Βίος και πολιτεία της ΑΕΠΙ: Ο Ρήγας Αξελός και ο Πάνος Σκουρολιάκος μιλούν στο φακό του left.gr

Το σκάνδαλο της ΑΕΠΙ (Ανώνυμη Εταιρεία Πνευματικής Ιδιοκτησίας) είναι πραγματικά τεράστιο και αφορά χιλιάδες δημιουργούς. Το οικονομικό σκάνδαλο που αποκαλύφθηκε σε όλη του την έκταση μετά από έλεγχο που έγινε κατ’ εντολή του Υπουργείου Πολιτισμού στα λογιστικά βιβλία της ΑΕΠΙ, αφορά την περίοδο 2011-14. Από το πόρισμα του ελέγχου προέκυψαν πνευματικά δικαιώματα της τάξης των 42 εκατομμυρίων ευρώ τα οποία δεν διανεμήθηκαν στους δικαιούχους.

Επιπλέον, αποκαλύφθηκε παρακράτηση προμηθειών σε αδελφές εταιρείες και οργανισμούς του εξωτερικού, υπέρογκες αμοιβές μελών του διοικητικού συμβουλίου (καθώς και συγγενών τους) και δάνεια της εταιρείας σε μέλη του ΔΣ. Όλα αυτά αποτελούν απλά μέρος ενός μεγάλου κατηγορητηρίου. Να θυμίσουμε πως η εταιρεία εκπροσωπεί περισσότερους από 14.670 Έλληνες και ξένους πνευματικούς δημιουργούς (με απευθείας σύμβαση), καθώς και 2.200.000 και πλέον ξένους πνευματικούς δημιουργούς.

Διερευνούμε το σκάνδαλο και τι επιβάλλεται να γίνει με δυο ανθρώπους που γνωρίζουν πολύ καλά το θέμα. Τον Ρήγα Αξελό, ηθοποιό που έχει παίξει σε περισσότερες από 90 θεατρικές παραστάσεις με κρατικούς ή ιδιωτικούς θιάσους. Έπαιξε επίσης σε κινηματογραφικές ταινίες και τηλεοπτικές παραγωγές. Διετέλεσε Γενικός Γραμματέας και Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών για 10 χρόνια. Ήταν Δημοτικός Σύμβουλος Αθηναίων με την «Ανοιχτή Πόλη» το 2006 και σήμερα επικεφαλής της δημοτικής παράταξης. Ο έτερος καλεσμένος μας είναι ο Πάνος Σκουρολιάκος, ηθοποιός με καριέρα που αριθμεί σχεδόν 35 χρόνια, βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ, εκλεγμένος στην Περιφέρεια Αττικής και συντονιστής της ΕΠΕΚΕ Πολιτισμού  του ΣΥΡΙΖΑ.

Για την ΑΕΠΙ μας λέει χαρακτηριστικά ο Πάνος Σκουρολιάκος: «Για πολλές δεκαετίες οι κυβερνήσεις νομιμοποιούσαν μια ιδιωτική-οικογενειακή επιχείρηση ως κράτος, ως απόλυτο άρχοντα και δεν μίλαγε κανένας». Δεν υπήρχε πολιτική βούληση για να υπάρξει έλεγχος στην εταιρεία, παρά το γεγονός ότι υπήρχαν πολλές καταγγελίες. Η σημερινή δίωξη στην εταιρεία έγινε με πρωτοβουλία της παρούσας κυβέρνησης όταν διατάχθηκε έλεγχος ορκωτών λογιστών από τους υπουργούς πολιτισμού Νίκο Ξυδάκη αρχικά και μετέπειτα Αριστείδη Μπαλτά.

Για δεκαετίες οι χρήστες των καλλιτεχνικών δημιουργημάτων (ξενοδοχεία, ΜΜΕ κ.λπ.) λεηλατούσαν τους δημιουργούς μέσω της ΑΕΠΙ. Το πρόβλημα ήταν και είναι, η λειτουργία της ΑΕΠΙ και όχι οι οργανώσεις των καλλιτεχνών που λειτουργούν με δημοκρατικό και διαφανή τρόπο.

Σήμερα, με την ύπαρξη του διαδικτύου και του downloading, τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν την κύρια πηγή εσόδων για τους καλλιτέχνες αλλά και για τις ιδιωτικές εταιρείες. Για το λόγο αυτό γίνεται μια προσπάθεια από τα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα να ξαναμοιραστεί η πίτα σε βάρος των δημιουργών.

Χαρακτηριστικά υπογραμμίζει ο Ρήγας Αξελός:

«Οι εταιρείες έχουν τελειώσει, ειδικά οι εταιρείες των δίσκων. Πώς θα ξαναβρούν μια πηγή εσόδων; Αυτή η πηγή που προσπαθούν να βρουν είναι η διαχείριση των δικαιωμάτων. Και προσπαθούν να επιβάλλουν μια κατάσταση όπου οι οργανώσεις των δημιουργών να εκλείψουν και την κεντρική είσπραξη των εσόδων να την αναλάβει ένας και μόνο φορέας».

Η προσπάθεια της κυβέρνησης είναι να περάσει ένα νόμο που να εξασφαλίζει τα οικονομικά συμφέροντα των δημιουργών μέσω του αποτελεσματικού ελέγχου του φορέα είσπραξης των πνευματικών δικαιωμάτων.

Κατά τον Πάνο Σκουρολιάκο:

«Η κυβέρνηση αντέδρασε σχετικά γρήγορα με τον ορισμό μιας επιτρόπου, παρά τις αντιδράσεις της ΑΕΠΙ. Ο νόμος που πρόκειται να ψηφιστεί προβλέπει ένα εποπτικό συμβούλιο, το οποίο θα εκλέγεται από τους δικαιούχους, από αυτούς που παρέχουν την πνευματική τους εργασία και θα πρέπει να πληρωθούν. Αυτό το εποπτικό συμβούλιο θα ελέγχει την εταιρεία. Θα υπάρχει και ένας επίτροπος με αποφασιστικές αρμοδιότητες προς όφελος των δημιουργών».

https://left.gr/news/vios-kai-politeia-tis-aepi-mia-syzitisi-me-toys-riga-axelo-kai-pano-skoyroliako-vinteo

Θεατρικά συγγραφικά δικαιώματα (εφημ. ΑΥΓΗ 04.03.2017)

%cf%83%ce%ba%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%bf%cf%82%ce%b1%cf%85%ce%b3%ce%b7

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Εκεί που τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται θολά και ανεξέλεγκτα είναι στα δικαιώματα των ξένων θεατρικών συγγραφέων, και μάλιστα στη δυνατότητα που έχει κάποιος να τους ανεβάσει

Με το θέμα των πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων στον χώρο της μουσικής να κυριαρχεί, με το πόρισμα για την ΑΕΠΙ, την ανώνυμη εταιρεία που τα διαχειρίζεται, να έχει πέσει ως κεραυνός (όχι όμως εν αιθρία) και την προσπάθεια της κυβέρνησης να εγκαθιδρύσει διαφάνεια και να αποδώσει δικαιοσύνη σε όλο αυτό το ζοφερό τοπίο της αυθαιρεσίας, καιρός είναι να συζητήσουμε και το θέμα των συγγραφικών δικαιωμάτων, και μάλιστα εκείνων που αποφέρουν άμεσα αρκετό χρήμα, όπως είναι τα δικαιώματα των θεατρικών συγγραφέων.

Η καταβολή συγγραφικών δικαιωμάτων είναι σχετικά πρόσφατη κατάκτηση των συγγραφέων. Στην αρχαία εποχή, ο δραματουργός αμειβόταν άπαξ και στη συνέχεια το έργο του ήταν κοινό κτήμα. Αργότερα, και μάλιστα στην ελισαβετιανή εποχή, όπου το θέατρο αποτέλεσε πεδίο και επιχειρηματικής δραστηριότητας, μπήκαν κάποιοι κατ’ αρχήν κανόνες. Δύο ήταν οι τρόποι που αντιμετωπιζόταν το θέμα των συγγραφικών δικαιωμάτων. Ή κάποιος επιχειρηματίας αγόραζε εξ ολοκλήρου τα δικαιώματα των έργων τα οποία αποτελούσαν το ρεπερτόριο των θεατρικών του δραστηριοτήτων, είτε τμηματικά, εφόσον ο συγγραφέας – ηθοποιός κάποιων εξ αυτών, ήταν μέλος του θιάσου. Με αυτόν τον τρόπο εργαζόταν ο Σαίξπηρ πριν γίνει ο ίδιος θιασάρχης και θεατρικός επιχειρηματίας. Όσο τα έργα παρέμεναν σε χειρόγραφο, κανείς άλλος δεν μπορούσε να τα χρησιμοποιήσει. Πολλοί συγγραφείς κρατούσαν σε αυτή την μορφή τα έργα τους, με συνέπεια να χαθούν πολλά εξ αυτών. Αν όμως στη συνέχεια υπήρχαν σε τυπωμένη μορφή, ο καθένας μπορούσε να τα ανεβάσει, πληρώνοντας ένα μικρό αντίτιμο. Με την τυπογραφία όμως οι συγγραφείς εξασφάλιζαν και μια θέση στην αιωνιότητα, εφόσον φυσικά την άξιζαν.

Αυτός που συστηματοποίησε την τυπογραφική έκδοση των θεατρικών έργων ήταν ο Μπεν Τζόνσον, τυπώνοντας τις «Μάσκες» του. Στην πρωτοποριακή για την εποχή δραστηριότητά του αυτή, οφείλουμε και τα -τυπωμένα- άπαντα του Σαίξπηρ. Κατά τον 19ο αι. η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων όσον αφορά τη δραματουργία στην Αγγλία μπαίνει σε κάποιους κανόνες, ενώ στις ΗΠΑ για πρώτη φορά υπάρχει νομοσχέδιο για τα πνευματικά δικαιώματα των θεατρικών έργων, το 1856!

Στη χώρα μας το τοπίο είναι θολό. Τα δικαιώματα των Ελλήνων θεατρικών συγγραφέων διαχειρίζεται το ιστορικό Σωματείο των Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων, Μουσικών, Μεταφραστών. Ιδρύθηκε το 1894 από σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής και συγκέντρωσε στις τάξεις του μέχρι σήμερα ό,τι παραγωγικό και σημαντικό διαθέτει ο τόπος. Σύμφωνα με τον Νόμο 988/1943 είναι ο αποκλειστικός φορέας των δικαιωμάτων των μελών της από τις θεατρικές παραστάσεις, αλλά και από κάθε είδους χρήση του πνευματικού τους έργου.

Εκεί που τα πράγματα αρχίζουν να γίνονται θολά και ανεξέλεγκτα είναι στα δικαιώματα των ξένων θεατρικών συγγραφέων, και μάλιστα στη δυνατότητα που έχει κάποιος να τους ανεβάσει. Υπάρχει εδώ η ΣΟΠΕ, μια συνδεδεμένη με την ΑΕΠΙ «Εταιρεία Προστασίας Συγγραφικού Δικαιώματος», που ιδρύθηκε το 1954 και η οποία χορηγεί άδειες εκτέλεσης θεατρικών, μουσικοδραματικών και λογοτεχνικών έργων. Δυστυχώς, ουδείς μπορεί να ελέγξει το αν πράγματι έχει συμβόλαιο να πρακτορεύει κάποιον συγγραφέα, το οικονομικό τίμημα που απαιτεί ο συγγραφέας για την παρουσίαση του έργου του, το αν είναι πράγματι διαθέσιμο το έργο ή όχι. Ζητώντας λοιπόν κάποιος ένα έργο του Χ συγγραφέα, συνήθως πληροφορείται πως το ίδιο έργο έχουν ζητήσει πριν από αυτόν άλλοι τρεις ή πέντε ή δέκα δημιουργοί. Θα πρέπει λοιπόν να ερωτηθούν αυτοί, από τη ΣΟΠΕ εννοείται, αν επιμένουν. Ποιοι είναι αυτοί; Δεν ανακοινώνεται. Αφού (και αν) παρακαμφθεί το εμπόδιο αυτό, αρχίζουν οι διαπραγματεύσεις της εταιρείας πάντα με τον συγγραφέα ή τον ατζέντη του για το οικονομικό τίμημα και τυχόν άλλους όρους. Πότε γίνονται αυτές; Πώς; Τι συζητείται; Επτασφράγιστο μυστικό της εταιρείας.

Και ο χρόνος περνά συνήθως χωρίς έγκαιρη απάντηση. Η παράσταση αρχίζει να ετοιμάζεται. Πρόβες, κατασκευή σκηνικών έξοδα παραγωγής. Μπορεί λοιπόν λίγο πριν από την πρεμιέρα να ανακοινωθεί ότι δεν υπάρχει άδεια για το ανέβασμα. Ή, τελευταία στιγμή, να ανακοινωθεί ένα τίμημα παράλογα μεγάλο. Εφόσον έχουν γίνει ήδη έξοδα, έχουν δεσμευτεί ερμηνευτές και θεατρική αίθουσα, συνήθως γίνεται αποδεκτή η πρόταση της εταιρείας χωρίς να γνωρίζει ο θεατρικός επιχειρηματίας, ο σκηνοθέτης, οι συντελεστές, οι ηθοποιοί πώς διαμορφώθηκαν οι όροι πίσω από τις κλειστές πόρτες των γραφείων της Εταιρείας και από ποιους ακριβώς διαμορφώθηκαν.

Συμβαίνουν όμως και άλλα τραγελαφικά πράγματα. Μπορεί να έχει πάρει κάποιος από τη ΣΟΠΕ τα αποκλειστικά δικαιώματα ενός έργου πληρώνοντας το αιτούμενο ποσό και να δει το έργο αυτό να ανεβαίνει και από άλλον θίασο, που είχε τον δίαυλο να πάρει τα δικαιώματα κατευθείαν από τον ξένο συγγραφέα!

Το δικαιικό μας σύστημα και οι νόμοι επιτρέπουν την ύπαρξη και λειτουργία τέτοιων εταιρειών. Σεβαστή η πραγματικότητα την οποία βιώνουμε. Ένα πράγμα δεν μπορεί να είναι ανεκτό. Η πλήρης αδιαφάνεια και η παντελής απαξίωση όσων ζητούν την άδεια ανεβάσματος και πληρώνουν γι’ αυτήν. Θα πρέπει με απόλυτη διαφάνεια να ανακοινώνονται και να υπάρχουν στο διαδίκτυο όλες οι διαπραγματεύσεις. Έχει να φοβηθεί κανείς τίποτα; Αν διεκδικούν το έργο ο Α, ο Β και ο Γ, υπάρχει πρόβλημα αν ο ξένος συγγραφέας προτιμά τον Β; Κατά τη γνώμη μου όχι. Υπάρχει πρόβλημα να ανακοινωθεί πως ο συγγραφέας ζητά 1.000 ή 10.000 ευρώ ως αμοιβή και ότι η ΣΟΠΕ θα αποζημιωθεί με ένα συγκεκριμένο ποσό για τη διαμεσολάβησή της; Αφού ούτως ή άλλως θα κοπούν τιμολόγια, αποδείξεις και θα πληρωθούν οι φόροι, κατά τη γνώμη μου όχι ξανά. Διαφάνεια λοιπόν και δικαιοσύνη και όσον αφορά τα θεατρικά συγγραφικά δικαιώματα. Διαφάνεια παντού!

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής στην Περιφέρεια Αττικής

Η ΑΕΠΙ, το νομοσχέδιο και οι αποκαλύψεις (εφημ. ΑΥΓΗ 18.2.2017)

Αποτέλεσμα εικόνας για αεπι

Του Πάνου Σκουρολιάκου *

Ξεκινώντας μετά τις εκλογές του 2015 η νέα κυβέρνηση να οργανώσει το χάος, βρέθηκε μπροστά σε ένα σταυρόλεξο για απίστευτα δυνατούς λύτες. Όσοι ασχοληθήκαμε με τη σύνταξη του «Νομοσχεδίου για τα Πνευματικά και συγγενικά Δικαιώματα» (υπουργοί, βουλευτές, νομικοί κ.λπ.), συζητήσαμε με τους πάντες.

Τα πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα, τα δικαιώματα δηλαδή που έχουν πάνω στην εμπορικότητα του έργου τους οι δημιουργοί και οι ερμηνευτές, έχουν στοιχειώσει χρόνια τώρα, ταλαιπωρώντας δημιουργούς, ερμηνευτές, αυτούς που κάνουν χρήση των έργων τους (ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, χώρους όπου ακούει κανείς μουσική, από τα αεροδρόμια έως τις καφετέριες) κ.λπ. Η ανώνυμη εταιρεία (ιδιωτική δηλαδή) που διαχειρίζεται τις εισπράξεις από όλους τους παραπάνω για να τους αποδώσει μέρος τους, είναι η Ανώνυμη Εταιρεία Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΑΕΠΙ) που ιδρύθηκε το 1935.

Ξεκινώντας μετά τις εκλογές του 2015 η νέα κυβέρνηση να οργανώσει το χάος, βρέθηκε μπροστά σε ένα σταυρόλεξο για απίστευτα δυνατούς λύτες. Όσοι ασχοληθήκαμε με τη σύνταξη του «Νομοσχεδίου για τα Πνευματικά και συγγενικά Δικαιώματα» (υπουργοί, βουλευτές, νομικοί κ.λπ.), συζητήσαμε με τους πάντες. Συνθέτες, στιχουργούς, τραγουδιστές μεμονωμένα, αλλά και με τις συλλογικότητές τους, με την ίδια την ΑΕΠΙ, με όποιον τέλος πάντων είχε σχέση με το θέμα. Ξέραμε ήδη πολλά. Ακούσαμε και μάθαμε ακόμα περισσότερα. Υπήρχαν καταγγελίες ότι ενώ η ΑΕΠΙ εισπράττει μεγάλα ποσά αποδίδει ελάχιστα. Ότι κάποια μέλη του Δ.Σ. της αμείβονται πλουσιοπάροχα. Το ίδιο και η διοίκηση που ανήκει σε μια οικογένεια. Εισπράτταμε οργή για τις πρακτικές της, αλλά και την αγωνία των δημιουργών και των κληρονόμων τους να μην κλείσει η στρόφιγγα που τροφοδοτεί αναιμικά έστω τη μεγάλη τους πλειοψηφία. Όλα αυτά όμως ήταν στη σφαίρα της αναπόδεικτης πληροφορίας. Έως ότου ήρθε το πόρισμα του ειδικού διαχειριστικού ελέγχου για την ΑΕΠΙ, τον οποίο είχε παραγγείλει ως υπουργός Πολιτισμού ο Ν. Ξυδάκης από την «EΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΚ (ΕΛΛΑΣ)» για την περίοδο 2011 – 2014.

Όντως είναι μεγάλες οι αμοιβές των μελών του Δ.Σ. Ο πρόεδρος εισέπραξε γι’ αυτό το διάστημα ποσά που κυμαίνονται από 514.061 – 625.565 ευρώ κατά έτος! Τέσσερα άλλα μέλη του Δ.Σ. (και της οικογένειάς του) ποσά από 44.109 έως 466.266. Το σύνολο των αμοιβών των μελών του Δ.Σ. (της ίδιας οικογένειας) για όλα αυτά τα χρόνια, ανέρχεται στο ποσόν των 7.434.976 ευρώ, εν μέσω οικονομικής κρίσης! Βεβαίως θα αντιτείνει κάποιος πως ανώνυμη εταιρεία είναι, βγάζει χρήματα, όπως θέλει τα διαθέτει. Ας απαντήσει (σε ηθικό πεδίο μόνο – δυστυχώς) σε όλους αυτούς που αντιπροσωπεύει και των οποίων την έμπνευση, το ταλέντο και την εργασία διαχειρίζεται αν είναι δίκαια απέναντί τους.

Εκεί όμως που δεν έχει δικαίωμα να συμπεριφερθεί παρά τον νόμο, είναι ως προς άλλες παροχές προς τα μέλη του Δ.Σ. (της ιδίας οικογενείας), υπό μορφή δανειακών συμβάσεων. Ο νόμος περί ανωνύμων εταιρειών απαγορεύει κάτι τέτοιο. Και όμως μεγάλα ποσά εκταμιεύονταν ως δάνεια.

Θα περίμενε κανείς, μια εταιρεία που μοιράζει αυτά τα αστρονομικά ποσά στη διοίκησή της στη χειμαζόμενη Ελλάδα της κρίσης, θα ήταν μια υγιής εταιρεία. Μαθαίνουμε όμως πως είναι μέσα! Έχει 19,9 εκατομμύρια αρνητικά κεφάλαια, πράγμα που σημαίνει πως αδυνατεί να εξοφλήσει τις υποχρεώσεις της προς τους δημιουργούς και εκτελεστές. Την ίδια στιγμή, έχει συγκεντρώσει 46.000.000 ευρώ «αδιανέμητα κεφάλαια». Αυτά είναι χρήματα για δικαιώματα των οποίων οι δικαιούμενοι δεν βρέθηκαν ή αναζητούνται.

Σωστά η νυν υπουργός Πολιτισμού Λ. Κονιόρδου έστειλε το πόρισμα αυτό στον οικονομικό εισαγγελέα. Η Δικαιοσύνη θα κάνει το καθήκον της και η πολιτεία πρέπει να κάνει το δικό της. Το υπουργείο Πολιτισμού έχει έτοιμο το νομοσχέδιο περί Πνευματικών και Συγγενικών Δικαιωμάτων. Είναι ένα ισορροπημένο νομοσχέδιο, που φέρει τη σφραγίδα του Α. Μπαλτά, (επί υπουργίας του) και ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία όσον αφορά τις εταιρείες διαχείρισης αυτών των δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, προστατεύει, δίνει φωνή και δυνατότητες ελέγχου στους δημιουργούς και εκτελεστές. Ακόμα σε περίπτωση πτώχευσης των εταιρειών, φροντίζει για την ασφαλή διαχείριση τους.

Η ΑΕΠΙ συνεχίζει τη λειτουργία της και αφού εισπράττει κανονικά, θα πρέπει να αποδίδει καθημερινά τις αμοιβές στους δικαιούχους. Αδιάλειπτα και με θρησκευτική ευλάβεια.

Η ΑΕΠΙ το πόρισμα και το πρόβλημά της είναι ένα πράγμα και το νομοσχέδιο της κυβέρνησης, αυτό που την παρούσα στιγμή βρίσκεται στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, είναι άλλο. Το περιμένουμε στη Βουλή των Ελλήνων, ώστε στις επιτροπές και στην ολομέλεια να το επεξεργασθούμε, προσφέροντας για πρώτη φορά μετά από ογδόντα χρόνια, ουσιαστική προστασία και λόγο στους καλλιτέχνες που περνούν τη ζωή τους κυριολεκτικά στο έλεος αυτών που φροντίζουν γι’ αυτούς, χωρίς αυτούς.

Ενδιαφέρον θα έχει να μάθουμε τα ονόματα καλλιτεχνών που πέρασαν από το Δ.Σ., καθώς και τα ποσά που εισέπραξαν από αυτή την παροχή υπηρεσιών τους.

Ένας στίχος, μια νότα, ένα τραγούδι, μπορεί να επιδρά ως βάλσαμο στην ψυχή του ανθρώπου, πίσω του όμως μπορεί να κρύβει και μια ιστορία αδικίας και εκμετάλλευσης.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής στην Περιφέρεια Αττικής

http://www.avgi.gr/article/10812/7914786/e-aepi-to-nomoschedio-kai-oi-apokalypseis#