Ηθοποιός και με τη Βούλα (εφημ. ΑΥΓΗ 02.12.2017)

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Για κάποια επαγγέλματα η επ’ αμοιβή άσκησή τους θεσμοθετήθηκε αρκετά νωρίς. Η εποχή που ο καθένας μαστόρευε για τα του οίκου του ή για την ομάδα έδωσε τη θέση της σε επαγγελματίες κάθε είδους. Όσον αφορά την αρχαία Ελλάδα, μας πληροφορεί ο Αριστοφάνης στους «Όρνιθες» πως «ξημερώματα ξεκινούν για τη δουλειά ο σιδηρουργός, ο μυλωνάς, ο βυρσοδέψης, ο τσαγκάρης, ο κεραμοποιός».

Εδώ ο μέγιστος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας δεν αναφέρει τίποτα για τους επαγγελματίες ηθοποιούς. Γιατί υπήρχαν από τότε ηθοποιοί που κέρδιζαν τα προς το ζην ασκώντας την τέχνη τους. Βεβαίως το επάγγελμα ασκούνταν καιρού επιτρέποντος. Μεγάλη ήταν η θεατρική δραστηριότητα κατά τα Μεγάλα Διονύσια, όπου διεξήγοντο και οι Δραματικοί Αγώνες. Θα λέγαμε λοιπόν πως οι θεατρίνοι στην αρχαία Αθήνα ήσαν κυρίως «φεστιβαλικοί» ηθοποιοί.

Ανάμεσά τους υπήρχαν και «φίρμες». Η αμοιβή ενός πρωτοκλασάτου ηθοποιού για τη συμμετοχή του σε παράσταση που έπαιρνε μέρος στους Αγώνες ήταν αυτή που έπρεπε να καταβάλει κανείς για να αγοράσει μια τριήρη! Στον ελλαδικό χώρο, με την επικράτηση των Ρωμαίων και αργότερα επί Βυζαντίου, η θεατρική δραστηριότητα ατόνησε και οι ηθοποιοί άλλαξαν επάγγελμα. Διασώθηκαν κάποιοι μίμοι, θαυματοποιοί και χορευτές που περιέφεραν θεάματα ποικιλιών με χοντρά αστεία και κακόγουστα «θεάματα».

Υπάρχει όμως μια στιγμή στην ιστορία του θεάτρου όπου επισήμως, με έγγραφη συμφωνία, η δραστηριότητα του ηθοποιού ορίζεται ως επάγγελμα. Στην Πάδοβα του 1545, με συμβολαιογραφική πράξη, ιδρύεται θίασος επαγγελματιών ηθοποιών. Μπορούμε να μιλάμε για την πρώτη σύμβαση εργασίας των ηθοποιών.

Με αυτήν ορίζεται ο επικεφαλής του θιάσου, ο «θιασάρχης» δηλαδή, που έχει τον πρώτο λόγο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο πρώτος «και με τη βούλα» θιασάρχης άκουγε στο όνομα Ser Maffio. Με σαφήνεια ορίζει αυτό το πρώτο θεατρικό συμβόλαιο και τον τρόπο διανομής των εσόδων. Αφαιρώντας όσα χρειάζονταν για την επιβίωση των εργαζομένων ηθοποιών, τα υπόλοιπα αποταμιεύονταν και μοιράζονταν με το τέλος των παραστάσεων και τη λήξη του συμβολαίου.

Αν κάποιος αποφάσιζε να εγκαταλείψει τον θίασο πριν από την ολοκλήρωση του κύκλου παρατάσεων, αποκλειόταν από την τελική αμοιβή. Μεριμνά ακόμα η συμβολαιογραφική αυτή πράξη για τις ανάγκες της επιχείρησης. Υπήρχε για παράδειγμα απόφαση για την αγορά αλόγου που θα κουβαλούσε τον σκηνικό εξοπλισμό και ακόμα όριζε πως απαγορεύονται αυστηρά εντός του εργασιακού χώρου τα τυχερά παιχνίδια και οι τσακωμοί!

Το ιδρυτικό κείμενο του θιάσου δεν υπεισέρχεται σε θέματα αισθητικής. Αντίθετα φροντίζει για την «κοινωνική ασφάλιση» -θα λέγαμε- των ηθοποιών. Ορίζει πως, αν κάποιος ηθοποιός αρρωστήσει, τότε οι υπόλοιποι θα πρέπει να τον φροντίσουν ξοδεύοντας από κοινού. Αν το πρόβλημα υγείας ήταν μεγάλο, τότε έπρεπε να τον αποδεσμεύσουν από το συμβόλαιο και με μία καλή αμοιβή να γυρίσει στο σπίτι του.

Για να ξαναγυρίσουμε στον ελλαδικό χώρο, θα πρέπει να πούμε πως στο νεότερο ελληνικό κράτος η υποκριτική άργησε πολύ να κατοχυρωθεί ως επάγγελμα. Έχουμε βέβαια από τον 19ο αι. τη δημιουργία «θεατρικού εσναφιού» στην Κωνσταντινούπολη. Από πολύ νωρίς η θεατρική δραστηριότητα ανάμεσα στους Έλληνες της Πόλης επέβαλε τη δημιουργία του. Παίζοντας κατ’ αρχήν ως ερασιτέχνες ηθοποιοί κάποιοι, αναγκάζονταν εξ αιτίας της μεγάλης επιτυχίας που είχαν οι παραστάσεις να ξοδεύουν πολύ χρόνο.

Έτσι, λοιπόν, εγκατέλειπαν σταδιακά τα παλιά τους επαγγέλματα και γίνονταν επαγγελματίες ηθοποιοί. Πολλοί στη συνέχεια κατέβαιναν στην Ελλάδα ενισχύοντας και πλουτίζοντας πραγματικά το φτωχό τότε θέατρο των Αθηνών.

Σταθμό στην επαγγελματική οργάνωση των ηθοποιών αποτέλεσε η δημιουργία του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών στα 1917. Το ΣΕΗ υπήρξε ένα προοδευτικό και μαχητικό σωματείο και πρωταγωνιστής σε όλους τους κοινωνικούς και εθνικούς αγώνες έως σήμερα. Στα εργασιακά, σε ζητήματα δημοκρατίας, σε στιγμές που ο ελληνικός λαός αγωνίζονταν για την ελευθερία του.

Το ΕΑΜ Ηθοποιών έδωσε σπουδαία δείγματα προσφοράς. Πολλοί ηθοποιοί αγωνίστηκαν μέσα από τις τάξεις του ΕΛΑΣ και άλλοι στελέχωσαν θιάσους του Θεάτρου του Βουνού που παράσταινε στην ελεύθερη Ελλάδα. Το ΣΕΗ ήταν το πρώτο σωματείο που έκλεισε η χούντα το 1967. Μεταπολιτευτικά συνέχισε τους αγώνες του έως ότου στον σημερινό χαώδη κόσμο του θεάματος ψάχνει να βρει ξανά την αγωνιστικότητά του.

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται. Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου καταδίκασε τους Έλληνες ηθοποιούς σε αμοιβές των 3,5 ευρώ την ώρα! Η παρούσα κυβέρνηση υπέγραψε ήδη συλλογικές συμβάσεις εργασίας με τα κρατικά θέατρα και το ΣΕΗ, αποκαθιστώντας αξιοπρεπείς μισθούς. Μετά τον Αύγουστο του 2018, βγαίνοντας από τη σκληρή επιτροπεία, η Συλλογική Σύμβαση για το Ελεύθερο Θέατρο πρέπει να είναι πρώτη προτεραιότητα.

Πηγές: Π. Μποζίζιο, «Ιστορία του Θεάτρου», Εκδ. Αιγόκερως

*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ.ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10812/8567582/ethopoios-kai-me-te-boula)

Ενημερωτική εκδήλωση στα Σπάτα για την Αγροτική Ανασυγκρότηση σε εθνικό και τοπικό επίπεδο

Μια ιδιαίτερα σημαντική εκδήλωση διοργανώθηκε την Πέμπτη 30 Νοεμβρίου στα Σπάτα με θέμα την «Αγροτική Ανασυγκρότηση σε εθνικό και τοπικό επίπεδο» μετά από πρωτοβουλία της Ο.Μ. ΣΥΡΙΖΑ Σπάτων – Αρτέμιδας, της Ο.Μ. ΣΥΡΙΖΑ Αγροτών και της Ν.Ε. ΣΥΡΙΖΑ Ανατολικής Αττικής.

Κεντρικός ομιλητής στην εκδήλωση ήταν ο Αναπληρωτής Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Γιάννης Τσιρώνης, ο οποίος ανάπτυξε τους βασικούς άξονες της κυβερνητικής πολιτικής για την αγροτική ανασυγκρότηση της χώρας και την περαιτέρω ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, ενώ παρεμβάσεις έκαναν επίσης ο βουλευτής Λακωνίας και συντονιστής της ΕΠΕΚΕ Αγροτικής Ανάπτυξης Σταύρος Αραχωβίτης και ο βουλευτής Περιφέρειας Αττικής Πάνος Σκουρολιάκος.

Στη σύντομη τοποθέτησή του ο Αντιπεριφερειάρχης Ανατολικής Αττικής Πέτρος Φιλίππου αφού μίλησε για την κατάσταση που επικρατεί στην Ανατολική Αττική στον τομέα της αγροτικής παραγωγής και της κτηνοτροφίας και για τα προβλήματα που υπάρχουν, επανέλαβε ότι η αναβάθμιση του πρωτογενούς τομέα είναι στις κύριες προτεραιότητες της Περιφέρειας Αττικής, η οποία μέχρι σήμερα έχει στηρίξει τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της περιοχής τόσο μέσω της ενημέρωσής τους για τα σχετικά ευρωπαϊκά προγράμματα όσο και με την παρουσία και συμμετοχή της Αττικής σε εκθέσεις προβολής αγροτικών/κτηνοτροφικών προϊόντων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Κλείνοντας, ο κ. Φιλίππου ανακοίνωσε ότι δρομολογείται η διοργάνωση συνεδρίου για την αγροτική ανασυγκρότηση της Αττικής και την προβολή της μέσω του αγροτουρισμού.

Ακολούθησε γόνιμος διάλογος με τοποθετήσεις και ερωτήματα από εκπροσώπους αγροτικών συλλόγων και συνεταιριστικών οργανώσεων της Αττικής.

Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν επίσης οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι Ανατολικής Αττικής Καίτη Θεοχάρη και Στέλιος Κοροβέσης.

(ΠΗΓΗ : http://www.irafina.gr/enimerotiki-ekdilosi-sta-spata-gia-tin-agrotiki-anasigkrotisi-se-ethniko-ke-topiko-epipedo/)

Θωρηκτό Ποτέμκιν* (Εφημ.ΑΥΓΗ 25.11.2017)

Εν τέλει το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» εξέφρασε, αγαλλίασε, συνεπήρε, ενέπνευσε την ανθρωπότητα. Δεν είναι απλώς ένα φιλμ για τους κομμουνιστές και την επανάσταση. Είναι ένα παγκόσμιο έργο τέχνης

Του Πάνου Σκουρολιάκου**

Με την επικράτηση της Οκτωβριανής Επανάστασης, ένας αισιόδοξος αέρας καλλιτεχνικής δημιουργίας αναζωογονούσε την επικράτεια των Σοβιέτ. Νέες φόρμες και ιδέες στο θέατρο, τα εικαστικά, τη λογοτεχνία, τον χορό και βέβαια τον κινηματογράφο, το αγαπημένο εργαλείο για τη διάδοση μέσω της τέχνης των ιδεών της «νέας κατάστασης πραγμάτων», που θα έλεγαν και οι παλιοί κομμουνιστές.

Έτσι λοιπόν, στα 1925, για την επέτειο της επανάστασης του 1905, σχεδιάστηκε η παραγωγή μιας ταινίας με θέμα αυτήν την πρώτη απόπειρα για την εγκαθίδρυση του νέου καθεστώτος. Η επιτροπή που συστάθηκε για την επέτειο ανέθεσε στον Σεργκέι Αϊζενστάιν, που μόλις είχε παρουσιάσει την ταινία του «Απεργία», να υλοποιήσει την απόφασή της, δημιουργώντας ένα επετειακό φιλμ.

Η κομματική εντολή ήταν στα χέρια του σκηνοθέτη που έμελλε με το συνολικό έργο του να αναγνωρισθεί ως κορυφαίος εκπρόσωπος του σοβιετικού κινηματογράφου, αναμορφώνοντας και τον παγκόσμιο κινηματογράφο με την προσωπική του ματιά και το υψηλό επίπεδο των ταινιών του, που κινούνται σε ένα σαφώς ορισμένο ιδεολογικό πλαίσιο και ταυτόχρονα είναι σπουδαία αισθητικά δημιουργήματα.

Κάνοντας κάποιος σήμερα μια ταινία, έχει ασφαλή και πολύτιμο σύμμαχο την τεχνολογία. Στον φωτισμό, τον ήχο, το μοντάζ κ.λπ. Τότε τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα. Ξεκινώντας τον Μάρτιο του ’25 τα γυρίσματα, στη συνοικία Νιέβσκι της Οδησσού, τον φωτισμό του «φυσικού πλατώ» ανέλαβε το Σοβιετικό Ναυτικό, χρησιμοποιώντας τους προβολείς του Ναυαρχείου για τον φωτισμό των σκηνών.

Το «Θωρηκτό Ποτέμκιν», ένα από τα πιο μεγάλα φιλμ στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου, είχε αρχίσει να υλοποιείται. Ενώ τα γυρίσματα όμως εξελίσσονταν ευοίωνα, άσχημα καιρικά φαινόμενα επέβαλαν τη διακοπή τους. Ο Αϊζενστάιν έπρεπε να βρει κάποιον άλλο χώρο και ταυτόχρονα είχε να λύσει το θέμα του φωτισμού, μιας και οι προβολείς του Ναυαρχείου δεν μπορούσαν να μεταφερθούν αλλού. Εγκαταλείπει λοιπόν την Οδησσό και μεταφέρει το συνεργείο στη Σεβαστούπολη όπου υπήρχε ικανοποιητική ηλιοφάνεια. Αυτό όμως δεν ήταν το μοναδικό πρόβλημα που αντιμετώπισε ο σκηνοθέτης. Δεκάδες άλλα καθημερινά απαιτούσαν από αυτόν λύσεις και αναθεωρήσεις αρχικών σχεδιασμών.

Μέγα πρόβλημα ο ίδιος ο πρωταγωνιστής της ταινίας. Το «Θωρηκτό Ποτέμκιν». Έπρεπε να βρεθεί ένα πλοίο που να παραπέμπει στο πραγματικό πλοίο, το οποίο είχε πια παροπλισθεί. Βρέθηκε ένα σχεδόν όμοιο, οι «Δώδεκα Απόστολοι», παρατημένο σε ένα απομονωμένο σημείο του κόλπου της Σεβαστούπολης. Τη χαρά διαδέχτηκε η διαπίστωση πως οι “Δώδεκα Απόστολοι” δεν είχαν τον πολεμικό εξοπλισμό του «Ποτέμκιν». Με βάση τα σχέδια που είχε το Σοβιετικό Ναυτικό, ο Αϊζενστάιν δημιούργησε το κατάλληλο ντεκόρ πάνω στο παλιό πλοίο, διευθετώντας και αυτό το πρόβλημα. Νέα όμως προβλήματα ανυπέρβλητα ανέκυψαν στη συνέχεια. Το σημείο όπου είχε προσαράξει το πλοίο ήταν ναρκοθετημένο! Νάρκες ακόμα υπήρχαν και στα αμπάρια του. Για να γίνει ο εκκαθαρισμός θάλασσας και πλοίου από τις νάρκες, χρειαζόταν πολύς χρόνος που δεν υπήρχε! Έγιναν τα γυρίσματα λοιπόν κυριολεκτικά με την ψυχή στο στόμα, πάνω σε ένα αληθινό ναρκοπέδιο!

Τα γυρίσματα τελείωσαν ύστερα από πολλές κινηματογραφικές περιπέτειες. Όταν ολοκληρώθηκε το μοντάζ και όλη η υπόλοιπη επεξεργασία, ήρθε η ώρα της «κρίσης». Όχι του κοινού. Αυτή θα έρχονταν αργότερα. Η πρώτη προβολή οργανώθηκε για ένα ιδιαίτερο κοινό, που περιελάμβανε κομματικά και κρατικά στελέχη, συγγραφείς, δημοσιογράφους, αξιωματικούς του Ναυτικού και βέβαια τον θεωρητικό της προλεταριακής πολιτιστικής επανάστασης Ανατόλι Λουνατσάρσκι. Ένα πρόσωπο παντοδύναμο, που ασκούσε εξουσία πάνω στην καλλιτεχνική παραγωγή στο νέο σοβιετικό κράτος. Είναι αυτός που αφαίρεσε από τον Ζελιαμπούζσκι τη σκηνοθεσία της ταινίας «Μάνα» που βασίστηκε στο μυθιστόρημα του Γκόρκι, γιατί δεν συμφωνούσε με την οπτική του για την ταινία, την οποία πραγματοποίησε τελικά ο Πουντόβκιν. Το «Θωρηκτό», παρουσιάστηκε λοιπόν σε αυτή την «πριβέ» προβολή και όταν τα φώτα της αίθουσας άναψαν, μια βαριά σιωπή είχε κυριαρχήσει στον χώρο. Αυτή τη σιωπή έσπασε ο Λουνατσάρσκι, εκφωνώντας έναν ενθουσιώδη λόγο για τις αρετές της ταινίας. Την χαρακτήρισε ιστορικό γεγονός, ως απαρχή μιας νέας τέχνης. Υποστήριξε πως μετά από αυτήν ο παγκόσμιος κινηματογράφος δεν θα είναι πια ο ίδιος. Και δεν είχε άδικο στις διαπιστώσεις του.

Εν τέλει το «Θωρηκτό Ποτέμκιν» εξέφρασε, αγαλλίασε, συνεπήρε, ενέπνευσε την ανθρωπότητα. Δεν είναι απλώς ένα φιλμ για τους κομμουνιστές και την επανάσταση. Είναι ένα παγκόσμιο έργο τέχνης που στ’ αλήθεια επηρέασε την τέχνη σε όλες τις εκφάνσεις της μέχρι τις μέρες μας.

Πηγές: «Αϊζενστάιν ‘Θωρηκτό Ποτέμκιν’» εκδ. Κινο.

* Για την επέτειο των εκατό χρόνων από τη Μεγάλη Οκτωβριανή Επανάσταση.

** Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

 

 

 

Στους κινηματογράφους βρίσκεται ήδη η ταινία του Γιάννη Σμαραγδή ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ. Μια ενδιαφέρουσα συνομιλία του σκηνοθέτη με τον μεγάλο διανοητή, που προσφέρει στον θεατή, ένα γοητευτικό κινηματογραφικό ταξίδι.