«Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για παιδιά» ;

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

  «Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για  παιδιά» ; Η πρώτη εκδοχή εκπέμπει την πληροφορία πως πρόκειται για τραγούδια που απευθύνονται σε παιδιά  προσαρμοζόμενα στις προτιμήσεις τους, εμπεριέχοντας και το στοιχείο της ποιοτικής  εναρμόνισης,   ώστε να γίνουν κατανοητά και αποδεκτά. Η δεύτερη, σημαίνει ότι οργανώνεται ένα μουσικό υλικό που απευθύνεται στην τρυφερή ηλικία με  στόχο την μετάδοση γνώσης και την καλλιέργεια της αισθητικής, έχοντας προηγουμένως καταγράψει τις ιδιαίτερες ανάγκες,  ελλείψεις  και ικανότητα  πρόσληψης των παιδιών.

 Το τραγούδι για  το παιδί, ξεκινά από την στιγμή που  αυτό βρίσκεται ακόμα στην κοιλιά της μητέρας του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, την δωδέκατη εβδομάδα το έμβρυο έχει ήδη αναπτύξει την ακοή του. Του τραγουδά η μητέρα λοιπόν,  κάνοντας του  παρέα και καλωσορίζοντας το.  Με την γέννα,  το εισάγει στον γοητευτικό κόσμο του προφορικού πολιτισμού. Με τραγούδια, ταχταρίσματα, νανουρίσματα, παραμύθια και στην συνέχεια τοπικές ιστορίες και  παραδόσεις , αινίγματα, παιδικά παιχνίδια ατομικά η  ομαδικά  κλπ. Τα υλικά δηλαδή  που συνθέτουν την συλλογική εμπειρία μιας κοινωνίας που αποδέχεται το νέο μέλος της διδάσκοντας το την ιστορία της και συστηνόμενη σε αυτό.

 Όμως το τραγούδι υπήρξε πάντα ο πιο σπουδαίος και άμεσος τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας των ανθρώπων. Με την μουσική του, την λογοτεχνική πλευρά που είναι οι στίχοι του και τον χορό,  την σωματική έκφραση  δηλαδή που προκαλεί και  απελευθερώνει. Αποτελεί θα λέγαμε μια ισχυρή σοφή και αγαπημένη  οδό κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας  και με τις δύο έννοιες  του όρου.  Παίζει τον ρόλο του «πρώτου αναγνωστικού» για  να περάσει αργότερα το παιδί σε άλλες ηλικίες, με άλλα τραγούδια, νέα παιχνίδια και δραστηριότητες,  παίζοντας άλλον ρόλο πια στην κοινωνία, μέσα από την εργασία, την πολιτική δράση, την οικογενειακή ζωή.

 Τα τραγούδια για  παιδιά, γεννήθηκαν και πορεύτηκαν παράλληλα  με τον  πολιτισμό του ανθρώπου  ταξιδεύοντας  μέσα από τους αιώνες και  ακολουθώντας την παράδοση.  Στις μέρες μας, επιστήμονες ερευνητές, προτείνουν  την ακρόαση έργων  κλασσικής μουσικής. Υποστηρίζουν πως τα νεογέννητα απολαμβάνουν τις μελωδίες, που ωφελούν και διεγείρουν την νοητική ανάπτυξη του μωρού και βοηθούν το συναισθηματικό δέσιμο. Ως τον πιο κατάλληλο συνθέτη, προτείνουν τον Μότσαρτ. Όμως κανείς δεν  έχει αποδείξει  επιστημονικά την εγκυρότητα των ισχυρισμών του.

  Στη σημερινή εποχή, μια ολόκληρη βιομηχανία τραγουδιών για παιδιά εξελίσσεται   ραγδαία. Όσον αφορά την σύγχρονη παραγωγή παιδικών τραγουδιών, η αλήθεια είναι πως έχουμε να κάνουμε με ένα πολυποίκιλο και ανομοιογενές υλικό.  Πλάι σε αριστουργήματα έχουμε και φθηνές και  πρόχειρες  κατασκευές με μόνο σκοπό το κέρδος.  Τα τελευταία χρόνια, σημαντικός σταθμός στην παραγωγή τραγουδιών για  παιδιά,  ήταν η σπουδαία ραδιοφωνική εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας  επί διευθύνσεως Μάνου Χατζηδάκη, η περίφημη   «Λιλιπούπολη». Η Ρεγκίνα Καπετανάκη με την παιδοψυχολόγο Ελένη Βλάχου, σχεδίασαν μια εκπομπή με πολλά τραγούδια σε στίχους Μαριανίνας Κριεζή και μουσική της Λένας Πλάτωνος, του Νίκου Κυπουργού, του Νίκου Χριστοδούλου, του Δημήτρη Μαραγκόπουλου κα.  Ήταν μια φρέσκια και εμπνευσμένη εκπομπή, που επέφερε την μήνιν  της δεξιάς κυβέρνησης τότε,  με τους  υπουργούς Τσαλδάρη και Λαμπρία να αντιδρούν και τον αείμνηστο Αβέρωφ να δηλώνει: « Ακούμε τη Λιλιπούπολη και νομίζουμε πως ακούμε Ράδιο – Μόσχα».

 Τα τελευταία χρόνια, πολλοί άξιοι δημιουργοί, έδωσαν μέσω των παραστάσεων του Θεάτρου για παιδιά,  υπέροχα τραγούδια. Να σημειώσουμε τον Λουκιανό Κηλαϊδόνη, τον Νότη Μαυρουδή  και πολλούς άλλους.

 Όμως και πάρα πολλά «τραγούδια για μεγάλους»  είναι σπουδαίο υλικό για  την αισθητική καλλιέργεια και απόλαυση των παιδιών. Ο Μίκης Θεοδωράκης με το «Θα σου δώσω ένα τόπι χρυσό» από την θεατρική παράσταση του έργου του Μπρένταν Μπήαν «Ένας όμηρος». Ή ακόμα και ο Μάνος Χατζηδάκης με πάρα πολλά από τα τραγούδια του («Χάρτινο το Φεγγαράκι»  από τον «Ματωμένο γάμο» του Φ. Γκ. Λόρκα, «Τα παιδιά κάτω στον κάμπο», «Η μητέρα μου ήταν γάτα»  από τον  «Καίσαρα και Κλεοπάτρα» του Σαίξπηρ και πολλά πολλά άλλα).  Η Δόμνα Σαμίου ακόμα με την  «Περπερούνα» κατέγραψε τον απέραντο πλούτο των παραδοσιακών τραγουδιών για παιδιά.

 Υπέροχο και αχανές το τοπίο των τραγουδιών για παιδιά. Ας διαλέγουμε κάθε φορά το καλύτερο γι αυτά. Το αξίζουν!

    *Μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής περιφέρειας Αττικής.

(ΠΗΓΗ : https://www.ecoleft.gr/2019/03/30/%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%AE-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1/  )

Αρματολοί και κλέπται στο θέατρο

Tο θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα εμπνέουν τους δημιουργούς ώστε να μας δώσουν σπουδαία έργα τέχνης. Η Επανάσταση του 1821 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενέπνευσε ποιητές, ζωγράφους, μουσικούς και συγγραφείς, Έλληνες και ξένους.

Στο τότε νεαρό ελληνικό θέατρο η συγγραφή έργων εμπνευσμένων από τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα του ’21 πήρε μεγάλες διαστάσεις δίνοντάς μας ενδιαφέροντες καρπούς. Μετά τους μεγάλους συγγραφείς της αρχαιότητος και τη συγκομιδή των ελληνιστικών χρόνων, με κάποια διαλείμματα θεατρικών περιόδων όπως εκείνη του Κρητικού ή αργότερα του Επτανησιακού, το θέατρο αναγεννάται παραμονές της Επανάστασης καταρχάς στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και στη συνέχεια μεγαλουργεί στην Κωνσταντινούπολη.

Βεβαίως ένα ρεπερτόριο με τίτλους έργων όπως «Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» του φιλικού και αγωνιστή ηθοποιού Θεόδωρου Αλκαίου, ο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» ή ο «Αθανάσιος Διάκος» ήταν αδύνατον να παιχθούν στην Πόλη. Έτσι το πολυπληθέστερο και πιο καλλιεργημένο ελληνικό θεατρικό κοινό της Κωνσταντινούπολης στερήθηκε την επαφή με αυτή τη νέα και ενθουσιώδη παραγωγή θεατρικών έργων, εμπνευσμένων από την Επανάσταση που πριν από μερικές δεκαετίες οδήγησε στη δημιουργία του νέου, ελεύθερου ελληνικού κράτους. Όμως η εφευρετικότητα του Ρωμιού πάντα επινοούσε επικίνδυνες, είναι η αλήθεια, λύσεις. Παρουσίαζε κάποια από αυτά τα έργα με διαφορετικό τίτλο. Το έργο «Η άλωσις των Ψαρών», για παράδειγμα, μπορεί να εμφανίζεται με κάποιον αθώο τίτλο, όπως «Ο έρωτας του γέροντος διά την κόρην». Στο «Καφέ Ρούμελη», το 1862, παίχτηκαν με ψευδείς τίτλους, ως αρχαία ξένα δράματα, τα «ηρωικά» θεατρικά έργα «Μάρκος Βότσαρης» και «Καραϊσκάκης». Η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη. Η προσμονή της καθολικής απελευθέρωσης ήταν έντονη. Δεν έλειπαν και οι «ενθουσιώδεις εκπλήξεις». Σε κάποια παράσταση του αρχαιόθεμου έργου του Monti «Αριστόδημος», εμφανίστηκε επί σκηνής και σε εντελώς άσχετη στιγμή η ελληνική σημαία, προκαλώντας μεγάλο ενθουσιασμό. Δεν ήταν λίγες οι φορές όμως που οι τουρκικές αρχές ανακάλυπταν το τέχνασμα της αλλαγής τίτλου και τότε έκαιγαν το κτήριο και τιμωρούσαν με θάνατο τους υπαίτιους.

Όμως υπήρχε και άλλος, πιο έμμεσος τρόπος να αναφερθεί κανείς στην Επανάσταση του ’21. Ο θιασάρχης Κοσμάς Δημητράκος στην Κωνσταντινούπολη παραγγέλλει στον θεατρικό συγγραφέα Χριστόφορο Σαμαρτζίδη τη συγγραφή του έργου «Αρματολοί και κλέπται», βασισμένου στο ομώνυμο έπος του Γεωργίου Ζαλοκώστα. Αφηγείται τον έρωτα δύο νέων, της Δέσπως και του Φλώρου, με φόντο τη ζωή των αρματολών και κλεφτών. Πρωτοπαίχτηκε το 1864 και έκανε πολλές επαναλήψεις, κερδίζοντας την αγάπη του κοινού.

Το θέατρο στην ελεύθερη Ελλάδα ήταν σε νηπιακή ακόμα ηλικία. Αξίζει να αναφέρουμε πως στα 1832 και στην πρώτη πρωτεύουσα του κράτους, το Ναύπλιο, γίνεται από τον Νικήτα Σταματελόπουλο ή Νικηταρά η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας θεατρικής αίθουσας. Ο Νικηταράς ήταν τότε στο Ναύπλιο επικεφαλής της αστυνομίας. Με επιστολή του στον υπουργό Εσωτερικών Γρηγόριο Δικαίο ή Παπαφλέσα ζητάει να παραχωρηθεί το τζαμί του Αγά πασά στην σημερινή πλατεία Συντάγματος της πόλης ώστε να λειτουργήσει ως θέατρο. Η αίθουσα λειτουργεί έως σήμερα φιλοξενώντας παραστάσεις του τοπικού δημοτικού θεάτρου, παραστάσεις περιοδευόντων θιάσων αλλά και μαθήματα και παραστάσεις του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Είχα προσωπικά την ευκαιρία, ως διδάσκων στο Τμήμα, να περάσω ατέλειωτες ώρες διδασκαλίας στο θέατρο – τζαμί που κάποια στιγμή του έδωσαν την ονομασία «Τριανόν».

Στο ελεύθερο κράτος λοιπόν, τα εμπνευσμένα από τον αγώνα του ’21 έργα αποτέλεσαν αγαπημένο και σταθερό ρεπερτόριο για το κοινό. Ήταν σχεδόν υποχρέωση για κάθε συγγραφέα να συμπεριλαμβάνει στο έργο του και κάποια «πατριωτικά δράματα». Ο Αντώνιος Αρνιωτάκης (1836-1905) γράφει τα έργα «Πυρπολητής Κανάρης» και «Λάμπρος Τζαβέλας». Ο Τιμωλέων Αμπελάς (1850-1926) τους «Μάρτυρες του Αρκαδίου». Ο Απόστολος Αποστολόπουλος τον «Θάνατο του Καραϊσκάκη». Ο Παναγιώτης Ζάνος (1850-19230) το «Αρματολίκι» και άλλοι πολλοί με ενδιαφέροντα από θεατρικής άποψης αλλά και λιγότερο ενδιαφέροντα θεατρικά έργα. Αυτό που ήταν σημαντικό, στην περίοδο μετά την Επανάσταση, ήταν το θέμα. Έπρεπε να είναι παρμένο από τους αγώνες για την ελευθερία. Αυτό έφτανε.

Στα κατοπινά χρόνια, η θεματολογία αυτή αραίωσε. Έμειναν οι σχολικές παραστάσεις θεατρόμορφων κειμένων των εκπαιδευτικών και μερικά έργα δοκίμων συγγραφέων. Να σημειώσουμε το έργο του Βασίλη Ρώτα «Να ζει το Μεσολόγγι» και τους «Προστάτες» του Μήτσου Ευθυμιάδη.

Κάνοντας μια ψύχραιμη αποτίμηση, θα πρέπει να πούμε πως το θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821.

 

Πηγές: Χ. Σταματοπούλου – Βασιλάκου «Το ελληνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 19ο αιώνα».

           Γιάννη Μαγιάτη «Εκατό χρόνια θέατρο».

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/article/10971/9703169/armatoloi-kai-kleptai-sto-theatro  )

O Π. Σκουρολιάκος “επί του Πιεστηρίου” (15.3.2019)

  Ο Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Π.Σκουρολιάκος στην εκπομπή ” επί του πιεστηρίου “με τον Γ .Σιαδήμα στο KONTRA channel. Με κυρίαρχο θέμα  την ακροδεξιά έκρηξη μίσους στη Ν.Ζηλανδία με το μακελειό των 50 νεκρών,συζητήθηκαν επίσης κι άλλα θέματα της επικαιρότητας  όπως οι αλλαγές στην Παιδεία και τρέχοντα οικονομικά θέματα.

Μάσκα (εφημ.ΑΥΓΗ 16.3.2019)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Πανάρχαια είναι η ανάγκη του ανθρώπου να αποκρύψει στοιχεία του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς του προβάλλοντας ταυτόχρονα κάποια άλλα χαρακτηριστικά που δεν είναι δικά του.

Εργαλείο γι’ αυτήν τη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε κάτι άλλο, σε κάτι που θα ήθελε να είναι, σε κάτι που φοβάται και για να το ξορκίσει το «φορά», το «υποδύεται», είναι η μάσκα. Συντροφεύει την ανθρώπινη ύπαρξη στα καλά και τα δύσκολα, από το λυκαυγές του ανθρώπινου πολιτισμού. Φοβάται τα ζώα και γι’ αυτό χρησιμοποιεί τα κεφάλια τους και τις προβιές τους ώστε να τα αντιμετωπίσει. Τη δική τους δυναμική έχουν οι πολεμικές μάσκες, ενώ οι νεκρικές στην αρχαία Αίγυπτο και στην αρχαία Ελλάδα κρύβουν το νεκρό πρόσωπο, συμμετέχοντας στη λατρεία των νεκρών προγόνων. Ακόμα, από τα πρώτα βήματα του πολιτισμού συνυπάρχουν οι γονιμικές μάσκες μαζί με εκείνες που δηλώνουν κοινωνική θέση. Στην Αφρική, η μάσκα παίζει σημαντικό ρόλο σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, με εκείνες που συνοδεύουν τις τελετές ενηλικίωσης να κυριαρχούν.

Το είδος της μάσκας που έφτασε ως εμάς με συνεχή παρουσία δια μέσου των αιώνων είναι η θεατρική μάσκα. Για την παρουσίαση του αρχαίου δράματος, με το δεδομένο ότι οι ηθοποιοί έπαιζαν περισσότερους του ενός ρόλους, αλλά και για λόγους αισθητικούς και τεχνικούς, η μάσκα έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στην παράσταση. Στην αρχαία Ελλάδα άλλωστε, η μεταμφίεση ήταν συνυφασμένη με τα διονυσιακά δρώμενα. Με οδηγό τα αγγεία της αρχαιότητας, ανακαλύπτουμε μαλλιαρούς τραγόμορφους χορευτές που προφανώς συμμετείχαν στα Μεγάλα Διονύσια ως οπαδοί του θεού Διονύσου. Αυτές οι θεατρικές μάσκες αποτέλεσαν την απαρχή της μάσκας των παραστατικών τεχνών που χρησιμοποιούμε έως σήμερα. Αυτή την εποχή, τα υλικά από τα οποία κατασκευάζονταν οι μάσκες ήταν από πηλό ή δέρματα ζώων και ήταν ζωόμορφες. Ο πρώτος που κατασκεύασε μάσκες με ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ήταν -σύμφωνα με την παράδοση- ο Θέσπις, που περιόδευε με το κάρο του δίνοντας παραστάσεις στα χωριά της Αττικής. Και η τέχνη της μάσκας συνεχώς εξελισσόταν. Υπήρχαν μάσκες για τις τραγωδίες, διαφορετικές για τις κωμωδίες και ξεχωριστές για τα σατυρικά δράματα. Τη μάσκα, μαζί με την τέχνη του θεάτρου παρέλαβαν από τους αρχαίους Έλληνες οι Ρωμαίοι. Καθώς το επάγγελμα του ηθοποιού έμπαινε σε κάποιο πλαίσιο που προϋπέθετε γνώση, μελέτη και εν τέλει μαστοριά, η χρησιμοποίηση της μάσκας απαιτούσε ξεχωριστό χειρισμό από τους θεατρίνους. Φορώντας τη μάσκα, ο ηθοποιός δραπετεύει από τον εαυτό του, παίζει με υψηλούς συμβολισμούς και εκπέμπει τη μαγική δύναμη του χαρακτήρα που παριστά η μάσκα.

Από τους Ρωμαίους, η μάσκα περνά στα μεσαιωνικά μυστήρια και από εκεί στην Αναγέννηση και στην Κομέντια ντελ Άρτε. Εδώ υπάρχει πια μια τεράστια ποικιλία μασκών με συγκεκριμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για την καθεμιά της, ανάλογα με τον ρόλο που υπηρετεί. Το θέατρο ΝΟ στην Ιαπωνία, εξελισσόμενο παράλληλα με το θέατρο της Ευρώπης, παρουσιάζει και αυτό έναν μεγάλο αριθμό μασκών. Υψηλής αισθητικής είναι οι μάσκες που συναντάμε στη Βενετία. Τα φίνα υλικά με τα ευφάνταστα σχέδια έκρυβαν το πρόσωπο των ευγενών, ανδρών και γυναικών, που δεν ήθελαν να αποκαλυφθεί η ταυτότητα τους, καθώς εξυπηρετούσαν παράνομες δραστηριότητες, παράνομες σχέσεις και πολιτικά σκάνδαλα. Από εκεί έως σήμερα στο βενετσιάνικο καρναβάλι η μάσκα είναι η μεγάλη πρωταγωνίστρια.

Στις μέρες μας, η μάσκα εκτός θεάτρου ζωντανεύει και την περίοδο της αποκριάς. Είτε ως παραδοσιακή μάσκα στις Μπούλες της Νάουσας και τους «κουδουνάδες» που συναντάμε σε πολλές περιοχές της χώρας είτε στις «μουτσούνες» των μασκαράδων του Τριωδίου.

Η μεταμφίεση αποτελεί ψυχολογική ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου. Η συγκάλυψη του προσώπου του τον απενοχοποιεί και τον ξεκουράζει. Η σκωπτική αντιμετώπιση της πραγματικότητας, είτε είναι καλόγουστη είτε πιο χοντροκομμένη και «πιπεράτη», πάντα συγχωρείται σε μια μάσκα.

Η μάσκα άλλωστε είναι σταλμένη από τον θεό. Ήταν το δώρο του θεού Διόνυσου στους πιστούς του για τα Μικρά και Μεγάλα Διονύσια. Αυτή ήταν η βασίλισσα της τελετής, με συμπαραστάτες κρόταλα, τύμπανα, φαλλοφορίες και άφθονο κρασί.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : https://www.avgi.gr/article/10812/9684757/maska  )

Ο Π. Σκουρολιάκος στο “Πάμε Αλλιώς” – ΕΡΤ (16.3.19)

Ο Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Αττικής Πάνος Σκουρολιάκος και η βουλευτής ΝΔ Θεσσαλονίκης Έλενα Ράπτη διασταυρώνουν τα ξίφη τους για όλα τα θέματα της πολιτικής επικαιρότητας, με φόντο το μακελειό στη Νέα Ζηλανδία, στην εκπομπή της ΕΡΤ1 “Πάμε Αλλιώς”, με τον Τάκη Σαράντη (16/3/2019)