Ο γάμος ως θεατρικό δρώμενο

Σε καιρούς διαζυγίων ας μιλήσουμε για γάμους λοιπόν. Κι ας επικεντρωθούμε στην τελετή, μια κι αυτή είναι ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής του ανθρώπου. Σε όλη την ιστορία της ανθρωπότητας η γαμήλια τελετή κατείχε πρωτεύουσα θέση στις χαρές του βίου. Οργανώθηκε σε δρώμενα με μακραίωνη πορεία, που εμπλουτίζονταν με νέα στοιχεία καθώς τα χρόνια περνούσαν. Δρώμενα που παραπέμπουν σε θεατρική κατασκευή. Εδώ η νύφη, ο γαμπρός, οι γονείς, ο κοινωνικός περίγυρος αναλαμβάνουν συγκεκριμένους ρόλους, τους οποίους παίζουν με παιδικό αυθορμητισμό, αλλά και με τον σεβασμό και τη σοβαρότητα που ταιριάζει στα «πατροπαράδοτα».

Στην αρχαία Αθήνα γάμοι γίνονταν όλον τον χρόνο. Όμως κάποιες εποχές ήταν πιο δημοφιλείς για την τέλεσή τους. Ο Ησίοδος επικεντρώνει ως καταλληλότερη την τέταρτη μέρα του μήνα, χωρίς να ξεκαθαρίζει αν εννοεί την τέταρτη από την αρχή ή το τέλος. Η ημέρα όπου υπάρχει πανσέληνος είναι καταλληλότερη για άλλους. Γι’ αυτό και στην «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» ο Ευριπίδης βάζει να απαντά ο Αγαμέμνονας στο ερώτημα της Κλυταιμνίστρας για το πότε θα γίνει ο γάμος: «Όταν συμπληρωθεί ο κύκλος της σελήνης».

Με θυσίες στους θεούς ξεκινούσαν οι γάμοι στην Αθήνα του Χρυσού Αιώνα. Τις ονόμαζαν «προτέλεια γάμων», τις πρόσφερε ο πατέρας της νύφης και λάβαιναν χώρα την παραμονή. Την ημέρα του γάμου, νύφη και γαμπρός παίρνουν μέρος στην «τελετή απολούσεως» ή «λουτρόν», στην ονομαστή κρήνη Καλλιρρόη. Το τρεχούμενο νερό συμβολίζει τη συνέχιση της ζωής, της οικογένειας, την έλευση διαδόχων. Στη Δήλο, πάλι, οι νύφες πριν από τον γάμο έκοβαν μια κοτσίδα από τα μαλλιά τους και τη στροβίλιζαν σε άτρακτο, συμβολίζοντας έτσι τις οικιακές εργασίες με τις οποίες θα ασχοληθούν στο μέλλον. Οι μελλόνυμφοι άνδρες τύλιγαν μια κοτσίδα τους γύρω από το χορτάρι θέλοντας να καταδείξουν τις γεωργικές εργασίες στις οποίες θα αφιερωθούν μετά τον γάμο και στο πλαίσιο των οικογενειακών υποχρεώσεων. Αμέσως μετά λάβαινε χώρα το τραπέζι του γάμου, ένα στοιχείο που έφτασε αναλλοίωτο ως τα σήμερα. Μετά το γλέντι, η νύφη εγκαταλείπει την πατρική οικία και πάνω σε άμαξα οδεύει προς το σπίτι του γαμπρού. Λαμπρή πορεία, με την άμαξα στολισμένη και με τους ήχους κιθάρας και αυλών να συνοδεύουν άσματα του Υμεναίου που έψαλλαν οι καλεσμένοι. Η μητέρα της νύφης ακολουθεί την άμαξα κρατώντας αναμμένες δάδες, ενώ η μητέρα του γαμπρού περιμένει στο κατώφλι του νέου σπιτιού κρατώντας κι αυτή αναμμένες δάδες για να συνοδεύσει τη νύφη στη νυφική κρεβατοκάμαρα. Ακόμα και σήμερα τα βιολιά συνοδεύουν τη νύφη στο αντίστοιχο δρομολόγιο σε χωριά και μικρές κοινότητες της πατρίδας μας.

Κατά τους βυζαντινούς χρόνους η όλη διαδικασία της τελετής του γάμου, που λάβαινε χώρα πάντα την Κυριακή, άρχιζε από την Πέμπτη. Ξεκινούσε με το στρώσιμο του κρεβατιού. Με τραγούδια για το ζευγάρι, το δωμάτιο γέμιζε από δώρα και πολύτιμα αντικείμενα. Τα γλέντια συνεχίζονταν και τις επόμενες μέρες, έως την Κυριακή. Μέχρι πρόσφατα στα χωριά υπήρχε η «έκθεση προικιών» και η μεταφορά τους στο σπίτι του γαμπρού από τους φίλους του, τους «βλάμηδες», πάνω σε κάρα και άλογα.

Ενδιαφέρον έχει η παρουσίαση του γάμου ως θεατρικό δρώμενο στο Μικρό Μοναστήρι Θεσσαλονίκης που έχει καταγράψει η Ρ. Λουτζάκη (Εκδ. Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος). Οι κάτοικοι είναι Ανατολικορωμυλιώτες ανακατεμένοι με Μακεδόνες και Σαρακατσάνους.

Η όλη τελετή εξελίσσεται σε τρεις «πράξεις». Στην πρώτη ο προξενητής μαζί με τον γαμπρό κι έναν ηλικιωμένο συγγενή του πηγαίνουν και ζητούν τη νύφη από τον πατέρα της. Τα δώρα που φέρνουν είναι συνήθως χρυσαφικά και τοποθετούνται σε ύφασμα ειδικά υφασμένο για την περίπτωση από τη μητέρα της νύφης. Η νύφη προσκυνεί, φιλεί τα χέρια των παρευρισκομένων, ακολουθεί δείπνο και το χαρούμενο νέο ανακοινώνεται με ντουφεκιές. Ακολουθεί η κατασκευή ψωμιού στην οποία παίρνουν μέρος τρεις «πρωτοστέφανες» γυναίκες. Γαμπρός και νύφη αλείφονται με το ζυμάρι.

Η δεύτερη πράξη εξελίσσεται την Κυριακή του γάμου. Κορίτσια ετοιμάζουν τη νύφη και οι φίλοι ξυρίζουν και ντύνουν τον γαμπρό. Στη συνέχεια ο γαμπρός μαζί με τους μπράτιμους και τα όργανα ξεκινούν για το σπίτι της νύφης. Εκεί γίνεται χορός και ένας αδελφός της νύφης την ανεβάζει στο στολισμένο κάρο που θα τη μεταφέρει στο καινούργιο σπίτι της. Μετά την τελετή του γάμου και κατά τη διάρκεια του γλεντιού ο γαμπρός και η νύφη δεν χορεύουν. Στέκονται σιωπηλοί πίσω από τους κουμπάρους. Όταν αυτοί φύγουν συνοδεία κάποιων από τους καλεσμένους, το ζευγάρι αποσύρεται μέσα στο σπίτι. Οι υπόλοιποι συνεχίζουν το γλέντι.

Κατά την τρίτη και τελευταία πράξη δεσπόζει η απόδειξη της παρθενίας με το ματωμένο σεντόνι. Καινούργια γλέντια ξανά!

Τι έχει μείνει από όσα συσσώρευσαν αιώνες κοινής ζωής; Ελάχιστα. Σήμερα μια βλαχομπαρόκ έκδοση εμπορευματικών στοιχείων που συνθέτουν τις σημερινές γαμήλιες τελετές έχει επικρατήσει. Δεν πιστεύουμε βέβαια πως θα πρέπει να μεταφέρουμε τα γαμήλια χράμια με τα μουλάρια στο σπίτι του γαμπρού. Σημειώνουμε απλώς πως χρειάστηκαν μόνο δυο – τρεις δεκαετίες ώστε να σβήσουν τελετουργικά του απώτατου παρελθόντος. Τελετουργικά που έχουν ως πυρήνα την πανάρχαια αγάπη της γενιάς μας, το Θέατρο.

Πηγή: Η Αυγή

Θέατρο στα ΑΕΙ

Υπερηφανευόμαστε σ’ αυτή τη χώρα για πολλά πράγματα. Ανάμεσά τους, η γέννηση του θεάτρου και η μεταλαμπάδευσή του στον δυτικό πολιτισμό. Μείναμε όμως στις δάφνες του…

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Υπερηφανευόμαστε σ’ αυτή τη χώρα για πολλά πράγματα. Ανάμεσά τους, η γέννηση του θεάτρου και η μεταλαμπάδευσή του στον δυτικό πολιτισμό.

Μείναμε όμως στις δάφνες του παρελθόντος, τουλάχιστον όσον αφορά τις σπουδές γύρω από το θέατρο. Αυτές έμειναν σε ένα επαρχιωτικό πλαίσιο του τέλους του 19ου αιώνα. Οι θεατρικές σπουδές παρέχονται από σχολές που λειτουργούν με έναν ασαφή και χαλαρό κανονισμό του υπουργείου Πολιτισμού, ενώ τα πτυχία που παρέχουν είναι αδιαβάθμητα. Τελειώνοντας δηλαδή κάποιος μια σχολή θεάτρου παίρνει ένα πτυχίο που δεν αντιστοιχεί σε καμία βαθμίδα εκπαίδευσης.

Το ίδιο ισχύει και για τα ωδεία και για τις σχολές χορού (πλην της κρατικής ΚΣΟΤ) και τις κινηματογραφικές σχολές. Παντού στον κόσμο οι παραστατικές σπουδές παρέχονται από Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Ακόμα και στο Αφγανιστάν, στο Πανεπιστήμιο της Καμπούλ. Εύγε τους! Στην Ελλάδα όμως όχι.

Το Δημόσιο λειτουργεί επισήμως δύο σχολές, πλάι στα κρατικά θέατρα (Εθνικό και ΚΘΒΕ). Υπάρχουν και τέσσερις πανεπιστημιακές σχολές Θεατρικών Σπουδών, κατά βάση θεωρητικές. Παρ’ όλα αυτά, όλες συμπεριέλαβαν το μάθημα της υποκριτικής στην ύλη τους. Όμως αυτό δεν φτάνει για να χαρακτηριστούν κάποιες σπουδές, ως σπουδές παραστατικών τεχνών.

Μόνον στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου υπάρχει η κατεύθυνση Υποκριτικής – Σκηνοθεσίας, αλλά και εκεί λειτουργεί στρεβλά. Δεν λαμβάνεται υπόψιν το ταλέντο του υποψηφίου φοιτητή (όπως στη Σχολή Καλών Τεχνών με τις εξετάσεις στο σχέδιο), αλλά ούτε και το πρόγραμμα των μαθημάτων οδηγεί στην οργάνωση ενός ηθοποιού ή σκηνοθέτη.

Γιατί όμως χρειαζόμαστε τις σπουδές αυτού του είδους σε ανώτατο, πανεπιστημιακό επίπεδο; Μπαίνει σε καλούπι το ταλέντο; Η απάντηση είναι πως το ταλέντο είναι απαραίτητο, αλλά το επίπεδο των σπουδών για κάποιον ηθοποιό, σκηνοθέτη, σκηνογράφο, χορευτή, χορογράφο κ.λπ., σε ανώτερο θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, δίνει δημιουργούς ολοκληρωμένους.

Προφανώς θα λειτουργούν και όλων των ειδών οι άλλες σχολές. Προφανώς θα πρέπει να αποκατασταθεί η διαβάθμισή τους. Προφανώς η πρόσβαση στη σκηνή είναι ελεύθερη.

Όμως η νέα σχολή Παραστατικών Τεχνών που ψηφίσθηκε στο πρόσφατο νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας είναι ένα μεγάλο βήμα. Ήταν ένα αίτημα παλιό όλης της συντεχνίας του θεάτρου.

Ήταν δίκαιο, έγινε πράξη!

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Αττικής, γραμματέας της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων

(ΠΗΓΗ : http://www.avgi.gr/article/10811/9830982/theatro-sta-aei   )

Αρματολοί και κλέπται στο θέατρο

Tο θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα εμπνέουν τους δημιουργούς ώστε να μας δώσουν σπουδαία έργα τέχνης. Η Επανάσταση του 1821 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενέπνευσε ποιητές, ζωγράφους, μουσικούς και συγγραφείς, Έλληνες και ξένους.

Στο τότε νεαρό ελληνικό θέατρο η συγγραφή έργων εμπνευσμένων από τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα του ’21 πήρε μεγάλες διαστάσεις δίνοντάς μας ενδιαφέροντες καρπούς. Μετά τους μεγάλους συγγραφείς της αρχαιότητος και τη συγκομιδή των ελληνιστικών χρόνων, με κάποια διαλείμματα θεατρικών περιόδων όπως εκείνη του Κρητικού ή αργότερα του Επτανησιακού, το θέατρο αναγεννάται παραμονές της Επανάστασης καταρχάς στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και στη συνέχεια μεγαλουργεί στην Κωνσταντινούπολη.

Βεβαίως ένα ρεπερτόριο με τίτλους έργων όπως «Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» του φιλικού και αγωνιστή ηθοποιού Θεόδωρου Αλκαίου, ο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» ή ο «Αθανάσιος Διάκος» ήταν αδύνατον να παιχθούν στην Πόλη. Έτσι το πολυπληθέστερο και πιο καλλιεργημένο ελληνικό θεατρικό κοινό της Κωνσταντινούπολης στερήθηκε την επαφή με αυτή τη νέα και ενθουσιώδη παραγωγή θεατρικών έργων, εμπνευσμένων από την Επανάσταση που πριν από μερικές δεκαετίες οδήγησε στη δημιουργία του νέου, ελεύθερου ελληνικού κράτους. Όμως η εφευρετικότητα του Ρωμιού πάντα επινοούσε επικίνδυνες, είναι η αλήθεια, λύσεις. Παρουσίαζε κάποια από αυτά τα έργα με διαφορετικό τίτλο. Το έργο «Η άλωσις των Ψαρών», για παράδειγμα, μπορεί να εμφανίζεται με κάποιον αθώο τίτλο, όπως «Ο έρωτας του γέροντος διά την κόρην». Στο «Καφέ Ρούμελη», το 1862, παίχτηκαν με ψευδείς τίτλους, ως αρχαία ξένα δράματα, τα «ηρωικά» θεατρικά έργα «Μάρκος Βότσαρης» και «Καραϊσκάκης». Η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη. Η προσμονή της καθολικής απελευθέρωσης ήταν έντονη. Δεν έλειπαν και οι «ενθουσιώδεις εκπλήξεις». Σε κάποια παράσταση του αρχαιόθεμου έργου του Monti «Αριστόδημος», εμφανίστηκε επί σκηνής και σε εντελώς άσχετη στιγμή η ελληνική σημαία, προκαλώντας μεγάλο ενθουσιασμό. Δεν ήταν λίγες οι φορές όμως που οι τουρκικές αρχές ανακάλυπταν το τέχνασμα της αλλαγής τίτλου και τότε έκαιγαν το κτήριο και τιμωρούσαν με θάνατο τους υπαίτιους.

Όμως υπήρχε και άλλος, πιο έμμεσος τρόπος να αναφερθεί κανείς στην Επανάσταση του ’21. Ο θιασάρχης Κοσμάς Δημητράκος στην Κωνσταντινούπολη παραγγέλλει στον θεατρικό συγγραφέα Χριστόφορο Σαμαρτζίδη τη συγγραφή του έργου «Αρματολοί και κλέπται», βασισμένου στο ομώνυμο έπος του Γεωργίου Ζαλοκώστα. Αφηγείται τον έρωτα δύο νέων, της Δέσπως και του Φλώρου, με φόντο τη ζωή των αρματολών και κλεφτών. Πρωτοπαίχτηκε το 1864 και έκανε πολλές επαναλήψεις, κερδίζοντας την αγάπη του κοινού.

Το θέατρο στην ελεύθερη Ελλάδα ήταν σε νηπιακή ακόμα ηλικία. Αξίζει να αναφέρουμε πως στα 1832 και στην πρώτη πρωτεύουσα του κράτους, το Ναύπλιο, γίνεται από τον Νικήτα Σταματελόπουλο ή Νικηταρά η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας θεατρικής αίθουσας. Ο Νικηταράς ήταν τότε στο Ναύπλιο επικεφαλής της αστυνομίας. Με επιστολή του στον υπουργό Εσωτερικών Γρηγόριο Δικαίο ή Παπαφλέσα ζητάει να παραχωρηθεί το τζαμί του Αγά πασά στην σημερινή πλατεία Συντάγματος της πόλης ώστε να λειτουργήσει ως θέατρο. Η αίθουσα λειτουργεί έως σήμερα φιλοξενώντας παραστάσεις του τοπικού δημοτικού θεάτρου, παραστάσεις περιοδευόντων θιάσων αλλά και μαθήματα και παραστάσεις του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Είχα προσωπικά την ευκαιρία, ως διδάσκων στο Τμήμα, να περάσω ατέλειωτες ώρες διδασκαλίας στο θέατρο – τζαμί που κάποια στιγμή του έδωσαν την ονομασία «Τριανόν».

Στο ελεύθερο κράτος λοιπόν, τα εμπνευσμένα από τον αγώνα του ’21 έργα αποτέλεσαν αγαπημένο και σταθερό ρεπερτόριο για το κοινό. Ήταν σχεδόν υποχρέωση για κάθε συγγραφέα να συμπεριλαμβάνει στο έργο του και κάποια «πατριωτικά δράματα». Ο Αντώνιος Αρνιωτάκης (1836-1905) γράφει τα έργα «Πυρπολητής Κανάρης» και «Λάμπρος Τζαβέλας». Ο Τιμωλέων Αμπελάς (1850-1926) τους «Μάρτυρες του Αρκαδίου». Ο Απόστολος Αποστολόπουλος τον «Θάνατο του Καραϊσκάκη». Ο Παναγιώτης Ζάνος (1850-19230) το «Αρματολίκι» και άλλοι πολλοί με ενδιαφέροντα από θεατρικής άποψης αλλά και λιγότερο ενδιαφέροντα θεατρικά έργα. Αυτό που ήταν σημαντικό, στην περίοδο μετά την Επανάσταση, ήταν το θέμα. Έπρεπε να είναι παρμένο από τους αγώνες για την ελευθερία. Αυτό έφτανε.

Στα κατοπινά χρόνια, η θεματολογία αυτή αραίωσε. Έμειναν οι σχολικές παραστάσεις θεατρόμορφων κειμένων των εκπαιδευτικών και μερικά έργα δοκίμων συγγραφέων. Να σημειώσουμε το έργο του Βασίλη Ρώτα «Να ζει το Μεσολόγγι» και τους «Προστάτες» του Μήτσου Ευθυμιάδη.

Κάνοντας μια ψύχραιμη αποτίμηση, θα πρέπει να πούμε πως το θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821.

 

Πηγές: Χ. Σταματοπούλου – Βασιλάκου «Το ελληνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 19ο αιώνα».

           Γιάννη Μαγιάτη «Εκατό χρόνια θέατρο».

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/article/10971/9703169/armatoloi-kai-kleptai-sto-theatro  )

Ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός και νεοελληνικό θέατρο

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η αναγέννηση του Θεάτρου κατά τους νεότερους χρόνους στο πλαίσιο του ελληνικού πολιτισμού, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Το αρχαίο ελληνικό δράμα, είχε σιγήσει. Οι θεατρικές καταθέσεις μετά τους ελληνιστικούς χρόνους περιορίζονται στο κρητικό δράμα που ολοκλήρωσε την παραγωγή του με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, ενώ η επτανησιακή παραγωγή ήταν αποσπασματική και περιορισμένη. Είχαμε και ένα αδύναμο επίσης ιησουίτικο προπαγανδιστικό του καθολικισμού θέατρο, στα νησιά του Αιγαίου. Μετά από αιώνες σιωπής υπήρχε η ανάγκη μιας ιστορικής έμπνευσης για να ζωντανέψει ξανά η αυλαία με έργα στην ελληνική γλώσσα.

Τον ρόλο του καταλύτη για τη γέννηση του νεοελληνικού θεάτρου, έπαιξαν το γαλλικό τραγικό θέατρο και οι προσπάθειες των Ιταλών δραματουργών για ένα θέατρο τραγωδίας που θα διαπραγματεύονταν θέματα υψηλών λογοτεχνικών αξιώσεων. Εμπνεόμενοι από τους αρχαίους τραγικούς ποιητές και αποδεχόμενοι τους αριστοτελικούς κανόνες οι Ιταλοί δραματουργοί, σύντομα έδωσαν έργα κυρίως αρχαιόθεμα που δημιούργησαν νέα εποχή όχι μόνο για το ιταλικό, αλλά για το παγκόσμιο θέατρο.

Το πρώτο σημαντικό έργο που γράφτηκε ήταν η «Μερόπη» του Scipione Maffei. Ήταν πρωτοποριακό έργο για την εποχή του, με σαφείς αποστάσεις από το γαλλικό θέατρο και τον ανά τους αιώνες ενεδρεύοντα λογιωτατισμό. Ο Pier Lacopo Martello πασχίζοντας να χαράξει μια κατεύθυνση για την ιταλική τραγωδία, πέρα από τις στιχουργικές επιλογές και προτάσεις του, καταφεύγει και αυτός στην αρχαία ελληνική γραμματεία, δίνοντάς μας έργα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα, όπως την «Ιφιγένεια εν Ταύροις». Αυτός όμως που υπήρξε περισσότερο απ’ όλους τους άλλους ο άμεσος δάσκαλος και ο εμπνευστής των Ρωμιών που μιλούσαν την ελληνική γλώσσα, ήταν ο Vittorio Alfieri. Έδωσε 22 τραγωδίες, οι οποίες θεωρούνται πρότυπο για την ιταλική γλώσσα και ταυτόχρονα πρόταση για την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των συμπατριωτών του. Έγραψε ακόμα και έξι κωμωδίες, την αυτοβιογραφία του και ακόμα τρία έργα πολιτικού περιεχομένου. Στον πλούτο του πολιτισμού των αρχαίων Ελλήνων κατέφυγε και αυτός για να εμπνευστεί αλλά και να αναζητήσει εκείνο το ηθικό περιεχόμενο που απαιτούσε η υψηλή τέχνη την οποία υπηρετούσε. Μερικά από τα έργα του είναι τα «Φίλιππος», «Πολυνίκης», «Αντιγόνη», «Ορέστης», «Τιμολέων».

Παρακολουθώντας τη θεατρική ζωή στην Ευρώπη οι Έλληνες διανοούμενοι και ερχόμενοι σε επαφή με τα έργα που προαναφέραμε, ανακαλύπτουν πως το θέμα τους βασίζεται σε πρόσωπα και μύθους του πολιτισμικού και γλωσσικού παρελθόντος των ιδίων. Επιδιώκοντας και αυτοί την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων, ανακαλύπτουν ξανά την αρχαία Ελλάδα και τους αρχαίους προγόνους. Καταπιάνονται λοιπόν με τη μελέτη των ευρωπαϊκών αυτών έργων που μιλούν για τους μακρινούς προγόνους και στη συνέχεια αποτολμούν να τα ζωντανέψουν στη σκηνή, μεταφρασμένα στη νεοελληνική γλώσσα της εποχής. Ο Alfieri είναι ο πρώτος συγγραφέας που ανεβαίνει στη σκηνή. Το 1858 στην Κωνσταντινούπολη ο Διονύσιος Ταβουλάρης ανεβάζει τον «Σαούλ» του Alfieri και στη συνέχεια τον «Αριστόδημο» του Monti. Η πρώτη παράσταση δόθηκε στο Μέγα Ρεύμα (Αρναούτκιοϊ) του Βοσπόρου. Στη συνέχεια, περιόδευσε στο Νεοχώρι, τα Θαραπειά, τη Στένη και αλλού. Αυτή η πρώτη προσπάθεια σύστασης της ελληνικής σκηνής απέτυχε επιχειρηματικά, αλλά είχε ανάψει τη σπίθα για τη γέννηση του νεοελληνικού θεάτρου στην Κωνσταντινούπολη, πολύ μακριά από την ελεύθερη τότε Ελλάδα.

Τη σκυτάλη παραλαμβάνουν στη συνέχεια Έλληνες δραματουργοί, που γράφουν και παρουσιάζουν τα έργα τους στο φιλοθεάμον κοινό, που με την παρότρυνση των διανοουμένων αλλά και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αρχίζει να ενδιαφέρεται για το θέατρο και να αυξάνει τον αριθμό του. Ο Αλέξανδρος Ζωηρός παρουσιάζει τους «Τριακοσίους» του και η «Βαβυλωνία» του Δ. Βυζάντιου βλέπει τα φώτα της σκηνής την Βασιλεύουσα. Στη συνέχεια με ψεύτικους τίτλους (για προφανείς λόγους), παίχτηκαν πατριωτικά έργα όπως ο «Μάρκος Μπότσαρης» και ο «Καραϊσκάκης». Το 1862, παίζεται μια από τις καλύτερες κωμωδίες του νεοελληνικού ρεπερτορίου, ο «Φιάκας» του Δ. Μισιτζή, δασκάλου από τη Χίο, που στη συνέχεια εγκατέλειψε το δασκαλίκι για να γίνει επαγγελματίας ηθοποιός.

Οι συγγραφείς του ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού λοιπόν, ανταπέδωσαν τα ελληνικά δάνεια που χρησιμοποίησαν για τα έργα τους, εμπνέοντας και καθοδηγώντας τους νεοέλληνες θεατρίνους ώστε να οργανώσουν το θέατρο της νεότερης εποχής, για να γυρίσει ξανά το θέατρο στη γλώσσα και τον τόπο της αρχαίας καταγωγής του.

Πηγές:

Π. Μποζίζιο : «Ιστορία του Θεάτρου» εκδ. Αιγόκερως

Χρ. Σταματοπούλου – Βασιλάκου: «Το ελληνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 19ο αιώνα» Εκδ. Νέος Κύκλος Κωνσταντινουπολιτών.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ :  http://www.avgi.gr/article/10971/9410899/europaikos-neoklasikismos-kai-neoelleniko-theatro#  )

Θέατρο ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ: LuigiPirandello – «ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ, ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ», διαφορετικά κάντε ένα Google

Μια συμπαγής, μεγάλη σε διαστάσεις, μάζα όταν κινείται, καμπυλώνει το χωροχρόνο γύρω της, ώστε τα μικρότερης μάζας αντικείμενα να συμπαρασύρονται από αυτήν και να την ακολουθούν. Αυτό λέει ο Αϊνστάιν.
Ο Πιραντέλλο, όμως, διατύπωσε την ίδια θεωρία, που εφαρμόζεται στον κοινωνικό χωροχρόνο.
Γιατί υπάρχει και αυτός! Όταν ένας άνθρωπος με προσωπικότητα, με κύρος και αξία, κινείται, συμπαρασύρει και έλκει γύρω του άλλους ανθρώπους (ή ανθρωπάκια αν προτιμάτε) με προσωπικότητες λιγότερο αξιόλογες ή και ανύπαρκτες.
Είναι η περίπτωση της Κας ΦΡΟΛΑ (Μάνια Παπαδημητρίου)και του Κου ΠΟΝΤΖΑ (Νίκος Καραστέργιος) που με όλο το συγκινησιακό εκτόπισμα τους εισβάλλουν στην καθημερινότητα της οικογένειας Αγκάτσι και όλης της μικροκοινωνίας τους και φέρνουν τα πάνω κάτω.
Όλοι ψάχνουν να βρουν αν ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ για να καταλήξουν στο απογοητευτικό ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΟΥΝ.
ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ, ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ
(διαφορετικά κάντε ένα GOOGLE)
Ποιον από τους 9 πιραντελικούς ρόλους, που κυκλοφορούν πάνω στη σκηνή του ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ και λυσσάνε να μάθουν τι συμβαίνει με την Κα Φρόλα και τηΜάνιαΠαπαδημητρίου που την ενσαρκώνει, μπορεί να ικανοποιήσει μια τέτοια συνθήκη;
Κανέναν.
Είναι όμως μια θαυμάσια ευκαιρία για τον Λαουντίζι και το Γιάννη Λασπιά να κάνει για χάρη μας ένα διασκεδαστικό πείραμα επί σκηνής, το οποίο, κανένας μέχρι τώρα δεν τόλμησε να διαψεύσει.
Ναι, η θεωρία της σχετικότητας συμβαίνει και στο κοινωνικό σύμπαν. Ο Αϊνστάιν και ο Πιραντέλο μπορούν κάλλιστα να συνυπάρξουν.
Όποιος δεν ικανοποιείται, ας κάνει ένα google.
To ETΣI ΕΙΝΑΙ ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ (διαφορετικά κάντε ένα GOOGLE) είναι ένα γκροτέσκο σκηνικό πείραμα που θα προκαλέσει πολύ γέλιο και παράλληλα, θα θέσει και ουσιαστικά ερωτήματα στους θεατές.
• Είμαστε αυτοί που νομίζουμε ότι είμαστε;
• Είμαστε αυτό που νομίζουν οι άλλοι ότι είμαστε;
• Είμαστε αυτό που λένε οι πράξεις μας ή οι προθέσεις μας;
• Τελικά, είμαστε αυτό που λέει η αστυνομική μας ταυτότητα ή ξεγελάμε τον εαυτό μας και την αστυνομία συνακόλουθα;
ToTΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ θα συνεργαστεί για δεύτερη φορά με τους Ιταλούς καλλιτέχνες του AIDAFONDAZZIONE στα σκηνικά αυτή τη φορά, ενώ το θέατρο KRYZK θα επιμεληθεί της κίνησης που είναι ιδιαιτέρα απαιτητική σ΄ αυτή την παράσταση.
Υπόθεση του έργου
Μια παρέα ανθρώπων αγωνιά να μάθει με κάθε τρόπο τι συμβαίνει πραγματικά στο σπίτι των νεοφερμένων γειτόνων τους. Οι πληροφορίες είναι αντικρουόμενες, οι πρωταγωνιστές της ιστορίας καταθέτουν ο καθένας τη δική του άποψη για τα γεγονότα και οι περίεργοι προσπαθούν απεγνωσμένα να δουν ποια θέση πρέπει να κρατήσουν.
Ένα από τα πιο δημοφιλή έργα του Λουίτζι Πιραντέλλο, που θέτει με πολύ έξυπνο τρόπο το ζήτημα της σχετικότητας της «αλήθειας». Παράλληλα με τη γνωστή καυστική του γλώσσα περιγράφει τη διάθεση για κουτσομπολιό μιας μικρής κοινωνίας ανθρώπων που η περιέργειά τους παίρνει κανιβαλικές διαστάσεις.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σκηνοθεσία/ Απόδοση & Διασκευή κειμένου: Νίκος Καμτσής
Σκηνικά-Κοστούμια: Μίκα Πανάγου
Μουσική: Χρήστος Ξενάκης
Επιμέλεια Κίνησης: Ania Giniewska, Marek Kosciolek
Φωτισμοί: Αντώνης Εξαρχάκης
Β. Σκηνοθέτη: Ήρα Μπράμη
Παίζουν οι: Μάνια Παπαδημητρίου, Γιάννης Λασπιάς, Νίκος Καραστέργιος, Πασχάλης Μερμηγκάκης, Λαμπρινή Θάνου, Άντα Κουγιά, Δημήτρης Νικολόπουλος, Ασημένια Παπαδοπούλου, Βίκυ Αθανασίου
Φιλική συμμετοχή (σε βίντεο): Αντώνης Καφετζόπουλος, Πάνος Σκουρολιάκος
Επικοινωνία-PR: Le Canard qui Parle: 2108624392
Από Παρασκευή 23 Νοεμβρίου
ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ
Κεφαλληνίας 17 & Κυκλάδων, Κυψέλη
Κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21.00
Κάθε Κυριακή στις 20.00
Κρατήσεις θέσεων: 2108656004, 2108679535
Τιμές εισιτηρίων
Γενική είσοδος: 10 ευρώ
Τρίτη ηλικία/Συνταξιούχοι/Groups άνω των 10 ατόμων: 7 ευρώ
Άνεργοι/ Σπουδαστές/ Ατέλειες: 5 ευρώ
Ισχύει προσφορά προπώλησης μέσω viva.gr

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ   

Αποχαιρετούμε τον σκηνοθέτη, συγγραφέα και δάσκαλο Γιώργο Μιχαηλίδη που πλούτισε το νεοελληνικό θέατρο με την ορμή, την ευαισθησία και την  αγωνιστικότητα της δουλειάς του. Πρωτοπόρος του αποκεντρωμένου θεάτρου, του θεάτρου που συναντά το κοινό στις υποβαθμισμένες συνοικίες της πόλης, δημιούργησε με άλλους άξιους συνεργάτες του προδικτατορικά  το «Θέατρο Νέας Ιωνίας». Αργότερα με τη δημιουργία του «Ανοιχτού Θεάτρου» κατάθεσε μια σημαντική θεατρική πρόταση κάνοντας το θέατρο του σημείο αναφοράς για τα θεατρικά πράγματα του τόπου μας.

Με τα μυθιστορήματα του, αποκάλυψε άλλη μία ευαίσθητη και εξαιρετικά μαστόρικη  πτυχή του ταλέντου του. Εδώ, η μικρασιάτικη καταγωγή του πρωταγωνιστεί. Λάμπρυνε με τις σκηνοθεσίες του τις κρατικές σκηνές μας και ακόμα την ελληνική τηλεόραση.

Φεύγει έχοντας κερδίσει την αγάπη και τον θαυμασμό του κοινού, της συντεχνίας του θεάτρου αλλά και σύμπαντος του πνευματικού κόσμου.

Καλό του ταξίδι.

Για την ΕΠΕΚΕ Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ

Πάνος Σκουρολιάκος

Βουλευτής Αττικής ΣΥΡΙΖΑ

ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΑΧΑΡΝΩΝ

 

Γράφει ο Πάνος Σκουρολιάκος*

Ένα θέατρο από τα βάθη του χρόνου και μόλις λίγο κάτω από την επιφάνεια της Μενιδιάτικης γης, αποκαλύπτεται στο Μενίδι, τις ιστορικές Αχαρνές! Η χαρά και η συγκίνηση, δεν αφορά μόνον τη συντεχνία του Θεάτρου στην οποία έχω την τιμή να ανήκω, αλλά και όλους τους Έλληνες,  όλη την ανθρωπότητα  που κληρονόμησε το πνεύμα και τις   κατακτήσεις  του αρχαίου Ελληνικού πολιτισμού.

 Η  αποκάλυψη αυτού του θεάτρου, έγινε τον Φεβρουάριο του 2007. Ο χρόνος όμως για την προώθηση μιας τέτοιας υπόθεσης είναι πάντα μακρύς. Επί τέλους ήρθε η ώρα που Υπουργείο Πολιτισμού και Δήμος Αχαρνών κινούν τις διαδικασίες ώστε να οργανωθεί η ανάδειξη και η αποκατάσταση του θεάτρου. Αυτή τη στιγμή, ένα μικρό μόνον μέρος έχει αποκαλυφθεί. Ήρθε στο φως τυχαία, κατά την θεμελίωση μιας οικοδομής. Έχει ήδη αποκαλυφθεί μια ολόκληρη κερκίδα πλάτους 5μ. δυτικά και 22 μ. ανατολικά με 10 σειρές καθισμάτων σε ημικυκλική διάταξη. Πολλά συμπεράσματα εξάγουν οι αρχαιολόγοι από αυτή την αποκάλυψη. Κατ΄ αρχήν ταυτοποίησαν το κέντρο της αρχαίας πόλης. Είναι διαχρονικά στο ίδιο σημείο, κατατάσσοντας τις Αχαρνές μεταξύ των ελαχίστων πόλεων που κατοικούνται επί χιλιάδες έτη αδιαλείπτως. Υπήρχαν ήδη από παλιότερα, πληροφορίες για την ύπαρξη του θεάτρου από δύο επιγραφές του β΄ μισού του τέταρτου αιώνα π.Χ.  Ο  Αριστοφάνης, γράφει την κοσμαγάπητη  κωμωδία του «Αχαρνείς» το 475 π. Χ. Παίχθηκε στα Λήναια και πήρε το πρώτο βραβείο. Αποκλείεται να ανέβηκε ξανά ως επιτυχία έχουσα σχέση με την πόλη,  στο υπό ανάδειξη θέατρο; Είναι σίγουρο πως οι αρχαίοι κάτοικοι των Αχαρνών θα αναγνώρισαν σε αυτό τους εαυτούς τους και θα είδαν δραματοποιημένα τα σημαντικά προβλήματα του καιρού τους. Στους «Αχαρνείς» ο Αριστοφάνης παρουσιάζει έναν χορό γέρων Αχαρνέων, που επιτίθεται στον Αθηναίο Δικαιόπολη, ο οποίος κουρασμένος από τον πολυετή πόλεμο με τους πελοποννησίους , ζητά να κλείσει ιδιωτική ειρήνη. Η πυκνοκατοικημένη πόλη των Αχαρνών, είχε καταστραφεί από την πρώτη πελοποννησιακή εισβολή και οι κάτοικοί της, ήταν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τον πόλεμο αντιποίνων έως την τελική νίκη. Κάτω από τα λόγια του κωμικού συγγραφέα, υπάρχουν πολλά που αφορούσαν την επικαιρότητα, και τα οποία  αποκωδικοποιούσαν οι θεατές εκείνης της εποχής. Στοιχεία που δεν μπορούν να «διαβαστούν» από τον σύγχρονο θεατή. Έχει ενδιαφέρον όμως να δει κανείς  σε αυτή την κωμωδία και το πως παρελαύνουν οι γείτονες του ευρύτερου χώρου με τους οποίους γειτνιάζει η περιοχή των Αχαρνών. Βοιωτοί,  Μεγαρείς, Αθηναίοι. Ακόμη, στο ίδιο έργο σημειώνεται και η στρατηγική θέση της πόλης των Αχαρνών. Σε κάποιο σημείο της εξέλιξης της κωμωδίας έρχεται απεσταλμένος από  τον  στρατηγό Λάμαχο που φέρνει διαταγή από το συμβούλιο των στρατηγών, πως πρέπει να φυλαχθούν τα χιονισμένα περάσματα της Πάρνηθας ώστε να αποτραπεί ενδεχόμενη επιδρομή των Βοιωτών.

 Στην εποχή της οικονομικής στενότητας την οποία βιώνουμε, ανάγκη ζωής είναι η προβολή και η διατήρηση των εθνικών μας θησαυρών, όπως είναι ένα αρχαίο θέατρο  σε μια περιοχή με τόσο μεγάλη ιστορία. Απαιτούνται χρήματα για  μελέτες, για αντισταθμιστικά οφέλη που πρέπει να δοθούν στους κατοίκους και ακόμα  ένας σχεδιασμός που θα συνοδεύσει το εγχείρημα σε αρκετό βάθος χρόνου. Θυμάμαι την περίπτωση του αρχαίου θεάτρου στο κέντρο της Λάρισας. Το 1983 είχε αποκαλυφθεί  ένα πολύ μικρό μέρος, στον πιο κεντρικό εμπορικό δρόμο της πόλης. Πάνω του χτισμένα καταστήματα, εργαστήρια, σπίτια,  αποθήκες. Απαλλοτριώθηκαν σιγά σιγά, έγινε έργο υπεύθυνο και αυτή τη στιγμή, ολόκληρο το θέατρο έχει αναδειχθεί, έτοιμο να δεχθεί στην ορχήστρα και στις κερκίδες του θεατρίνους και θεατρόφιλους.

 Είθε ο Διόνυσος, ο θεός του θεάτρου να λειτουργήσει ξανά σε έναν παλιό ναό του, μετά την αποκάλυψή του, στις Αχαρνές του  εικοστού πρώτου αιώνα. Είθε το Αρχαίο Θέατρο των Αχαρνών, να έρθει στο φως  και να αποκατασταθεί στην πραγματική διάστασή του, το συντομότερο δυνατό!

(Δημοσιεύθηκε στην ΑΥΓΗ)

 Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ, βουλευτής Περιφέρειας Αττικής.