Ευρωπαϊκός νεοκλασικισμός και νεοελληνικό θέατρο

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η αναγέννηση του Θεάτρου κατά τους νεότερους χρόνους στο πλαίσιο του ελληνικού πολιτισμού, δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Το αρχαίο ελληνικό δράμα, είχε σιγήσει. Οι θεατρικές καταθέσεις μετά τους ελληνιστικούς χρόνους περιορίζονται στο κρητικό δράμα που ολοκλήρωσε την παραγωγή του με την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους, ενώ η επτανησιακή παραγωγή ήταν αποσπασματική και περιορισμένη. Είχαμε και ένα αδύναμο επίσης ιησουίτικο προπαγανδιστικό του καθολικισμού θέατρο, στα νησιά του Αιγαίου. Μετά από αιώνες σιωπής υπήρχε η ανάγκη μιας ιστορικής έμπνευσης για να ζωντανέψει ξανά η αυλαία με έργα στην ελληνική γλώσσα.

Τον ρόλο του καταλύτη για τη γέννηση του νεοελληνικού θεάτρου, έπαιξαν το γαλλικό τραγικό θέατρο και οι προσπάθειες των Ιταλών δραματουργών για ένα θέατρο τραγωδίας που θα διαπραγματεύονταν θέματα υψηλών λογοτεχνικών αξιώσεων. Εμπνεόμενοι από τους αρχαίους τραγικούς ποιητές και αποδεχόμενοι τους αριστοτελικούς κανόνες οι Ιταλοί δραματουργοί, σύντομα έδωσαν έργα κυρίως αρχαιόθεμα που δημιούργησαν νέα εποχή όχι μόνο για το ιταλικό, αλλά για το παγκόσμιο θέατρο.

Το πρώτο σημαντικό έργο που γράφτηκε ήταν η «Μερόπη» του Scipione Maffei. Ήταν πρωτοποριακό έργο για την εποχή του, με σαφείς αποστάσεις από το γαλλικό θέατρο και τον ανά τους αιώνες ενεδρεύοντα λογιωτατισμό. Ο Pier Lacopo Martello πασχίζοντας να χαράξει μια κατεύθυνση για την ιταλική τραγωδία, πέρα από τις στιχουργικές επιλογές και προτάσεις του, καταφεύγει και αυτός στην αρχαία ελληνική γραμματεία, δίνοντάς μας έργα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα, όπως την «Ιφιγένεια εν Ταύροις». Αυτός όμως που υπήρξε περισσότερο απ’ όλους τους άλλους ο άμεσος δάσκαλος και ο εμπνευστής των Ρωμιών που μιλούσαν την ελληνική γλώσσα, ήταν ο Vittorio Alfieri. Έδωσε 22 τραγωδίες, οι οποίες θεωρούνται πρότυπο για την ιταλική γλώσσα και ταυτόχρονα πρόταση για την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των συμπατριωτών του. Έγραψε ακόμα και έξι κωμωδίες, την αυτοβιογραφία του και ακόμα τρία έργα πολιτικού περιεχομένου. Στον πλούτο του πολιτισμού των αρχαίων Ελλήνων κατέφυγε και αυτός για να εμπνευστεί αλλά και να αναζητήσει εκείνο το ηθικό περιεχόμενο που απαιτούσε η υψηλή τέχνη την οποία υπηρετούσε. Μερικά από τα έργα του είναι τα «Φίλιππος», «Πολυνίκης», «Αντιγόνη», «Ορέστης», «Τιμολέων».

Παρακολουθώντας τη θεατρική ζωή στην Ευρώπη οι Έλληνες διανοούμενοι και ερχόμενοι σε επαφή με τα έργα που προαναφέραμε, ανακαλύπτουν πως το θέμα τους βασίζεται σε πρόσωπα και μύθους του πολιτισμικού και γλωσσικού παρελθόντος των ιδίων. Επιδιώκοντας και αυτοί την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των Ελλήνων, ανακαλύπτουν ξανά την αρχαία Ελλάδα και τους αρχαίους προγόνους. Καταπιάνονται λοιπόν με τη μελέτη των ευρωπαϊκών αυτών έργων που μιλούν για τους μακρινούς προγόνους και στη συνέχεια αποτολμούν να τα ζωντανέψουν στη σκηνή, μεταφρασμένα στη νεοελληνική γλώσσα της εποχής. Ο Alfieri είναι ο πρώτος συγγραφέας που ανεβαίνει στη σκηνή. Το 1858 στην Κωνσταντινούπολη ο Διονύσιος Ταβουλάρης ανεβάζει τον «Σαούλ» του Alfieri και στη συνέχεια τον «Αριστόδημο» του Monti. Η πρώτη παράσταση δόθηκε στο Μέγα Ρεύμα (Αρναούτκιοϊ) του Βοσπόρου. Στη συνέχεια, περιόδευσε στο Νεοχώρι, τα Θαραπειά, τη Στένη και αλλού. Αυτή η πρώτη προσπάθεια σύστασης της ελληνικής σκηνής απέτυχε επιχειρηματικά, αλλά είχε ανάψει τη σπίθα για τη γέννηση του νεοελληνικού θεάτρου στην Κωνσταντινούπολη, πολύ μακριά από την ελεύθερη τότε Ελλάδα.

Τη σκυτάλη παραλαμβάνουν στη συνέχεια Έλληνες δραματουργοί, που γράφουν και παρουσιάζουν τα έργα τους στο φιλοθεάμον κοινό, που με την παρότρυνση των διανοουμένων αλλά και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αρχίζει να ενδιαφέρεται για το θέατρο και να αυξάνει τον αριθμό του. Ο Αλέξανδρος Ζωηρός παρουσιάζει τους «Τριακοσίους» του και η «Βαβυλωνία» του Δ. Βυζάντιου βλέπει τα φώτα της σκηνής την Βασιλεύουσα. Στη συνέχεια με ψεύτικους τίτλους (για προφανείς λόγους), παίχτηκαν πατριωτικά έργα όπως ο «Μάρκος Μπότσαρης» και ο «Καραϊσκάκης». Το 1862, παίζεται μια από τις καλύτερες κωμωδίες του νεοελληνικού ρεπερτορίου, ο «Φιάκας» του Δ. Μισιτζή, δασκάλου από τη Χίο, που στη συνέχεια εγκατέλειψε το δασκαλίκι για να γίνει επαγγελματίας ηθοποιός.

Οι συγγραφείς του ευρωπαϊκού νεοκλασικισμού λοιπόν, ανταπέδωσαν τα ελληνικά δάνεια που χρησιμοποίησαν για τα έργα τους, εμπνέοντας και καθοδηγώντας τους νεοέλληνες θεατρίνους ώστε να οργανώσουν το θέατρο της νεότερης εποχής, για να γυρίσει ξανά το θέατρο στη γλώσσα και τον τόπο της αρχαίας καταγωγής του.

Πηγές:

Π. Μποζίζιο : «Ιστορία του Θεάτρου» εκδ. Αιγόκερως

Χρ. Σταματοπούλου – Βασιλάκου: «Το ελληνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 19ο αιώνα» Εκδ. Νέος Κύκλος Κωνσταντινουπολιτών.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ :  http://www.avgi.gr/article/10971/9410899/europaikos-neoklasikismos-kai-neoelleniko-theatro#  )

Θέατρο ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ: LuigiPirandello – «ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ, ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ», διαφορετικά κάντε ένα Google

Μια συμπαγής, μεγάλη σε διαστάσεις, μάζα όταν κινείται, καμπυλώνει το χωροχρόνο γύρω της, ώστε τα μικρότερης μάζας αντικείμενα να συμπαρασύρονται από αυτήν και να την ακολουθούν. Αυτό λέει ο Αϊνστάιν.
Ο Πιραντέλλο, όμως, διατύπωσε την ίδια θεωρία, που εφαρμόζεται στον κοινωνικό χωροχρόνο.
Γιατί υπάρχει και αυτός! Όταν ένας άνθρωπος με προσωπικότητα, με κύρος και αξία, κινείται, συμπαρασύρει και έλκει γύρω του άλλους ανθρώπους (ή ανθρωπάκια αν προτιμάτε) με προσωπικότητες λιγότερο αξιόλογες ή και ανύπαρκτες.
Είναι η περίπτωση της Κας ΦΡΟΛΑ (Μάνια Παπαδημητρίου)και του Κου ΠΟΝΤΖΑ (Νίκος Καραστέργιος) που με όλο το συγκινησιακό εκτόπισμα τους εισβάλλουν στην καθημερινότητα της οικογένειας Αγκάτσι και όλης της μικροκοινωνίας τους και φέρνουν τα πάνω κάτω.
Όλοι ψάχνουν να βρουν αν ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ για να καταλήξουν στο απογοητευτικό ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΟΥΝ.
ΕΤΣΙ ΕΙΝΑΙ, ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ
(διαφορετικά κάντε ένα GOOGLE)
Ποιον από τους 9 πιραντελικούς ρόλους, που κυκλοφορούν πάνω στη σκηνή του ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ και λυσσάνε να μάθουν τι συμβαίνει με την Κα Φρόλα και τηΜάνιαΠαπαδημητρίου που την ενσαρκώνει, μπορεί να ικανοποιήσει μια τέτοια συνθήκη;
Κανέναν.
Είναι όμως μια θαυμάσια ευκαιρία για τον Λαουντίζι και το Γιάννη Λασπιά να κάνει για χάρη μας ένα διασκεδαστικό πείραμα επί σκηνής, το οποίο, κανένας μέχρι τώρα δεν τόλμησε να διαψεύσει.
Ναι, η θεωρία της σχετικότητας συμβαίνει και στο κοινωνικό σύμπαν. Ο Αϊνστάιν και ο Πιραντέλο μπορούν κάλλιστα να συνυπάρξουν.
Όποιος δεν ικανοποιείται, ας κάνει ένα google.
To ETΣI ΕΙΝΑΙ ΑΝ ΕΤΣΙ ΝΟΜΙΖΕΤΕ (διαφορετικά κάντε ένα GOOGLE) είναι ένα γκροτέσκο σκηνικό πείραμα που θα προκαλέσει πολύ γέλιο και παράλληλα, θα θέσει και ουσιαστικά ερωτήματα στους θεατές.
• Είμαστε αυτοί που νομίζουμε ότι είμαστε;
• Είμαστε αυτό που νομίζουν οι άλλοι ότι είμαστε;
• Είμαστε αυτό που λένε οι πράξεις μας ή οι προθέσεις μας;
• Τελικά, είμαστε αυτό που λέει η αστυνομική μας ταυτότητα ή ξεγελάμε τον εαυτό μας και την αστυνομία συνακόλουθα;
ToTΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ θα συνεργαστεί για δεύτερη φορά με τους Ιταλούς καλλιτέχνες του AIDAFONDAZZIONE στα σκηνικά αυτή τη φορά, ενώ το θέατρο KRYZK θα επιμεληθεί της κίνησης που είναι ιδιαιτέρα απαιτητική σ΄ αυτή την παράσταση.
Υπόθεση του έργου
Μια παρέα ανθρώπων αγωνιά να μάθει με κάθε τρόπο τι συμβαίνει πραγματικά στο σπίτι των νεοφερμένων γειτόνων τους. Οι πληροφορίες είναι αντικρουόμενες, οι πρωταγωνιστές της ιστορίας καταθέτουν ο καθένας τη δική του άποψη για τα γεγονότα και οι περίεργοι προσπαθούν απεγνωσμένα να δουν ποια θέση πρέπει να κρατήσουν.
Ένα από τα πιο δημοφιλή έργα του Λουίτζι Πιραντέλλο, που θέτει με πολύ έξυπνο τρόπο το ζήτημα της σχετικότητας της «αλήθειας». Παράλληλα με τη γνωστή καυστική του γλώσσα περιγράφει τη διάθεση για κουτσομπολιό μιας μικρής κοινωνίας ανθρώπων που η περιέργειά τους παίρνει κανιβαλικές διαστάσεις.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
Σκηνοθεσία/ Απόδοση & Διασκευή κειμένου: Νίκος Καμτσής
Σκηνικά-Κοστούμια: Μίκα Πανάγου
Μουσική: Χρήστος Ξενάκης
Επιμέλεια Κίνησης: Ania Giniewska, Marek Kosciolek
Φωτισμοί: Αντώνης Εξαρχάκης
Β. Σκηνοθέτη: Ήρα Μπράμη
Παίζουν οι: Μάνια Παπαδημητρίου, Γιάννης Λασπιάς, Νίκος Καραστέργιος, Πασχάλης Μερμηγκάκης, Λαμπρινή Θάνου, Άντα Κουγιά, Δημήτρης Νικολόπουλος, Ασημένια Παπαδοπούλου, Βίκυ Αθανασίου
Φιλική συμμετοχή (σε βίντεο): Αντώνης Καφετζόπουλος, Πάνος Σκουρολιάκος
Επικοινωνία-PR: Le Canard qui Parle: 2108624392
Από Παρασκευή 23 Νοεμβρίου
ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΠΟΣ ΑΛΛΟύ
Κεφαλληνίας 17 & Κυκλάδων, Κυψέλη
Κάθε Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21.00
Κάθε Κυριακή στις 20.00
Κρατήσεις θέσεων: 2108656004, 2108679535
Τιμές εισιτηρίων
Γενική είσοδος: 10 ευρώ
Τρίτη ηλικία/Συνταξιούχοι/Groups άνω των 10 ατόμων: 7 ευρώ
Άνεργοι/ Σπουδαστές/ Ατέλειες: 5 ευρώ
Ισχύει προσφορά προπώλησης μέσω viva.gr

Τραγουδοποιοί μενεστρέλοι

Η πιο παλιά μουσική φόρμα είναι το τραγούδι. Μια απλή μουσική που στηρίζεται συνήθως σε μια φωνή και συνοδεύει ένα ποιητικό κείμενο. Έρχεται από τα χρόνια του Ομήρου…

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η πιο παλιά μουσική φόρμα είναι το τραγούδι. Μια απλή μουσική που στηρίζεται συνήθως σε μια φωνή και συνοδεύει ένα ποιητικό κείμενο.

Έρχεται από τα χρόνια του Ομήρου, κορυφώνεται κατά τον μεσαίωνα, για να φτάσει έως εμάς, με τους σύγχρονους τραγουδοποιούς. Είναι οι συνθέτες απόλυτα προσωπικών τραγουδιών που φέρουν ευδιάκριτη τη σφραγίδα τους. Και είναι τραγούδια που ολοκληρώνονται μόνο με την ερμηνεία του τραγουδοποιού δημιουργού τους. Το τραγούδι κάποιου λόγιου συνθέτη, μπορεί να αποδοθεί από διαφορετικής φωνητικής προσωπικότητας ερμηνευτές. Το τραγούδι όμως του τραγουδοποιού, κανένας άλλος δεν μπορεί να το αποδώσει καλύτερα. Η ερμηνεία του Σαββόπουλου στη «Συννεφούλα», επισκιάζει κάθε άλλη, έστω και αν υπογράφεται και από τους πιο σπουδαίους ερμηνευτές.

Ο τραγουδοποιός, έχει ένα απόλυτα προσωπικό κοινό. Στις «ζωντανές εμφανίσεις» του, αρκεί ένα μικρόφωνο και ένας προβολέας ώστε να μαγεύσει και να απογειώσει το κοινό του. Αναπτύσσει μια απόλυτα προσωπική σχέση μ’ αυτό. Συνεννοείται και με την ανάσα και με τη σιωπή. Επικοινωνεί με κώδικες που έχουν συνομολογήσει και οι δύο. Τραγουδοποιός και κοινό.

Απαραίτητο στοιχείο στις εμφανίσεις του τραγουδοποιού, είναι και ο λόγος ανάμεσα στα τραγούδια. Το χιούμορ και η ατμόσφαιρα. Οι ιστορίες που αφηγείται προφορικά, είναι οι απαραίτητες εκείνες γέφυρες ανάμεσα στα τραγούδια, με υλικό που εμπνεύσθηκε ο δημιουργός ή που μεταφέρει από την προφορική παράδοση, τη λογοτεχνία, τις καθημερινές ειδήσεις, την καθημερινή κοινωνική και πολιτική ζωή. Να θυμίσουμε τον αξεπέραστο Γιάννη Αργύρη στις πλακιώτικες «Εσπερίδες» της οδού Θόλου, που ανακάτευε τα τραγούδια του με ευφυές και βιτριολικό χιούμορ. Και ακόμα τον Κώστα Χατζή, τον Διονύση Σαββόπουλο, τον Τζίμη Πανούση, αλλά και τον Αργύρη Μπακιρτζή και τον Γιάννη Ζουγανέλη.

Είναι μακριά η παράδοση αυτού του είδους δημιουργών. Μορφοποιήθηκε κατά τον μεσαίωνα με τους περίφημους μενεστρέλους. Ήταν ποιητές και μουσικοί που διέμεναν στα παλάτια των ευγενών διασκεδάζοντας τους. Στην αρχή, οι μενεστρέλοι, ήσαν μέλη μιας ευρύτερης κοινότητας που συμπεριελάμβανε και χορευτές, ποιητές και τραγουδιστές υπό το κοινό όνομα ζονγκλέρς (joculatores). Εξελισσόμενοι οι μενεστρέλοι μουσικοί – ποιητές αποσχίσθηκαν από τις ομάδες αυτές, δημιουργώντας δική τους συντεχνία. Ξεπερνώντας δυσκολίες, ακόμα και διώξεις της παπικής εκκλησίας, βελτίωσαν την εικόνα και τη ζωή τους, δημιουργώντας ακόμα και νοσοκομεία για τα μέλη τους.

Στη Γαλλία του 12ου αι. τους συναντούμε με το όνομα τροβαδούρος. Παρουσιάζουν τραγούδια που αναφέρονται στην ιπποτική αγάπη στα χρόνια των σταυροφοριών, χρησιμοποιώντας στιχουργικά για πρώτη φορά την καθομιλουμένη γλώσσα. Στην ανατολή έχουμε τους ανατολίτες μενεστρέλους που αφηγούνται ερωτικές ιστορίες, εξυμνώντας πάθη και ηρωικές περιπέτειες. Υλικό έμπνευσης κορυφαία αραβικά λογοτεχνικά έργα, όπως οι «Χίλιες και μια νύχτες», ο «Σεβάχ», «Ο Αλαντίν και το λυχνάρι» κ.ά.

Στον δικό μας πολιτισμικό πλούτο, διαθέτουμε πλήθος τραγουδοποιών. Είναι δημιουργοί που γράφουν τραγούδια τα οποία ερμηνεύουν οι ίδιοι. Λόγιοι και λαϊκοί καλλιτέχνες που υπηρετούν διαφορετικά είδη τραγουδιών. Μάρκος Βαμβακάρης, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Πάνος Γαβαλάς, Θανάσης Γκαϊφύλιας, Νίκος Παπάζογλου, Νίκος Ξυδάκης, Μιχάλης Σογιούλ, Παύλος Σιδηρόπουλος και πολλοί πολλοί άλλοι.

Αυτό το είδος των δημιουργών και αυτό το καλοκαίρι θα βρίσκεται παντού στην Ελλάδα. Οι φανατικοί θαυμαστές τους θα τους αναζητήσουν και θα ταξιδέψουν μαζί τους σε ονειρικές νύχτες, με φεγγάρι ή χωρίς, πλάι στη θάλασσα ή στην ορεινή Ελλάδα, σε γειτονιές και θερινά θέατρα των πόλεων.

Καλή διασκέδαση, καλό καλοκαίρι.

 

* Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : http://www.avgi.gr/article/10812/9021384/tragoudopoioi-menestreloi  )

ΕΦΥΓΕ Η ΤΖΕΣΥ ΠΑΠΟΥΤΣΗ

“ΘΕΟΔΩΡΑ” ΘΕΑΤΡΟ ΑΚΡΟΠΟΛ 1996 (ΜΑΝΤΙΣΣΑ ΦΩΤΕΙΝΗ)

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Δευτέρα 2 Ιουλίου 2018

   Θρηνούμε την απώλεια της ταλαντούχου ηθοποιού Τζέσυ  Παπουτσή. Ήταν πάντα μια εκρηκτική θεατρική προσωπικότητα πάνω στη σκηνή και ταυτόχρονα το πιο καλόκαρδο και ειλικρινές γέλιο στα παρασκήνια και τις πρόβες. Αφιερωμένη στην τέχνη της αλλά και σε όσους είχαν την παραμικρότερη ανάγκη, ήταν πάντα εκεί που θα μπορούσε να απαλύνει τον πόνο και να δώσει χείρα βοηθείας. Θα λείψει και στους ομότεχνους της αλλά και στο κοινό που ξέροντας ποιόν να αγαπά, την αγάπησε πολύ.

 

Για την ΕΠΕΚΕ Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ

Πάνος Σκουρολιάκος

 

Θεατρική Ομάδα Δήμου Μεγαραίων : « Ο ΑΡΧΟΝΤΟΧΩΡΙΑΤΗΣ»

Παρακολουθώ κάθε χρόνο τις παραστάσεις της ομάδας των Μεγάρων με πολύ ενδιαφέρον. Κάθε χρονιά μας επιφυλάσσει και μια έκπληξη.

Φέτος, παρουσίασαν μια πετυχημένη διασκευή του «Αρχοντοχωριάτη» του Μολιέρου.

Ωραία παράσταση. Όλοι ήσαν υπέροχοι. Και η διασκευή και σκηνοθεσία της ταλαντούχας Ευγενίας Σάλτα, και ο Αρχοντοχωριάτης του Λεωνίδα Σταμούλη και ο Ιορδάνης του Δημήτρη Κιπινή, αλλά και οι Παναγιώτης Σταμπόλας, Μαρία Καραντώνη, Βίκυ Φατούρου, Λένα Δαλάκα, Αθηνά Μήλεση, Κατερίνα Κορόγιαννη, Θεοδώρα Πανταζή, και αλέξανδρος Δέλια. Η Ομάδα Χορού, με τους Μαρισία Σπίνου, Αλέξανδρος Δέλια, Βασίλης Παπασίδερης, Φαίη Ρήγα, Παναγιώτης Μωραίτης, Χριστίνα Κοντοκώστα και Νίκος Κολλιαλής.

Οι συντελεστές της παράστασης: Μαρισία Σπίνου (χορογραφίες), Αιμιλία Κούρσου (σκηνογραφία), Σπύρος Κρεμύδας (φωτισμοί), Άγγελος Χιώτης (ηχοληψία), Αθηνά Μήλεση, Μαρία Καραντώνη (ενδυματολόγοι), Δέσποινα Τσουρουφλή, Κωνσταντίνα Αυγουστή (υλοποίηση κοστουμιών) και οι Παναγιώτης Σταμπόλας, Αλέκα Σταματιάδη, Τάκης Κουμάντος, Γιάννης Κολλιαλής, Γιάννης Σάλτας, Μαίρη Δρένη, Σωτηρία Μουστάκα, Θεοδώρα Πανταζή.

Πάντα επιτυχίες!

Με την θεατρική ομάδα Ζεφυρίου, στην ξεκαρδιστική παράσταση με το έργο της Λίλιαν Δημητρακοπούλου “ΠΟΙΟΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ WILLIAM”.

Με τους Τραιαντάφυλλο, Τασία και Βίκυ Βαδεβούλη, που έπαιξε την Ναστάζια (σκηνοθέτρια) στην παράσταση. (Δεν ήξερα ότι στο Πολυτεχνείο βγάζουν και καλούς ηθοποιούς!)

Με την Στέλλα Νικολοθανάση που έκανε τη σκηνοθεσία, και τον ηθοποιό Περικλή Καρακωνσταντόγλου.

Πολλά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές: Λίλιαν Δημητρακοπούλου, Στέλλα Νικολοθανάση, Νίκο Χριστοδουλή, Βάσω Σαλονίκα, Σπύρο και Σταύρο Μαρίνη, Αρετή Τόρη, Ανδρέα Νταρζάνο, Βίκυ Βαδεβούλη, Μαρίνο Καραβά, Μαρία Τριανταφυλλίδου, Αλέξια Τόρη, Σάκη Μπουζιώτη, Νίκο Κουτρουμπίλα, Δήμητρα Σχίζα, Βάιο Παναγιωτόπουλο, Αναστασία Κοδρατζή, Ελευθερία Τριανταφύλλου, Χρήστο Κάκαβο.

 Οι φωτογραφίες είναι της Εύης Τριανταφύλλου.

 

Ηθοποιός και με τη Βούλα (εφημ. ΑΥΓΗ 02.12.2017)

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Για κάποια επαγγέλματα η επ’ αμοιβή άσκησή τους θεσμοθετήθηκε αρκετά νωρίς. Η εποχή που ο καθένας μαστόρευε για τα του οίκου του ή για την ομάδα έδωσε τη θέση της σε επαγγελματίες κάθε είδους. Όσον αφορά την αρχαία Ελλάδα, μας πληροφορεί ο Αριστοφάνης στους «Όρνιθες» πως «ξημερώματα ξεκινούν για τη δουλειά ο σιδηρουργός, ο μυλωνάς, ο βυρσοδέψης, ο τσαγκάρης, ο κεραμοποιός».

Εδώ ο μέγιστος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας δεν αναφέρει τίποτα για τους επαγγελματίες ηθοποιούς. Γιατί υπήρχαν από τότε ηθοποιοί που κέρδιζαν τα προς το ζην ασκώντας την τέχνη τους. Βεβαίως το επάγγελμα ασκούνταν καιρού επιτρέποντος. Μεγάλη ήταν η θεατρική δραστηριότητα κατά τα Μεγάλα Διονύσια, όπου διεξήγοντο και οι Δραματικοί Αγώνες. Θα λέγαμε λοιπόν πως οι θεατρίνοι στην αρχαία Αθήνα ήσαν κυρίως «φεστιβαλικοί» ηθοποιοί.

Ανάμεσά τους υπήρχαν και «φίρμες». Η αμοιβή ενός πρωτοκλασάτου ηθοποιού για τη συμμετοχή του σε παράσταση που έπαιρνε μέρος στους Αγώνες ήταν αυτή που έπρεπε να καταβάλει κανείς για να αγοράσει μια τριήρη! Στον ελλαδικό χώρο, με την επικράτηση των Ρωμαίων και αργότερα επί Βυζαντίου, η θεατρική δραστηριότητα ατόνησε και οι ηθοποιοί άλλαξαν επάγγελμα. Διασώθηκαν κάποιοι μίμοι, θαυματοποιοί και χορευτές που περιέφεραν θεάματα ποικιλιών με χοντρά αστεία και κακόγουστα «θεάματα».

Υπάρχει όμως μια στιγμή στην ιστορία του θεάτρου όπου επισήμως, με έγγραφη συμφωνία, η δραστηριότητα του ηθοποιού ορίζεται ως επάγγελμα. Στην Πάδοβα του 1545, με συμβολαιογραφική πράξη, ιδρύεται θίασος επαγγελματιών ηθοποιών. Μπορούμε να μιλάμε για την πρώτη σύμβαση εργασίας των ηθοποιών.

Με αυτήν ορίζεται ο επικεφαλής του θιάσου, ο «θιασάρχης» δηλαδή, που έχει τον πρώτο λόγο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο πρώτος «και με τη βούλα» θιασάρχης άκουγε στο όνομα Ser Maffio. Με σαφήνεια ορίζει αυτό το πρώτο θεατρικό συμβόλαιο και τον τρόπο διανομής των εσόδων. Αφαιρώντας όσα χρειάζονταν για την επιβίωση των εργαζομένων ηθοποιών, τα υπόλοιπα αποταμιεύονταν και μοιράζονταν με το τέλος των παραστάσεων και τη λήξη του συμβολαίου.

Αν κάποιος αποφάσιζε να εγκαταλείψει τον θίασο πριν από την ολοκλήρωση του κύκλου παρατάσεων, αποκλειόταν από την τελική αμοιβή. Μεριμνά ακόμα η συμβολαιογραφική αυτή πράξη για τις ανάγκες της επιχείρησης. Υπήρχε για παράδειγμα απόφαση για την αγορά αλόγου που θα κουβαλούσε τον σκηνικό εξοπλισμό και ακόμα όριζε πως απαγορεύονται αυστηρά εντός του εργασιακού χώρου τα τυχερά παιχνίδια και οι τσακωμοί!

Το ιδρυτικό κείμενο του θιάσου δεν υπεισέρχεται σε θέματα αισθητικής. Αντίθετα φροντίζει για την «κοινωνική ασφάλιση» -θα λέγαμε- των ηθοποιών. Ορίζει πως, αν κάποιος ηθοποιός αρρωστήσει, τότε οι υπόλοιποι θα πρέπει να τον φροντίσουν ξοδεύοντας από κοινού. Αν το πρόβλημα υγείας ήταν μεγάλο, τότε έπρεπε να τον αποδεσμεύσουν από το συμβόλαιο και με μία καλή αμοιβή να γυρίσει στο σπίτι του.

Για να ξαναγυρίσουμε στον ελλαδικό χώρο, θα πρέπει να πούμε πως στο νεότερο ελληνικό κράτος η υποκριτική άργησε πολύ να κατοχυρωθεί ως επάγγελμα. Έχουμε βέβαια από τον 19ο αι. τη δημιουργία «θεατρικού εσναφιού» στην Κωνσταντινούπολη. Από πολύ νωρίς η θεατρική δραστηριότητα ανάμεσα στους Έλληνες της Πόλης επέβαλε τη δημιουργία του. Παίζοντας κατ’ αρχήν ως ερασιτέχνες ηθοποιοί κάποιοι, αναγκάζονταν εξ αιτίας της μεγάλης επιτυχίας που είχαν οι παραστάσεις να ξοδεύουν πολύ χρόνο.

Έτσι, λοιπόν, εγκατέλειπαν σταδιακά τα παλιά τους επαγγέλματα και γίνονταν επαγγελματίες ηθοποιοί. Πολλοί στη συνέχεια κατέβαιναν στην Ελλάδα ενισχύοντας και πλουτίζοντας πραγματικά το φτωχό τότε θέατρο των Αθηνών.

Σταθμό στην επαγγελματική οργάνωση των ηθοποιών αποτέλεσε η δημιουργία του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών στα 1917. Το ΣΕΗ υπήρξε ένα προοδευτικό και μαχητικό σωματείο και πρωταγωνιστής σε όλους τους κοινωνικούς και εθνικούς αγώνες έως σήμερα. Στα εργασιακά, σε ζητήματα δημοκρατίας, σε στιγμές που ο ελληνικός λαός αγωνίζονταν για την ελευθερία του.

Το ΕΑΜ Ηθοποιών έδωσε σπουδαία δείγματα προσφοράς. Πολλοί ηθοποιοί αγωνίστηκαν μέσα από τις τάξεις του ΕΛΑΣ και άλλοι στελέχωσαν θιάσους του Θεάτρου του Βουνού που παράσταινε στην ελεύθερη Ελλάδα. Το ΣΕΗ ήταν το πρώτο σωματείο που έκλεισε η χούντα το 1967. Μεταπολιτευτικά συνέχισε τους αγώνες του έως ότου στον σημερινό χαώδη κόσμο του θεάματος ψάχνει να βρει ξανά την αγωνιστικότητά του.

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται. Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου καταδίκασε τους Έλληνες ηθοποιούς σε αμοιβές των 3,5 ευρώ την ώρα! Η παρούσα κυβέρνηση υπέγραψε ήδη συλλογικές συμβάσεις εργασίας με τα κρατικά θέατρα και το ΣΕΗ, αποκαθιστώντας αξιοπρεπείς μισθούς. Μετά τον Αύγουστο του 2018, βγαίνοντας από τη σκληρή επιτροπεία, η Συλλογική Σύμβαση για το Ελεύθερο Θέατρο πρέπει να είναι πρώτη προτεραιότητα.

Πηγές: Π. Μποζίζιο, «Ιστορία του Θεάτρου», Εκδ. Αιγόκερως

*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ.ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10812/8567582/ethopoios-kai-me-te-boula)