μάσκα (εφημ.ΑΥΓΗ 16.3.2019)

Τα δακρυγόνα της εθνικοφροσύνης (Νέα Σελίδα 25.2.2019)

Το μεγάλο εθνικό θέμα της συμφωνίας των Πρεσπών έφερε στον δημόσιο βίο πολλά δακρυγόνα. Εκείνα που εκτόξευσαν οι δυνάμεις ασφαλείας στους επίδοξους εισβολείς στο ελληνικό Κοινοβούλιο και εκείνα τα «λεκτικά δακρυγόνα» που εκτόξευσαν οι διαφωνούντες με τη συμφωνία προς όσους την υποστήριζαν. Τον τόνο, βεβαίως, της ρίψης των δακρυγόνων της εθνικοφροσύνης έδωσαν η άκρα Δεξιά και το ναζιστικό κόμμα εντός της Βουλής. Τη νομιμοποίησή τους όμως εντός και εκτός Κοινοβουλίου παρείχαν μεγαλόψυχα η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ. Toυ Πάνου Σκουρολιάκου* Τα δύο αυτά κόμματα, εντελώς γυμνά από πραγματικά επιχειρήματα, δεν τόλμησαν να προχωρήσουν στην επίτευξη συμφωνίας όταν κυβερνούσαν. Είχαν καταλήξει σε διπλό όνομα με γεωγραφικό προσδιορισμό αλλά και σε μια σειρά από προαπαιτούμενα. Σε αυτά ακριβώς τα προαπαιτούμενα βασίστηκε η κυβέρνηση για τη συμφωνία των Πρεσπών. Σε μια σειρά από θέματα, μάλιστα, πήγε ακόμα πιο πέρα, υπερκαλύπτοντας τις ελληνικές θέσεις. Είναι σαφές ότι ΝΔ και ΠΑΣΟΚ κατά βάθος στηρίζουν τη συμφωνία. Απουσιάζει όμως η γενναιότητα ώστε να αναλάβουν δημοσίως την ευθύνη τους. Πρωτεύει σαφώς το μικροκομματικό τους συμφέρον. Με την αντίθεσή τους επιχειρούν να πετύχουν το περίφημο «φύγετε τώρα» που απευθύνουν προς την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και επαναλαμβάνουν σχεδόν καθημερινά από την επομένη των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015.…

Continue Reading Τα δακρυγόνα της εθνικοφροσύνης (Νέα Σελίδα 25.2.2019)