Του Πάνου Σκουρολιάκου  *  Ως νύφη το «κέντρο», θα ήταν πολύφερνη και στην κοινωνική αλλά και στην πολιτική του διάσταση. Συμπεριλαμβάνοντας κοινωνικά στρώματα με μεσαίο μεν αλλά άνετο σε σχέση με εργατικά ή αγροτικά στρώματα οικονομικό στάτους, το κοινωνικό κέντρο εκφράζει εκείνους τους πολίτες που διαθέτουν συχνά ανώτερη παιδεία, υψηλό πολιτιστικό δείκτη και έχουν εξασφαλίσει μια ζωή που είναι πάνω από τον μέσο όρο της χώρας. Από αυτό το κοινωνικό κέντρο μάλιστα, είναι ευκολότερη η πρόσβαση στο ασανσέρ προς την «ανώτερη τάξη». Στη χώρα μας, την περίοδο πριν την κρίση, αυτός ο κεντρώος χώρος συμπαρέσυρε πολλούς προς τα πάνω. Με την χρεοκοπία και την κρίση όμως και η μεσαία τάξη ταλαιπωρήθηκε. Έχοντας μάλιστα την ψευδαίσθηση της διαρκούς ευημερίας και παρ ότι διέθετε οικονομικό απόθεμα, πιέσθηκε πάρα πολύ. Πέραν αυτών που είχαν φυγαδεύσει τον πλούτο τους στο εξωτερικό, οι άλλοι, είδαν τα έσοδά τους να καταρρέουν και τις επιχειρήσεις τους να κινδυνεύουν ή να κλείνουν, αδυνατώντας να διατηρήσουν το επίπεδο ζωής που είχαν εξασφαλίσει μέχρι τότε. Το «πολιτικό Κέντρο» με μακρά ιστορία στην Ελλάδα, (χωρίς να ταυτίζεται απολύτως), εξέφραζε τα στρώματα του κοινωνικού κέντρου. Αυτός ο πολιτικά κεντρώος χώρος, υπήρξε προοδευτικός και ευνοϊκά διακείμενος σε αιτήματα δημοκρατίας. Ας μην ξεχνάμε πως…

Του Πάνου Σκουρολιάκου* Το κίνημα του Διαφωτισμού στην Ιταλία του 18ου αι. ενεργοποίησε τον πόθο των Ιταλών θεατρανθρώπων για την δημιουργία ενός θεάτρου «τραγωδίας» σε μιαν εποχή όπου το εμπορικό θεατρικό είδος του μελοδράματος κυριαρχούσε. Με πενιχρή παρουσία, οι τραγωδίες έβλεπαν τα φώτα της σκηνής σε αραιά διαστήματα, απευθυνόμενες σε ένα μικρό ακαδημαϊκό και κολεγιακό κοινό. Εκείνος που άλλαξε το θεατρικό τοπίο και τοποθέτησε την τραγωδία στα ενδιαφέροντα του μεγάλου κοινού ήταν ο δραματουργός Β.Α. Αλφιέρι (1749 - 1803). Ο σπουδαίος αυτός δημιουργός δεν έμεινε στα εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά ενός έργου που διεκδικεί τον τίτλο του «τραγωδιακού κειμένου». Επεξεργαζόμενος την πολιτική και πολιτιστική πραγματικότητα της εποχής, πρότεινε ένα νέο είδος τραγωδίας που απαντούσε στις ανάγκες των καιρών. Κρατώντας από τους μακρινούς αρχαίους Έλληνες ομότεχνούς του μόνο την ενότητα δράσης, προίκισε τους ήρωές του με έντονα συναισθήματα και πάθη, τα οποία ήταν κυρίως κοινωνικά και πολιτικά. Οι ήρωες του πολεμούν την τυραννία, τον δεσποτισμό και την καταπίεση. Τοποθετώντας στη θεματική του την αντιπαράθεση τυραννίας - ελευθερίας, γίνεται κήρυκας και ενθουσιώδης εξεγερτής όλων όσοι ζούσαν στη σκλαβιά. Ευαίσθητος δέκτης της εποχής του, αντιλαμβανόμενος την κατάρρευση της αριστοκρατικής τάξης, επιχειρεί μια κριτική αυστηρή στη σύγχρονή του πολιτικοκοινωνική κατάσταση, γράφοντας την τραγωδία «Φίλιππος» (1775).…

«Όταν ήμουνα μικρός, θέλησα να πιάσω τον ήλιο στο ποτήρι» λέει στη «Μάνα» ένας ήρωας του Γκόρκι. Δεν τα κατάφερε. Ο Πουντόβκιν και ο Μπρεχτ όμως κατάφεραν να φυλακίσουν τον ήλιο της “Μάνας” του σπουδαίου Ρώσου στα δικά τους ποτήρια. Και από αυτά ξεδιψούν χρόνια τώρα όσοι προσεγγίζουν τα μεγάλα αυτά αριστουργήματα Του Πάνου Σκουρολιάκου* Υπάρχει μία Μάνα στην παγκόσμια Ιστορία της τέχνης με πολλά παιδιά. Τρία από αυτά ξεχώρισαν όσο λίγοι στον καιρό τους αλλά και στα κατοπινά χρόνια. Ο ιδρυτής του αισθητικού - πολιτικού ρεύματος του σοσιαλιστικού ρεαλισμού Μαξίμ Γκόρκι γράφει στα 1906 τη «Μάνα», ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ενεργό πολιτικό στέλεχος, επαναστάτης κομμουνιστής, μάχεται για την προετοιμασία της επερχόμενης Οκτωβριανής Επανάστασης, με όπλα την πένα και το ταλέντο του. Στο έργο αυτό, που ενέπνευσε τους ξεσηκωμένους εργάτες, αγρότες, στρατιώτες και διανοούμενους της εποχής, τίθεται για πρώτη φορά στη λογοτεχνία, η οργανωμένη πάλη του προλεταριάτου για τον σοσιαλισμό με την καθοδήγηση του κόμματος της εργατικής τάξης. Στη διαδικασία του οργανωμένου αγώνα, η ασυνειδητοποίητη ακόμα Μάνα γίνεται αιτία να συλληφθεί από τις αρχές ο επαναστάτης γιος της. Στον αγώνα της να τον ελευθερώσει γίνεται δραστήριο μέλος του επαναστατικού κινήματος. Στο σπίτι του δασκάλου Βεσόβτσικοβ, η…