Πασχαλινά λαϊκά δρώμενα ( ΑΥΓΗ 20.4.2019 )

  Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Είναι πανάρχαιο το μεράκι των Eλλήνων να οπτικοποιούν, να μετουσιώνουν σε παράσταση τις εμπνεύσεις τους. Πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους τα ερεθίσματα. Τον γραπτό λόγο τον κάνουν θέατρο. Το δημοτικό τραγούδι το κεντούν στα μαντήλια και τα προσόψια. Τη λατρεία προς τον Θεό παράσταση την κάνουν κι αυτή. Διαχρονικά. Είτε πρόκειται για τη λατρεία του Δωδεκάθεου, είτε για τη νέα θρησκεία που αποδέχτηκαν, του ενός και μοναδικού Θεού στον οποίο είχαν έγκαιρα στήσει βωμό, πριν ακόμη τον γνωρίσουν, γράφοντας πάνω του «τω αγνώστω Θεώ».

Ερχόμενοι λοιπόν σε επαφή με τη νέα διδασκαλία, αντικρίζουν ένα άλλο σύμπαν. Έναν καινούριο κόσμο που τους εμπνέει και θέλουν να πραγματοποιήσουν τη δική τους παρέμβαση στη λατρεία είτε μέσω της επίσημης τελετουργίας της εκκλησίας είτε παράλληλα προς αυτήν. Τα φρικτά γεγονότα της Σταύρωσης του Υιού του Θεού. Του θανάτου Του, της ταφής και της Ανάστασής Του, που δεν θα μπορούσαν παρά να προσφέρουν δυνατό υλικό έμπνευσης ώστε να οργανώσουν «λατρευτικές παραστάσεις» τοπικές ή υπερτοπικές και να συμμετέχουν και μέσω της δικής τους προσωπικής δράσης στην έκφραση λατρείας για το Θείο Δράμα.

Ο καθηγητής Θεατρικών Σπουδών Βάλτερ Πούχνερ μάς δίνει στοιχεία για το λατρευτικό δρώμενο «Ζαφείρης» που συναντάμε στην Ήπειρο. Είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα της παρέμβασης μέσω της επίσημης Εκκλησίας σε ένα έθιμο που θα μπορούσε να είναι παγανιστικό. Τον Μάιο, αφού αγιαστεί στην εκκλησία του χωριού ένα είδωλο, το στολίζουν με λουλούδια και το κηδεύουν με θρήνους και μοιρολόγια. Το είδωλο αυτό ονομάζεται «Ζαφείρης». Μετά το 1930, το είδωλο αντικαταστάθηκε από ένα μικρό παιδί, αγόρι ή κορίτσι, και έτσι το έθιμο μετατράπηκε σε παιχνίδι. Αν πρέπει να κρατήσουμε κάτι ακόμα, αυτό είναι η άσκηση στον θρήνο και το ηπειρώτικο μοιρολόι, καθώς και ο στολισμός με άνθη. Τα άνθη και τα φρούτα που δίνονταν κατά την αρχαιότητα στον νεκρό, για το ταξίδι στον Άδη.

Στην κοινωνία των μετακινούμενων Σαρακατσάνων, ο ενταφιασμός του Χριστού, πέρα από το τελετουργικό εντός των ναών με τον επιτάφιο και την περιφορά του (όποτε τύχαινε να υπάρχει ναός και ιερέας στην περιοχή που βρίσκονταν κατά το Πάσχα), παρασταινόταν απλά, με ένα είδωλο. Ταυτόχρονα, μια γυναίκα τραγουδούσε το μοιρολόι της Παναγίας. Μετά την Μεγάλη Παρασκευή, ο «κούκλος του Άδη», όπως λέγεται το είδωλο, πετάγεται σε ένα απόμακρο φαράγγι.

Στον Πόντο, οι Έλληνες, κάποια Κυριακή ανάμεσα στο Πάσχα και την Πεντηκοστή, ενταφίαζαν ένα πήλινο είδωλο, το θρηνούσαν και μοίραζαν κόλλυβα. Στη συνέχεια η ατμόσφαιρα από θρηνητική γίνονταν χαρούμενη και κατέληγε σε ένα γλέντι, πάνω από τον τάφο του ειδώλου.

Το «κάψιμο του Ιούδα», το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα είναι από τα πιο διαδεδομένα στον ελλαδικό χώρο. Ένα ομοίωμα του Ιούδα από πανιά και χόρτα καίγεται συνήθως στο προαύλιο του ναού.

Σημαντική περίπτωση λαϊκού δρώμενου αποτελεί ο «Λάζαρος» στην Κύπρο. Ο αναστημένος φίλος του Χριστού κατά τη δεύτερη ζωή του υπήρξε επίσκοπος Κιτίου. Ενταφιάσθηκε στη σημερινή Λάρνακα και κατά τον 10ο αιώνα έγινε η ανακομιδή των λειψάνων του στην Κωνσταντινούπολη. Τα «σιμιλκούδκια», που συμβολίζουν το χρώμα του νεκρού, αποτελούν το «κοστούμι» ενός παιδιού που υποδύεται τον Λάζαρο. Στην Κύπρο, λαβαίνει χώρα ακόμα και σήμερα, σε λίγα δυστυχώς χωριά, η συμβολική αναπαράσταση της έγερσης. Όταν ο ύμνος φτάσει στο σημείο όπου ο Χριστός καλεί τον φίλο του, το παιδί – Λάζαρος σηκώνεται χαρούμενο. Σε κάποια χωριά, ο Λάζαρος συνοδεύεται και από δύο κοπέλες που παριστάνουν τις αδελφές του. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, στον ναό του Λαζάρου στη Λάρνακα, παριστανόταν αυτή η σκηνή. Στο «Λάζαρε, έξελθε» οι διάκονοι τοποθετούσαν ένα σταυρό στο κεφάλι του «Λαζάρου», τον ράντιζαν με αγίασμα και όταν αυτός σηκωνόταν ο επίτροπος του έδινε κρασί και λαζαρόψωμα. Οι γυναίκες τον έραιναν με άνθη και όλοι μαζί φώναζαν: «Λάζαρος Ανέστη»!

Το «Άρατε πύλας» ή «Εις Άδου κάθοδος» του Χριστού είναι από τα πιο παλιά δρώμενα. Σε αυτό ο ιερέας «παριστάνει» τον Ιησού και ο διάκονος τον Σατανά – Άδη. Μετά την περιφορά του επιταφίου την Μεγάλη Παρασκευή, επιστρέφοντας, ο Ιησούς βρίσκει κλειστή την πόρτα του ναού και ψάλλει το «Άρατε πύλας». Ο διάκονος – Σατανάς ερωτά ποιος είναι και ο ιερέας – Ιησούς σπρώχνει την πόρτα και εισέρχεται εντός του ναού, θριαμβευτής ο επιτάφιος.

Η λειτουργία του «Νιπτήρος» αναπαριστά τη νίψη των ποδιών των μαθητών από τον Ιησού πριν από τον Μυστικό Δείπνο. Δρώμενο που τελείται και στις ημέρες μας στα Ιεροσόλυμα με τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων στο μέρος του Χριστού και τους αρχιερείς στους «ρόλους» των μαθητών, αλλά και στη Μονή Αγίου Θεολόγου στην Πάτμο.

Η παραστατική δημιουργία ακολουθεί τη γενιά μας αιώνες τώρα. Η Εκκλησία την καλωσόρισε, την ενσωμάτωσε και την ανέδειξε. Και αυτή η αμοιβαία κατανόηση μας έδωσε σπουδαίο απόθεμα πολιτισμού μέσα από την λατρευτική ζωή της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : http://www.avgi.gr/article/10812/9800314/paschalina-laika-dromena# )

Οι ημερομηνίες μιας σημαίας (ΑΥΓΗ 13.4.2019)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

 Περιφερόμενος στο αχανές Διαδίκτυο, αιχμαλωτίζει το βλέμμα μου μια εικόνα με κεντρικό θέμα τη γαλλική σημαία. Την κρατούν μπρος στην παρισινή Αψίδα του Θριάμβου κάποιοι που φορούν κίτρινα γιλέκα και πάνω της έχουν γραφτεί τρεις ημερομηνίες. Στο μπλε της σημαίας υπάρχει ο αριθμός 1789. Το έτος της Γαλλικής Επανάστασης που συγκλόνισε και καθόρισε την ιστορία της ανθρωπότητας. Στη λευκή της λωρίδα γράφει 1968. Αναφέρεται στον Μάη του ’68, που επίσης συγκλόνισε και καθόρισε πολλά. Το κόκκινο μέρος της σημαίας φιλοξενεί την ημερομηνία 2018. Τοποθετείται λοιπόν εδώ, η εξέγερση των «Κίτρινων Γιλέκων» πλάι στα δύο μεγάλα ορόσημα της γαλλικής Ιστορίας. Ισάξια; Παρ’ αξίαν; Δεν γνωρίζουμε. Ζούμε αυτή τη στιγμή την εξέλιξη της εξέγερσης των «Κίτρινων Γιλέκων». Η πραγματικότητα και η Ιστορία θα αποτιμήσουν.

Η διαμαρτυρία των Γάλλων πολιτών απέναντι στη νεοφιλελεύθερη επέλαση τόσο στη χώρα τους όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη αλλά και παγκόσμια, η απαξίωση της λαϊκής βούλησης από τις πολιτικές ελίτ που έχουν αναφορά στα χρηματιστηριακά και τραπεζικά συμφέροντα οργανώθηκε μέσω των social media. Η τεχνολογία που ενθαρρύνθηκε και χρηματοδοτήθηκε με στόχο την αύξηση του πλούτου των εταιρειών που την παράγουν οργάνωσε την αντίσταση απέναντι στα συμφέροντα αυτών των εταιρειών.

Γεγονός πάντως είναι πως οι δύο πρώτες ημερομηνίες της σημαίας γέννησαν πλούσιο πολιτιστικό, φιλοσοφικό και κοινωνικό υλικό. Η αστική επανάσταση του 1789 εμπνέει τους Γάλλους επαναστάτες που αντλούν πολιτειακά και αισθητικά πρότυπα από την αρχαία Ελλάδα και Ρώμη. Ταυτόχρονα, προετοιμάζει την ανθρωπότητα για το επόμενο στάδιο. Σε αυτό, στόχος των διεκδικήσεων δεν είναι πια το κράτος, αλλά η κοινωνία. Το λεξιλόγιο εμπλουτίζεται με λέξεις όπως βιομήχανος, βιομηχανική κοινωνία, προλεταριάτο, μάζες, σοσιαλισμός κ.λπ. Η Κομμούνα του Παρισιού, με εκατό χρόνια απόσταση από το 1789, γεννιέται στη χώρα του Βολταίρου.

Στα 1968 ο γαλλικός Μάης δεν ήταν απλά μια εξέγερση της μεταπολεμικής νεολαίας για «Liberte, Egalite, Sexualite». Ήταν μια απεργία 11 εκατομμυρίων εργαζόμενων για δύο εβδομάδες. Κατάσταση που έστειλε τον Ντε Γκωλ να κρυφτεί σε κάποια βάση της Δυτικής Γερμανίας. Είναι ο Μάης του ’68 που πυροδότησε τις τέχνες. Τη λογοτεχνία, τα εικαστικά, την μουσική, τον κινηματογράφο. Ο Ρομέν Γκουπίλ, που συμμετείχε στα γεγονότα, κάνει το φιλμ «Πεθαίνοντας στα τριάντα», με βάση το μυθιστόρημα του Λόρενς Φερλινγκέτι. Ο κόσμος του πολιτισμού σε Ευρώπη και Αμερική υποστήριξε με πάθος τον Μάη και, όπως είπαμε, εμπνεύστηκε από αυτόν για τις δημιουργίες του.

Ποια είναι η σχέση της εξέγερσης των «Κίτρινων Γιλέκων» με την τέχνη; Αυτή τη στιγμή είναι αδύνατον να προσδιορίσουμε. Υπάρχει; Κατακτά την ψυχή και τον νου των δημιουργών ώστε να δώσει καλλιτεχνικά αποτελέσματα; Κι αν όχι, γιατί; Η αλήθεια είναι πως, για την ώρα τουλάχιστον, η εξέγερση των καιρών μας δεν διαθέτει έναν Ζαν Πολ Σαρτρ να ρητορεύει πάνω σε κάποιο αυτοσχέδιο έδρανο όπως συνέβη στον Μάη του ’68. Χρησιμοποιεί όμως τα εργαλεία της εποχής, τα social media για να κάνει γνωστό τον αγώνα της, να συντονιστεί και να δημιουργήσει ένα πρωτογενές και άτακτο οπτικοακουστικό υλικό που όμως θα εμπνεύσει σίγουρα κάποιους σημερινούς ή αυριανούς δημιουργούς.

Θα επαληθευτεί εδώ λοιπόν μέσω της τέχνης και η σπουδαιότητα της ίδιας της εξέγερσης ή όχι; Η επανάσταση του 1917, με το ξεχωριστό φιλοσοφικό της φορτίο, είχε το αντίστοιχό της σε καλλιτεχνική παραγωγή. Ενέπνευσε και κεφαλαιοποίησε τεράστιο πολιτιστικό πλούτο. Η αστική επανάσταση του 1789, με το δικό της φιλοσοφικό φορτίο προηγουμένως, είχε κι αυτή τους δικούς της σπουδαίους καρπούς. Ομοίως και η εξέγερση του Μάη του ’68, με τις δικές της αξίες.

Τα «Κίτρινα Γιλέκα» του 2018 ως τρίτο μεγάλο ορόσημο, όπως αναγράφονται στη γαλλική σημαία; Θα κεφαλαιοποιήσουν μια κάποια αντιστοιχία σε πολιτιστικό πλούτο;

Ίδωμεν!

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

 

(ΠΗΓΗ : https://www.avgi.gr/article/10812/9776371/oi-emeromenies-mias-semaias  )

«Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για παιδιά» ;

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

  «Παιδικά τραγούδια» ή «Τραγούδια για  παιδιά» ; Η πρώτη εκδοχή εκπέμπει την πληροφορία πως πρόκειται για τραγούδια που απευθύνονται σε παιδιά  προσαρμοζόμενα στις προτιμήσεις τους, εμπεριέχοντας και το στοιχείο της ποιοτικής  εναρμόνισης,   ώστε να γίνουν κατανοητά και αποδεκτά. Η δεύτερη, σημαίνει ότι οργανώνεται ένα μουσικό υλικό που απευθύνεται στην τρυφερή ηλικία με  στόχο την μετάδοση γνώσης και την καλλιέργεια της αισθητικής, έχοντας προηγουμένως καταγράψει τις ιδιαίτερες ανάγκες,  ελλείψεις  και ικανότητα  πρόσληψης των παιδιών.

 Το τραγούδι για  το παιδί, ξεκινά από την στιγμή που  αυτό βρίσκεται ακόμα στην κοιλιά της μητέρας του. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, την δωδέκατη εβδομάδα το έμβρυο έχει ήδη αναπτύξει την ακοή του. Του τραγουδά η μητέρα λοιπόν,  κάνοντας του  παρέα και καλωσορίζοντας το.  Με την γέννα,  το εισάγει στον γοητευτικό κόσμο του προφορικού πολιτισμού. Με τραγούδια, ταχταρίσματα, νανουρίσματα, παραμύθια και στην συνέχεια τοπικές ιστορίες και  παραδόσεις , αινίγματα, παιδικά παιχνίδια ατομικά η  ομαδικά  κλπ. Τα υλικά δηλαδή  που συνθέτουν την συλλογική εμπειρία μιας κοινωνίας που αποδέχεται το νέο μέλος της διδάσκοντας το την ιστορία της και συστηνόμενη σε αυτό.

 Όμως το τραγούδι υπήρξε πάντα ο πιο σπουδαίος και άμεσος τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας των ανθρώπων. Με την μουσική του, την λογοτεχνική πλευρά που είναι οι στίχοι του και τον χορό,  την σωματική έκφραση  δηλαδή που προκαλεί και  απελευθερώνει. Αποτελεί θα λέγαμε μια ισχυρή σοφή και αγαπημένη  οδό κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας  και με τις δύο έννοιες  του όρου.  Παίζει τον ρόλο του «πρώτου αναγνωστικού» για  να περάσει αργότερα το παιδί σε άλλες ηλικίες, με άλλα τραγούδια, νέα παιχνίδια και δραστηριότητες,  παίζοντας άλλον ρόλο πια στην κοινωνία, μέσα από την εργασία, την πολιτική δράση, την οικογενειακή ζωή.

 Τα τραγούδια για  παιδιά, γεννήθηκαν και πορεύτηκαν παράλληλα  με τον  πολιτισμό του ανθρώπου  ταξιδεύοντας  μέσα από τους αιώνες και  ακολουθώντας την παράδοση.  Στις μέρες μας, επιστήμονες ερευνητές, προτείνουν  την ακρόαση έργων  κλασσικής μουσικής. Υποστηρίζουν πως τα νεογέννητα απολαμβάνουν τις μελωδίες, που ωφελούν και διεγείρουν την νοητική ανάπτυξη του μωρού και βοηθούν το συναισθηματικό δέσιμο. Ως τον πιο κατάλληλο συνθέτη, προτείνουν τον Μότσαρτ. Όμως κανείς δεν  έχει αποδείξει  επιστημονικά την εγκυρότητα των ισχυρισμών του.

  Στη σημερινή εποχή, μια ολόκληρη βιομηχανία τραγουδιών για παιδιά εξελίσσεται   ραγδαία. Όσον αφορά την σύγχρονη παραγωγή παιδικών τραγουδιών, η αλήθεια είναι πως έχουμε να κάνουμε με ένα πολυποίκιλο και ανομοιογενές υλικό.  Πλάι σε αριστουργήματα έχουμε και φθηνές και  πρόχειρες  κατασκευές με μόνο σκοπό το κέρδος.  Τα τελευταία χρόνια, σημαντικός σταθμός στην παραγωγή τραγουδιών για  παιδιά,  ήταν η σπουδαία ραδιοφωνική εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας  επί διευθύνσεως Μάνου Χατζηδάκη, η περίφημη   «Λιλιπούπολη». Η Ρεγκίνα Καπετανάκη με την παιδοψυχολόγο Ελένη Βλάχου, σχεδίασαν μια εκπομπή με πολλά τραγούδια σε στίχους Μαριανίνας Κριεζή και μουσική της Λένας Πλάτωνος, του Νίκου Κυπουργού, του Νίκου Χριστοδούλου, του Δημήτρη Μαραγκόπουλου κα.  Ήταν μια φρέσκια και εμπνευσμένη εκπομπή, που επέφερε την μήνιν  της δεξιάς κυβέρνησης τότε,  με τους  υπουργούς Τσαλδάρη και Λαμπρία να αντιδρούν και τον αείμνηστο Αβέρωφ να δηλώνει: « Ακούμε τη Λιλιπούπολη και νομίζουμε πως ακούμε Ράδιο – Μόσχα».

 Τα τελευταία χρόνια, πολλοί άξιοι δημιουργοί, έδωσαν μέσω των παραστάσεων του Θεάτρου για παιδιά,  υπέροχα τραγούδια. Να σημειώσουμε τον Λουκιανό Κηλαϊδόνη, τον Νότη Μαυρουδή  και πολλούς άλλους.

 Όμως και πάρα πολλά «τραγούδια για μεγάλους»  είναι σπουδαίο υλικό για  την αισθητική καλλιέργεια και απόλαυση των παιδιών. Ο Μίκης Θεοδωράκης με το «Θα σου δώσω ένα τόπι χρυσό» από την θεατρική παράσταση του έργου του Μπρένταν Μπήαν «Ένας όμηρος». Ή ακόμα και ο Μάνος Χατζηδάκης με πάρα πολλά από τα τραγούδια του («Χάρτινο το Φεγγαράκι»  από τον «Ματωμένο γάμο» του Φ. Γκ. Λόρκα, «Τα παιδιά κάτω στον κάμπο», «Η μητέρα μου ήταν γάτα»  από τον  «Καίσαρα και Κλεοπάτρα» του Σαίξπηρ και πολλά πολλά άλλα).  Η Δόμνα Σαμίου ακόμα με την  «Περπερούνα» κατέγραψε τον απέραντο πλούτο των παραδοσιακών τραγουδιών για παιδιά.

 Υπέροχο και αχανές το τοπίο των τραγουδιών για παιδιά. Ας διαλέγουμε κάθε φορά το καλύτερο γι αυτά. Το αξίζουν!

    *Μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής περιφέρειας Αττικής.

(ΠΗΓΗ : https://www.ecoleft.gr/2019/03/30/%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%AE-%CF%84%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BF%CF%8D%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CE%B9%CE%B1/  )

Αρματολοί και κλέπται στο θέατρο

Tο θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα εμπνέουν τους δημιουργούς ώστε να μας δώσουν σπουδαία έργα τέχνης. Η Επανάσταση του 1821 για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενέπνευσε ποιητές, ζωγράφους, μουσικούς και συγγραφείς, Έλληνες και ξένους.

Στο τότε νεαρό ελληνικό θέατρο η συγγραφή έργων εμπνευσμένων από τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα του ’21 πήρε μεγάλες διαστάσεις δίνοντάς μας ενδιαφέροντες καρπούς. Μετά τους μεγάλους συγγραφείς της αρχαιότητος και τη συγκομιδή των ελληνιστικών χρόνων, με κάποια διαλείμματα θεατρικών περιόδων όπως εκείνη του Κρητικού ή αργότερα του Επτανησιακού, το θέατρο αναγεννάται παραμονές της Επανάστασης καταρχάς στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και στη συνέχεια μεγαλουργεί στην Κωνσταντινούπολη.

Βεβαίως ένα ρεπερτόριο με τίτλους έργων όπως «Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη» του φιλικού και αγωνιστή ηθοποιού Θεόδωρου Αλκαίου, ο «Γεώργιος Καραϊσκάκης» ή ο «Αθανάσιος Διάκος» ήταν αδύνατον να παιχθούν στην Πόλη. Έτσι το πολυπληθέστερο και πιο καλλιεργημένο ελληνικό θεατρικό κοινό της Κωνσταντινούπολης στερήθηκε την επαφή με αυτή τη νέα και ενθουσιώδη παραγωγή θεατρικών έργων, εμπνευσμένων από την Επανάσταση που πριν από μερικές δεκαετίες οδήγησε στη δημιουργία του νέου, ελεύθερου ελληνικού κράτους. Όμως η εφευρετικότητα του Ρωμιού πάντα επινοούσε επικίνδυνες, είναι η αλήθεια, λύσεις. Παρουσίαζε κάποια από αυτά τα έργα με διαφορετικό τίτλο. Το έργο «Η άλωσις των Ψαρών», για παράδειγμα, μπορεί να εμφανίζεται με κάποιον αθώο τίτλο, όπως «Ο έρωτας του γέροντος διά την κόρην». Στο «Καφέ Ρούμελη», το 1862, παίχτηκαν με ψευδείς τίτλους, ως αρχαία ξένα δράματα, τα «ηρωικά» θεατρικά έργα «Μάρκος Βότσαρης» και «Καραϊσκάκης». Η ατμόσφαιρα ήταν τεταμένη. Η προσμονή της καθολικής απελευθέρωσης ήταν έντονη. Δεν έλειπαν και οι «ενθουσιώδεις εκπλήξεις». Σε κάποια παράσταση του αρχαιόθεμου έργου του Monti «Αριστόδημος», εμφανίστηκε επί σκηνής και σε εντελώς άσχετη στιγμή η ελληνική σημαία, προκαλώντας μεγάλο ενθουσιασμό. Δεν ήταν λίγες οι φορές όμως που οι τουρκικές αρχές ανακάλυπταν το τέχνασμα της αλλαγής τίτλου και τότε έκαιγαν το κτήριο και τιμωρούσαν με θάνατο τους υπαίτιους.

Όμως υπήρχε και άλλος, πιο έμμεσος τρόπος να αναφερθεί κανείς στην Επανάσταση του ’21. Ο θιασάρχης Κοσμάς Δημητράκος στην Κωνσταντινούπολη παραγγέλλει στον θεατρικό συγγραφέα Χριστόφορο Σαμαρτζίδη τη συγγραφή του έργου «Αρματολοί και κλέπται», βασισμένου στο ομώνυμο έπος του Γεωργίου Ζαλοκώστα. Αφηγείται τον έρωτα δύο νέων, της Δέσπως και του Φλώρου, με φόντο τη ζωή των αρματολών και κλεφτών. Πρωτοπαίχτηκε το 1864 και έκανε πολλές επαναλήψεις, κερδίζοντας την αγάπη του κοινού.

Το θέατρο στην ελεύθερη Ελλάδα ήταν σε νηπιακή ακόμα ηλικία. Αξίζει να αναφέρουμε πως στα 1832 και στην πρώτη πρωτεύουσα του κράτους, το Ναύπλιο, γίνεται από τον Νικήτα Σταματελόπουλο ή Νικηταρά η πρώτη προσπάθεια δημιουργίας θεατρικής αίθουσας. Ο Νικηταράς ήταν τότε στο Ναύπλιο επικεφαλής της αστυνομίας. Με επιστολή του στον υπουργό Εσωτερικών Γρηγόριο Δικαίο ή Παπαφλέσα ζητάει να παραχωρηθεί το τζαμί του Αγά πασά στην σημερινή πλατεία Συντάγματος της πόλης ώστε να λειτουργήσει ως θέατρο. Η αίθουσα λειτουργεί έως σήμερα φιλοξενώντας παραστάσεις του τοπικού δημοτικού θεάτρου, παραστάσεις περιοδευόντων θιάσων αλλά και μαθήματα και παραστάσεις του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Είχα προσωπικά την ευκαιρία, ως διδάσκων στο Τμήμα, να περάσω ατέλειωτες ώρες διδασκαλίας στο θέατρο – τζαμί που κάποια στιγμή του έδωσαν την ονομασία «Τριανόν».

Στο ελεύθερο κράτος λοιπόν, τα εμπνευσμένα από τον αγώνα του ’21 έργα αποτέλεσαν αγαπημένο και σταθερό ρεπερτόριο για το κοινό. Ήταν σχεδόν υποχρέωση για κάθε συγγραφέα να συμπεριλαμβάνει στο έργο του και κάποια «πατριωτικά δράματα». Ο Αντώνιος Αρνιωτάκης (1836-1905) γράφει τα έργα «Πυρπολητής Κανάρης» και «Λάμπρος Τζαβέλας». Ο Τιμωλέων Αμπελάς (1850-1926) τους «Μάρτυρες του Αρκαδίου». Ο Απόστολος Αποστολόπουλος τον «Θάνατο του Καραϊσκάκη». Ο Παναγιώτης Ζάνος (1850-19230) το «Αρματολίκι» και άλλοι πολλοί με ενδιαφέροντα από θεατρικής άποψης αλλά και λιγότερο ενδιαφέροντα θεατρικά έργα. Αυτό που ήταν σημαντικό, στην περίοδο μετά την Επανάσταση, ήταν το θέμα. Έπρεπε να είναι παρμένο από τους αγώνες για την ελευθερία. Αυτό έφτανε.

Στα κατοπινά χρόνια, η θεματολογία αυτή αραίωσε. Έμειναν οι σχολικές παραστάσεις θεατρόμορφων κειμένων των εκπαιδευτικών και μερικά έργα δοκίμων συγγραφέων. Να σημειώσουμε το έργο του Βασίλη Ρώτα «Να ζει το Μεσολόγγι» και τους «Προστάτες» του Μήτσου Ευθυμιάδη.

Κάνοντας μια ψύχραιμη αποτίμηση, θα πρέπει να πούμε πως το θέατρο, ως βασικό εργαλείο δημιουργίας του ελληνικού πολιτισμού, τίμησε όπως του άξιζε, τον αγώνα που έδωσε ο λαός για ελευθερία και προκοπή το 1821.

 

Πηγές: Χ. Σταματοπούλου – Βασιλάκου «Το ελληνικό θέατρο στην Κωνσταντινούπολη τον 19ο αιώνα».

           Γιάννη Μαγιάτη «Εκατό χρόνια θέατρο».

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/article/10971/9703169/armatoloi-kai-kleptai-sto-theatro  )

Μάσκα (εφημ.ΑΥΓΗ 16.3.2019)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Πανάρχαια είναι η ανάγκη του ανθρώπου να αποκρύψει στοιχεία του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς του προβάλλοντας ταυτόχρονα κάποια άλλα χαρακτηριστικά που δεν είναι δικά του.

Εργαλείο γι’ αυτήν τη μεταμόρφωση του ανθρώπου σε κάτι άλλο, σε κάτι που θα ήθελε να είναι, σε κάτι που φοβάται και για να το ξορκίσει το «φορά», το «υποδύεται», είναι η μάσκα. Συντροφεύει την ανθρώπινη ύπαρξη στα καλά και τα δύσκολα, από το λυκαυγές του ανθρώπινου πολιτισμού. Φοβάται τα ζώα και γι’ αυτό χρησιμοποιεί τα κεφάλια τους και τις προβιές τους ώστε να τα αντιμετωπίσει. Τη δική τους δυναμική έχουν οι πολεμικές μάσκες, ενώ οι νεκρικές στην αρχαία Αίγυπτο και στην αρχαία Ελλάδα κρύβουν το νεκρό πρόσωπο, συμμετέχοντας στη λατρεία των νεκρών προγόνων. Ακόμα, από τα πρώτα βήματα του πολιτισμού συνυπάρχουν οι γονιμικές μάσκες μαζί με εκείνες που δηλώνουν κοινωνική θέση. Στην Αφρική, η μάσκα παίζει σημαντικό ρόλο σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής, με εκείνες που συνοδεύουν τις τελετές ενηλικίωσης να κυριαρχούν.

Το είδος της μάσκας που έφτασε ως εμάς με συνεχή παρουσία δια μέσου των αιώνων είναι η θεατρική μάσκα. Για την παρουσίαση του αρχαίου δράματος, με το δεδομένο ότι οι ηθοποιοί έπαιζαν περισσότερους του ενός ρόλους, αλλά και για λόγους αισθητικούς και τεχνικούς, η μάσκα έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στην παράσταση. Στην αρχαία Ελλάδα άλλωστε, η μεταμφίεση ήταν συνυφασμένη με τα διονυσιακά δρώμενα. Με οδηγό τα αγγεία της αρχαιότητας, ανακαλύπτουμε μαλλιαρούς τραγόμορφους χορευτές που προφανώς συμμετείχαν στα Μεγάλα Διονύσια ως οπαδοί του θεού Διονύσου. Αυτές οι θεατρικές μάσκες αποτέλεσαν την απαρχή της μάσκας των παραστατικών τεχνών που χρησιμοποιούμε έως σήμερα. Αυτή την εποχή, τα υλικά από τα οποία κατασκευάζονταν οι μάσκες ήταν από πηλό ή δέρματα ζώων και ήταν ζωόμορφες. Ο πρώτος που κατασκεύασε μάσκες με ανθρώπινα χαρακτηριστικά, ήταν -σύμφωνα με την παράδοση- ο Θέσπις, που περιόδευε με το κάρο του δίνοντας παραστάσεις στα χωριά της Αττικής. Και η τέχνη της μάσκας συνεχώς εξελισσόταν. Υπήρχαν μάσκες για τις τραγωδίες, διαφορετικές για τις κωμωδίες και ξεχωριστές για τα σατυρικά δράματα. Τη μάσκα, μαζί με την τέχνη του θεάτρου παρέλαβαν από τους αρχαίους Έλληνες οι Ρωμαίοι. Καθώς το επάγγελμα του ηθοποιού έμπαινε σε κάποιο πλαίσιο που προϋπέθετε γνώση, μελέτη και εν τέλει μαστοριά, η χρησιμοποίηση της μάσκας απαιτούσε ξεχωριστό χειρισμό από τους θεατρίνους. Φορώντας τη μάσκα, ο ηθοποιός δραπετεύει από τον εαυτό του, παίζει με υψηλούς συμβολισμούς και εκπέμπει τη μαγική δύναμη του χαρακτήρα που παριστά η μάσκα.

Από τους Ρωμαίους, η μάσκα περνά στα μεσαιωνικά μυστήρια και από εκεί στην Αναγέννηση και στην Κομέντια ντελ Άρτε. Εδώ υπάρχει πια μια τεράστια ποικιλία μασκών με συγκεκριμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά για την καθεμιά της, ανάλογα με τον ρόλο που υπηρετεί. Το θέατρο ΝΟ στην Ιαπωνία, εξελισσόμενο παράλληλα με το θέατρο της Ευρώπης, παρουσιάζει και αυτό έναν μεγάλο αριθμό μασκών. Υψηλής αισθητικής είναι οι μάσκες που συναντάμε στη Βενετία. Τα φίνα υλικά με τα ευφάνταστα σχέδια έκρυβαν το πρόσωπο των ευγενών, ανδρών και γυναικών, που δεν ήθελαν να αποκαλυφθεί η ταυτότητα τους, καθώς εξυπηρετούσαν παράνομες δραστηριότητες, παράνομες σχέσεις και πολιτικά σκάνδαλα. Από εκεί έως σήμερα στο βενετσιάνικο καρναβάλι η μάσκα είναι η μεγάλη πρωταγωνίστρια.

Στις μέρες μας, η μάσκα εκτός θεάτρου ζωντανεύει και την περίοδο της αποκριάς. Είτε ως παραδοσιακή μάσκα στις Μπούλες της Νάουσας και τους «κουδουνάδες» που συναντάμε σε πολλές περιοχές της χώρας είτε στις «μουτσούνες» των μασκαράδων του Τριωδίου.

Η μεταμφίεση αποτελεί ψυχολογική ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου. Η συγκάλυψη του προσώπου του τον απενοχοποιεί και τον ξεκουράζει. Η σκωπτική αντιμετώπιση της πραγματικότητας, είτε είναι καλόγουστη είτε πιο χοντροκομμένη και «πιπεράτη», πάντα συγχωρείται σε μια μάσκα.

Η μάσκα άλλωστε είναι σταλμένη από τον θεό. Ήταν το δώρο του θεού Διόνυσου στους πιστούς του για τα Μικρά και Μεγάλα Διονύσια. Αυτή ήταν η βασίλισσα της τελετής, με συμπαραστάτες κρόταλα, τύμπανα, φαλλοφορίες και άφθονο κρασί.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : https://www.avgi.gr/article/10812/9684757/maska  )

Τα δακρυγόνα της εθνικοφροσύνης (Νέα Σελίδα 25.2.2019)

Το μεγάλο εθνικό θέμα της συμφωνίας των Πρεσπών έφερε στον δημόσιο βίο πολλά δακρυγόνα. Εκείνα που εκτόξευσαν οι δυνάμεις ασφαλείας στους επίδοξους εισβολείς στο ελληνικό Κοινοβούλιο και εκείνα τα «λεκτικά δακρυγόνα» που εκτόξευσαν οι διαφωνούντες με τη συμφωνία προς όσους την υποστήριζαν. Τον τόνο, βεβαίως, της ρίψης των δακρυγόνων της εθνικοφροσύνης έδωσαν η άκρα Δεξιά και το ναζιστικό κόμμα εντός της Βουλής. Τη νομιμοποίησή τους όμως εντός και εκτός Κοινοβουλίου παρείχαν μεγαλόψυχα η Νέα Δημοκρατία και το ΠΑΣΟΚ.

Toυ Πάνου Σκουρολιάκου*

Τα δύο αυτά κόμματα, εντελώς γυμνά από πραγματικά επιχειρήματα, δεν τόλμησαν να προχωρήσουν στην επίτευξη συμφωνίας όταν κυβερνούσαν. Είχαν καταλήξει σε διπλό όνομα με γεωγραφικό προσδιορισμό αλλά και σε μια σειρά από προαπαιτούμενα. Σε αυτά ακριβώς τα προαπαιτούμενα βασίστηκε η κυβέρνηση για τη συμφωνία των Πρεσπών. Σε μια σειρά από θέματα, μάλιστα, πήγε ακόμα πιο πέρα, υπερκαλύπτοντας τις ελληνικές θέσεις.

Είναι σαφές ότι ΝΔ και ΠΑΣΟΚ κατά βάθος στηρίζουν τη συμφωνία. Απουσιάζει όμως η γενναιότητα ώστε να αναλάβουν δημοσίως την ευθύνη τους. Πρωτεύει σαφώς το μικροκομματικό τους συμφέρον. Με την αντίθεσή τους επιχειρούν να πετύχουν το περίφημο «φύγετε τώρα» που απευθύνουν προς την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και επαναλαμβάνουν σχεδόν καθημερινά από την επομένη των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015.

Τι τους έμενε, λοιπόν; Να παίξουν με τον φόβο και τον θυμό, απευθυνόμενοι με ελκυστικά τρομολαγνικά επιχειρήματα σε καλόπιστους πολίτες. Ποιος θέλει να παραχωρήσει εθνικό έδαφος; Κανείς, πλην των ακροδεξιών. Το έκαναν οι συνεργάτες των Γερμανών στην Κατοχή, παραδίδοντας τη Μακεδονία στους Βούλγαρους, και η χούντα των συνταγματαρχών, που παρέδωσε τη μισή Κύπρο στους Τούρκους. Κυριολεκτικά ασελγούν, λοιπόν, στο πατριωτικό φρόνημα των Ελλήνων.

Πρώτος στόχος τους, οι ποντιακής καταγωγής συμπολίτες μας. Τα παιδιά και τα εγγόνια των ξεριζωμένων αδελφών μας που ήρθαν από τον Πόντο κατατρεγμένοι έπειτα από μια σκληρή γενοκτονία. Εγκαταστάθηκαν παντού στην Ελλάδα, με ένα μεγάλο μέρος τους να ριζώνει στη Μακεδονία. Την αγάπησαν και την έκαναν δεύτερη πατρίδα τους. Πώς να δεχτούν ότι μπορούν να τη χάσουν; Να ξεριζωθούν ξανά; Γιατί αυτό διακινείται. Ωσάν να πρόκειται να κατέβουν οσονούπω τα σκοπιανά τανκς στον Λευκό Πύργο.

«Χτύπησαν» όμως και τις ευαίσθητες ψυχές και συνειδήσεις των μαθητών, βάζοντάς τους στα χέρια το πανό που έγραφε «Η δημοκρατία πούλησε τη Μακεδονία». Σαφής ο στόχος. Ποιος; Η δημοκρατία. Και εδώ η Μακεδονία ήταν απλώς το όχημα. «Χτύπησαν» καλόπιστους συμπολίτες μας που έχουν να διαλέξουν ανάμεσα σε έναν φτιασιδωμένο πατριωτισμό και τη συρρίκνωση της χώρας! «Χτυπούν» όπου μπορούν να παρασύρουν καλόπιστους ανθρώπους. Σε συλλόγους, ενώσεις, δημοτικά συμβούλια.

Τα πρακτικά της Βουλής είναι στη διάθεση όλων των πολιτών. Ας ανατρέξουν στις ομιλίες των βουλευτών της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ και των νεοναζιστών. Στις περισσότερες δεν υπάρχει στίγμα πολιτικό. Κραυγές μόνο ακραία δεξιάς κατεύθυνσης. Κατάρες που απευθύνονται στο θυμικό των πολιτών. Ενας θυμωμένος δήθεν πατριωτισμός που αποπειράται να επαναφέρει διχασμούς του παρελθόντος, τους οποίους η χώρα και ο λαός πλήρωσαν με πολύ πόνο και αίμα. Αφού μετά το 1974 και την πτώση της χούντας περάσαμε σε μια σημαντική δημοκρατική ομαλότητα, ακροδεξιά γκρουπούσκουλα υποδαυλίζουν ένα μίσος σαν κι εκείνο που προκάλεσε τον εμφύλιο πόλεμο το 1946-1949.

ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, τα δύο κόμματα που κυριάρχησαν μεταπολιτευτικά, χρησιμοποιώντας την εξουσία προς ίδιον όφελος και επιδιδόμενα σε ρεσιτάλ διαπλοκής και ρεμούλας, προκάλεσαν την οικονομική κρίση, από την οποία απαλλασσόμαστε αργά αλλά σταθερά. Τώρα, πληγωμένα και με πολλά προβλήματα στο εσωτερικό τους, αγκαλιάζουν ακροδεξιές απόψεις και φρασεολογία, με σημαία ευκαιρίας το Μακεδονικό, προκειμένου να επανέλθουν στην εξουσία με πλήρη δόξα και τιμή και να κάνουν τα ίδια.

Πυκνά τα δακρυγόνα της εθνικοφροσύνης. Ας ανοίξουμε τους ορίζοντες της πατρίδας μας. Ανάγκη μεγάλη να πνεύσει το καθαρό αεράκι της δημοκρατίας.

* Βουλευτής Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ

(ΠΗΓΗ : https://neaselida.gr/ideogrammata/ta-dakrygona-tis-ethnikofrosynis/?fbclid=IwAR0bgyAJI1fBty8sH-sK4srWeSXZDNm_Boktb3mQpkelD1AUKzFVUIPBPK0  )

Και στρατιωτικοί και καλλιτέχνες ( ΑΥΓΗ 2.3.2019 )

Η ιδιότητα του στρατιωτικού συνοδεύεται από μια σειρά στερεοτύπων ως προς το προφίλ του κατ’ επάγγελμα στρατιώτη. Γενναίος, σκληρός, τραχύς, αποφασιστικός, αδίστακτος,

Του Πάνου Σκουρολιάκου*


Η ιδιότητα του στρατιωτικού συνοδεύεται από μια σειρά στερεοτύπων ως προς το προφίλ του κατ’ επάγγελμα στρατιώτη. Γενναίος, σκληρός, τραχύς, αποφασιστικός, αδίστακτος, είναι κάποια από χαρακτηριστικά που συγκεντρώνει εκείνος που είναι ενταγμένος στις ένοπλες δυνάμεις μιας χώρας και που πρέπει να είναι έτοιμος να την υπερασπιστεί και με την ίδια τη ζωή του, όποτε και όπου χρειαστεί.

Θα λέγαμε πως τα πιο πάνω χαρακτηριστικά δεν ταιριάζουν στο προφίλ ενός ευαίσθητου καλλιτεχνικού δημιουργού που δημιουργεί έργα τέχνης εμπνεόμενος και συγκινούμενος από ευγενικά ερεθίσματα.Η ιδιότητα του στρατιωτικού συνοδεύεται από μια σειρά στερεοτύπων ως προς το προφίλ του κατ’ επάγγελμα στρατιώτη. Γενναίος, σκληρός, τραχύς, αποφασιστικός, αδίστακτος, είναι κάποια από χαρακτηριστικά που συγκεντρώνει εκείνος που είναι ενταγμένος στις ένοπλες δυνάμεις μιας χώρας και που πρέπει να είναι έτοιμος να την υπερασπιστεί και με την ίδια τη ζωή του, όποτε και όπου χρειαστεί.

Η ιστορία εν τούτοις έχει δείξει πως ένας ευαίσθητος καλλιτέχνης, όταν η ανάγκη το επιβάλει μπορεί να εξελιχθεί σε έναν γενναίο πολεμιστή και πως ένας σκληροτράχηλος πολεμιστής, όταν οι συνθήκες δράσουν ευνοϊκά, μπορεί να μεταμορφωθεί σε έναν αισθαντικό καλλιτέχνη.

Ο μεγάλος τραγικός ποιητής της αρχαιότητος Αισχύλος πολέμησε γενναία κατά των Περσών. Η αίσθηση του μαχητή σημάδεψε το κατοπινό του έργο και μία από τις πιο εμβληματικές τραγωδίες του είναι οι «Πέρσες», που πραγματεύεται τη σπαρακτική απόγνωση των Περσών, για την καταστροφική ήττα τους στη Σαλαμίνα. Ο άλλος σπουδαίος τραγικός ποιητής Σοφοκλής, συμμετείχε ως συνδιοικητής (μαζί με τον Περικλή) του αθηναϊκού στόλου στην επίθεση εναντίον της Σάμου.

Ο μέγιστος των θεατρικών συγγραφέων του 19ου αιώνα Μιλτιάδης Χουρμούζης κατέβηκε στην Ελλάδα από την Κωνσταντινούπολη δεκαεπτά χρονών και πολέμησε καθ’ όλο το διάστημα της Επανάστασης. Με τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους, εκ παραλλήλου με την καλλιέργεια των γραμμάτων, υπηρέτησε και ως αξιωματικός της οριοφυλακής.

Ο ηθοποιός Θεόδωρος Αλκαίος πολέμησε το 1821 και έγραψε τα θεατρικά έργα: «Ο Θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη», «Πιττακός ο Μυτιληναίος», «Η άλωσις των Ψαρών». Θανατώθηκε στις σφαγές του Άργους σε σύγκρουση μεταξύ Ελλήνων και Γάλλων.

Ο Γεώργιος Αβραμιώτης, ηθοποιός από την Οδησσό, σκοτώθηκε πολεμώντας στην Πελοπόννησο το 1825. Ο Σπυρίδων Δρακούλης, ηθοποιός κι αυτός από την Οδησσό, μέλος του Ιερού Λόχου του Υψηλάντη, έπεσε στο Δραγατσάνι το 1821. Ο Γεώργιος Λασσάνης (1793-1870) είναι άλλος ένας ηθοποιός από την Οδησσό, με καταγωγή από την Κοζάνη, που αγωνίστηκε το 1821. Ο ομότεχνός του Κωνσταντίνος Αριστίας πολέμησε με τον Ιερό Λόχο. Νωρίτερα, είχε σπουδάσει θέατρο στο Παρίσι με χορηγία του ηγεμόνα Καρατζά. Έγραψε το έργο «Αρμόδιος και Αριστογείτων ή Παναθήναια», ενώ μετέφρασε έργα του Μολιέρου διασκευάζοντάς τα στα «καθ’ ημάς».

Στα νεότερα χρόνια ο κλάδος των στρατιωτικών επεφύλαξε για τα ελληνικά γράμματα σπουδαία συγκομιδή. Ο αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού Παντελής Χορν έγραψε πάνω από τριάντα θεατρικά έργα εκ των οποίων σώζονται δώδεκα πολύπρακτα και τέσσερα μονόπρακτα. Πρωτοποριακά και τολμηρά για την εποχή τους έργα, ταρακούνησαν τον καθωσπρεπισμό του καιρού τους με τα θέματα τους, αλλά και την απαράμιλλη θεατρική τους μαστοριά. Στο Βασιλικό (τότε) Ναυτικό έκανε καριέρα ως γιατρός ο σπουδαίος ποιητής Παύλος Νιρβάνας (Πέτρος Αποστολίδης).

Στα μέσα του εικοστού αιώνα μεγάλος ήταν ο αριθμός των αποφοίτων των παραγωγικών σχολών του στρατεύματος που πέρασαν κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Μεγάλη η συγκομιδή και αυτής της κατηγορίας των στρατιωτικών. Αναφέρουμε αντιπροσωπευτικά τον Δημήτρη Τσιτσιπή του Στρατού Ξηράς, που ανακάλυψε την ποίηση, τη ζωγραφική και την ξυλογλυπτική στους τόπους εξορίας που ακολούθησαν τα ανδραγαθήματά του στην Αλβανία και αργότερα στην αντίσταση ενάντια στους κατακτητές.

Ερχόμενοι πιο κοντά χρονικά και μένοντας στο Πολεμικό Ναυτικό, συναντάμε τον Τάσο Κόρφη (Τάσο Ρομποτή), ευαίσθητο ποιητή, που από την ποίησή του αναβλύζει η νοσταλγία της ζωής στη θάλασσα. Ακόμα ο αρχιπλοίαρχος Δημήτρης Γιακουμάκης, που ανέλαβε, ένστολος ων, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, τη συνέχιση της έκδοσης του σημαντικού λογοτεχνικού περιοδικού «Τομές» του -αριστερού- Δημήτρη Δούκαρη, όταν ο τελευταίος απεβίωσε.

Για να έρθουμε στις μέρες μας, ως γιατρός επίσης υπηρέτησε στον Στρατό Ξηράς και ο πεζογράφος Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος. Ο Σπύρος Παπαδογεώργος, αξιωματικός επίσης του Στρατού Ξηράς, στο Μηχανικό, μας έδωσε ένα από τα διαμάντια της σύγχρονης θεατρικής συγγραφής. Πρόκειται για το έργο «Την άλλη Κυριακή», που πρωτοπαρουσιάστηκε στο θέατρο «Στοά».

Αυτό το σημείωμα δεν έχει βέβαια φιλοδοξία ανθολογίας ή ποιοτικής αποτίμησης. Νύξεις κάνει απλώς για ένα θέμα με τη δική του, ξεχωριστή σημασία. Η αγάπη στην πατρίδα μπορεί να κάνει τους πάντες γενναίους στρατιώτες. Αλλά και η ευλογία της ειρηνικής ζωής μπορεί να δώσει καρπούς τέχνης, γεννημένους ακόμα και από τους πιο σκληροτράχηλους στρατιώτες.

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/article/10812/9646285/kai-stratiotikoi-kai-kallitechnes  )