Η κούκλα που μεσολαβεί… (Εφημ. ΑΥΓΗ 19.08.2017)

Πριν ακόμα φτάσουμε λοιπόν στο σημερινό καλλιτεχνικό κουκλοθέατρο για μικρούς και μεγάλους, η κούκλα χρησίμευσε ως συμβολικός μεσολαβητής για τις ανάγκες της ίδιας της ύπαρξης και συνέχειας της ζωής.

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Ερευνητής του πλούτου του θεάτρου άοκνος, ο Βάλτερ Πούχνερ συμβάλλει όσο λίγοι στη θεωρία του παρέχοντας τεκμήρια αλλά και έμπνευση για την πρακτική εξέλιξή του. Γεννημένος στη Βιέννη, ήρθε στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1970 για να ερευνήσει το θέατρό μας και να εξελιχθεί ως ένας από τους πιο σπουδαίους επιστήμονες και πανεπιστημιακούς δασκάλους.

Στο βιβλίο του «Το παραδοσιακό λαϊκό θέατρο στην Ελλάδα και τη Βαλκανική», ανάμεσα στα άλλα, μας δίνει και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τις ρίζες του έντεχνου κουκλοθεάτρου στην πατρίδα μας, αλλά και στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο. Αναζητώντας τις ρίζες του ελληνικού «Φασουλή», λοιπόν, ανατρέχει σε εθιμικές μορφές κουκλοθεάτρου επισημαίνοντας τελετουργικές μορφές ενταφιασμού ειδώλων σε περιόδους ανομβρίας για την πρόκληση της ευεργετικής για ανθρώπους και καλλιέργειες βροχής.

Τεκμηριώνει τις πληροφορίες γι’ αυτές τις τελετουργίες μέσα από πλήθος επιστημονικών καταγραφών που αφορούν τον γεωγραφικό χώρο που εκτείνεται από τα Καρπάθια μέχρι το Αιγαίο Πέλαγος και έως τα βάθη της Μικράς Ασίας. Είναι η ευρεία περιοχή όπου συναντώνται δύο διαφορετικές κουλτούρες θεάματος. Το δυτικό κουκλοθέατρο και το ανατολίτικο θέατρο σκιών. Αλληλοεπηρεάζονται και εξελίσσονται παράλληλα διαμορφώνοντας η κάθε μια το δικό της πρόσωπο.

Στη Ρουμανία (τη χώρα που εξέλιξε περισσότερο από άλλες στην περιοχή το είδος, περνώντας με αξιώσεις από τις τελετουργίες στο έντεχνο κουκλοθέατρο), αλλά και στη γειτονική της Βουλγαρία, στις 9 Μαΐου εφόσον υπήρχε ανομβρία, γυναίκες και κορίτσια θρηνούσαν και ενταφίαζαν στη γη ή έριχναν στο ποτάμι μια κούκλα από πηλό (με τονισμένα τα γεννητικά όργανα) παρακαλώντας για την έλευση της ευεργετικής βροχής.

Ανάλογα με την περιοχή, υπάρχουν διαφοροποιήσεις στην όλη τελετουργία. Η κούκλα ήταν τοποθετημένη σε μια σανίδα στολισμένη με λουλούδια. Αγρυπνούσαν πλάι της οι συμμετέχοντες στην τελετουργία παριστάνοντας πως βρίσκονται σε κανονική κηδεία, ενώ στις περιπτώσεις που δεν υπήρχε ποτάμι κοντά την έριχναν σε λίμνη ή πηγάδι και στόλιζαν τον «τάφο» με έναν σταυρό από βέργες. Αν αργούσε παρ’ όλα αυτά να βρέξει, τελούσαν ακόμα και μνημόσυνο επιμένοντας, μέσω της τελετουργίας, στην επίκληση της βροχής.

Συναντώντας το έθιμο αυτό στη Σερβία αλλά και στην Βεσσαραβία, καταγράφονται παραλλαγές των ειδώλων. Αλλού είναι πήλινα, αλλού μπορεί να είναι μια «μεταμφιεσμένη» σκούπα. Αξία συμβολική όμως έχει το γεγονός ότι ο ξηρός πηλός ή το ξερό ξύλο πεθαίνουν μέσα στο νερό (ποτάμι, λίμνη, πηγάδι).

Υπάρχει και άλλο έθιμο πρόκλησης βροχής στη Βαλκανική. Είναι η «Πεπερούνα», όπου ένα κορίτσι ντυμένο στα πράσινα παρακαλεί για το έλεος του Θεού και, για τούτο, το παιδί είναι ορφανό ή τσιγγανόπουλο.

Στον ελλαδικό χώρο και συγκεκριμένα στην Ήπειρο, την άνοιξη, ένα είδωλο, ο «Ζαφείρης», αγιάζεται στην εκκλησία, στολίζεται με λουλούδια, κηδεύεται με ένα «δικό του» μοιρολόι και ενταφιάζεται. Εμφανέστατη είναι εδώ η αρχαιοελληνική καταγωγή του εθίμου – τελετουργίας. Τα λουλούδια ιδιαίτερα μας φέρνουν στον νου τα έθιμα της τελευτής, όπου δίδονταν στον πεθαμένο να πάρει μαζί του στο ταξίδι του στον Άδη άνθη και φρούτα.

Παρόμοιο έθιμο συναντάμε και στην Πελοπόννησο με την ονομασία «Φουσκοδέντρι». Οι μετακινούμενοι Σαρακατσάνοι, τη Μεγάλη Παρασκευή, ενταφίαζαν τον Χριστό ως ένα είδωλο (ένα κομμάτι ξύλο ή δύο διασταυρούμενα ξύλα), ενώ μια γυναίκα τραγουδούσε το μοιρολόι της Παναγίας. Συνειρμοί εδώ γεννιούνται για την έντεχνη μεταφορά του θρήνου της μητέρας του Χριστού στο θρησκευτικό δράμα «Χριστός Πάσχων», όπου ο άγνωστος συγγραφέας του έχει ενσωματώσει μεγάλα κομμάτια από τις «Βάκχες» του Ευριπίδη.

Στην Αίγινα, την ημέρα της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, κατασκευάζουν μια κούκλα με τονισμένα τα γεννητικά όργανα, το «Λειδινό», την περιφέρουν μέσα στην πόλη και τελικά την ενταφιάζουν. Στον Πόντο ο Ελληνισμός είχε τη δική του παρόμοια τελετή. Ενταφίαζαν στην ύπαιθρο ένα πήλινο είδωλο μια Κυριακή ανάμεσα στο Πάσχα και την Πεντηκοστή, το θρηνούσαν, μοίραζαν κόλλυβα και στη συνέχεια η τελετή εξελισσόταν σε γλέντι και συμπόσιο.

Πριν ακόμα φτάσουμε λοιπόν στο σημερινό καλλιτεχνικό κουκλοθέατρο για μικρούς και μεγάλους, η κούκλα χρησίμευσε ως συμβολικός μεσολαβητής για τις ανάγκες της ίδιας της ύπαρξης και συνέχειας της ζωής. Είναι καθαρό πως αυτές οι τελετουργικές ταφές και καταστροφές ειδώλων έρχονται από πολύ παλιά.

Υιοθετήθηκαν από τον χριστιανικό κόσμο και κινούμενες ανάμεσα σε διάφορες μορφές, είτε σε παγανιστικό είτε σε χριστιανικό πλαίσιο, ζητούν από το άγνωστο ή από το Θείο τη συνδρομή του για τη συνέχιση του κύκλου της ζωής μέσα στη φύση. Όταν η φύση παρεκκλίνει από τον αέναο αναζωογονητικό της κύκλο, ο άνθρωπος ζητά την επαναφορά της στον ορθό δρόμο μέσω της κατάνυξης, του παιχνιδιού ή της παρωδίας. Είτε μέσω και των τριών αυτών μαζί, ταυτόχρονα.

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10812/8353539/1-e-koukla-pou-mesolabei-)

Δήλωση του Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ Αττικής Πάνου Σκουρολιάκου σχετικά με νομοθετική ρύθμιση που αφορά παλαιά χρέη κάποιων μονών του Αγίου Όρους.

Αθήνα 9 Αυγούστου  2017

Δήλωση του Βουλευτή ΣΥΡΙΖΑ Αττικής
Πάνου Σκουρολιάκου

Πολύς λόγος  γίνεται  για την νομοθετική ρύθμιση που εισηγηθήκαμε τρείς βουλευτές (ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ-ΚΕΝΤΡΩΟΙ)   όσον αφορά παλαιά χρέη κάποιων μονών του Αγίου Όρους. Δικαιολογημένα πολλοί συμπολίτες μας αναρωτιούνται για το τι σημαίνει ακριβώς αυτή η ρύθμιση.

Να ξεκαθαρίσουμε κατ αρχήν ότι ΔΕΝ αφορά την καταβολή του ΕΝΦΙΑ. Γι΄ αυτό είχε φροντίσει η προηγούμενη κυβέρνηση που με απόφαση της έχει χαρισθεί αυτός ο φόρος  στις μονές το  2013. Η ρύθμιση για την οποία συζητάμε, αφορά παλιά χρέη από ΕΤΑΚΤ και Ακίνητη Περιουσία των χρόνων 2008 έως 2013  που εκ παραδρομής τότε δεν ταχτοποιήθηκε η μη καταβολή τους.  Αυτή η απαλλαγή  των φόρων είναι παλιά υπόθεση, έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και έχει να κάνει με εκτάσεις που παραχώρησαν οι μονές κατά το 1922 με 1924 στους πρόσφυγες από την Μικρά Ασία αλλά και σε ακτήμονες.

Κάθε χρόνο από τότε, λοιπόν, αποφασίζεται (όπως και φέτος) η παραγραφή τους. Το ίδιο κάναμε και το 2016 όπου είχαν συνυπογράψει και η Νέα Δημοκρατία και το Πασόκ. Φέτος, η ΝΔ δεν υπέγραψε αλλά ψήφισε θετικά και το Πασόκ επίσης δεν υπέγραψε αλλά ψήφισε παρών. Γιατί; Προφανώς  εφαρμόζοντας το δόγμα «αντιπολίτευση να ναι κι ότι να ναι», διακινώντας παράλληλα   τη θεωρία που λέει πως ο ΣΥΡΙΖΑ πολεμά την εκκλησία. Μονά ζυγά δικά τους δηλαδή!

Ο καθείς  βεβαίως αντιλαμβάνεται ότι η ρύθμιση αυτή, είναι κυβερνητική απόφαση. Αλλιώς δεν θα γίνονταν δεκτή στο νομοσχέδιο για την ψηφιακή πολιτική και δεν θα υπερψηφίζονταν.

Όλοι το κατανοούν αυτό. Και εκείνοι που ερωτούν ειλικρινά και εκείνοι και κάνουν ανοιχτά πόλεμο στην κυβέρνηση (με γεια τους με χαρά τους),  και αυτοί που παριστάνουν  τους  «αγνούς διερωτώμενους», υποκρινόμενοι ότι στηρίζουν την κυβέρνηση. (Τρομάρα τους).

Αγαπητοί φίλοι. Άν δεν πίστευα πως καλά κάνω δεν θα έβαζα την υπογραφή  μου. Ήξερα πως θα γίνω εύκολη λεία στους γνωστούς συκοφάντες και παραπληροφορείς.  Υπέγραψα λοιπόν ως βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ  για τις μονές του Αγίου Όρους εν πλήρη συνηδήσει και σε απόλυτη αρμονία με την πολιτική της κυβέρνησης και του ΣΥΡΙΖΑ.      

Παναγιώτης (Πάνος) Σκουρολιάκος

Βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

Σφήκες δικαστές (Εφημ. ΑΥΓΗ 29.07.2017)

Σπουδαίο πράγμα να είναι κανείς δικαστής και μεγάλο το φορτίο ευθύνης που του αναλογεί. Σκληρό και απαιτητικό το επάγγελμα του δικαστή.

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Οτιδήποτε γύρω από τη Δικαιοσύνη, τους δικαστές και τα δικαστήρια, έλκει πάντα το ενδιαφέρον των πολιτών. Οι τελευταίες συγκυρίες με την απόφαση για τον νόμο Παππά και τις αδειοδοτήσεις των καναλιών, η απόφαση για τους εγκλωβισμένους εδώ και δεκαετίες από τις προηγούμενες κυβερνήσεις συμβασιούχους υπαλλήλους που θα πρέπει να επιστρέψουν και την αμοιβή των κόπων τους, η ιστορία του «Νουρ 1», καθώς και οι αποφάσεις για την υπόθεση της Ηριάννας, πυροδότησαν την επικαιρότητα.

Σπουδαίο πράγμα να είναι κανείς δικαστής και μεγάλο το φορτίο ευθύνης που του αναλογεί. Σκληρό και απαιτητικό το επάγγελμα του δικαστή.

Κάποτε, στα χρόνια της αθηναϊκής δημοκρατίας δηλαδή, δεν ήταν επάγγελμα. Ήταν ιερή υποχρέωση. Στην Ηλιαία, το λαϊκό δικαστήριο του Δήμου, χρέη δικαστή ασκούσαν οι απλοί πολίτες. Κάθε χρόνο, από κάθε φυλή, κληρώνονταν 2.000 Ηλιαστές για να αντιμετωπίζουν τις καθημερινές ανάγκες για την απονομή της δικαιοσύνης. Εφόσον καθένας από αυτούς δεν είχε χρέη στο Δημόσιο και δεν είχε στερηθεί των πολιτικών του δικαιωμάτων.

Αυτή τη θεμελιακή λειτουργία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας δεν θα μπορούσε βέβαια να την αφήσει ασχολίαστη ο μέγιστος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας, ο Αριστοφάνης ο Αθηναίος! Γράφει λοιπόν τους «Σφήκες», όπου παρομοιάζει τους δικαστές με τα συμπαθή (;) κεντροφόρα έντομα που χώνουν το κεντρί τους τιμωρώντας ή «απονέμοντας δικαιοσύνη» όπου αυτό επιβάλλεται. Στο έργο λοιπόν, ο γέρος Φιλοκλέων, μανιακός με τις δίκες, ξημεροβραδιάζεται στα δικαστήρια, δικάζοντας με πάθος. Ο γιος του Βδελυκλέων, προσπαθεί να τον κρατήσει σπίτι, μιας και η ηλικία του δεν επιτρέπει τόσο έντονες συγκινήσεις. Έρχονται όμως αρωγοί οι γέροντες δικαστές φίλοι του Φιλοκλέωνα, ντυμένοι σφήκες, όψη που απεικονίζει τον οργίλο και ανελέητο χαρακτήρα τους. Είναι ο χορός της κωμωδίας. Αφού αποτυγχάνουν να τον πάρουν μαζί τους στα δικαστήρια, ο γιος στήνει ένα «οικιακό δικαστήριο», όπου ο πατέρας – δικαστής δικάζει τον σκύλο που έκλεψε ένα κομμάτι τυρί και άλλες παρόμοιας σοβαρότητας υποθέσεις, απορροφώντας τη δικομανή ενέργεια του γέροντος.

Ενδιαφέρον έχει, να δούμε στο βάθος, γιατί δεν ήθελε ο Βδελυκλέων να δικάζει ο πατέρας του. Ποια ήταν η προσωπική του άποψη αλλά και της αθηναϊκής κοινωνίας για τη λειτουργία των δικαστών και της δικαιοσύνης, των εκλεγμένων μάλιστα στα χρόνια του Αριστοφάνη. Ο K.J. Dover σημειώνει πως η θέση του Βδελυκλέωνα είναι ότι «η δύναμη του δικαστή αποτελεί ψευδαίσθηση, γιατί η πραγματική δύναμη ανήκει στους πολιτικούς που χρησιμοποιούν τους δικαστές για να παίρνουν εκδίκηση από τους προσωπικούς τους εχθρούς και παράλληλα να γεμίζουν τις τσέπες τους εκ του ασφαλούς»1. Ο Αλέξης Σολωμός αναφέρει πως «η κωμωδία τούτη δεν αποτελεί επίθεση ενάντια στους νόμους, ή στους δικαστές, μα ενάντια στον εκμαυλισμό της δικαιοσύνης απ’ τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα».2

Αυτά συνέβαιναν τότε. Σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε πως κάτι τέτοιο έχει τις αναλογίες του στο σήμερα. Πως για παράδειγμα κάποιοι δικαστές δικάζουν ανάλογα με το ποιος επιθυμούν να διατηρηθεί, ή να ανέβει στην εξουσία. Γιατί να θέλει ένας δικαστής τον Α ή τον Β για πρωθυπουργό; Ίσως γιατί έχει κοινές ιδεολογικές αφετηρίες με τον ένα εκ των δύο; Μήπως επειδή σταδιοδρόμησε επί των ημερών του ενός εκ των δύο και έχει καλή εικόνα γι’ αυτόν; Γιατί να θέλει να κάνει τα χατίρια ενός πάμπλουτου; Να αποφυλακίσει κάποιον που δεν το δικαιούται; Όχι. Δεν θέλω να φαντασθώ πως γίνονται τέτοια πράγματα σήμερα.

Επί Αριστοφάνη όμως, γίνονταν. Γι’ αυτό γράφτηκαν και τόσο σπουδαία έργα που στηλιτεύουν τις παθογένειες της εποχής. Τους δικαστές, τους φιλόσοφους, τους πολεμοκάπηλους, τους λαοπλάνους και εκμαυλιστές σε τόσες και τόσες κωμωδίες. Αν μη τι άλλο, αυτά τα ελαττώματα, τα σφάλματα και τα κουσούρια των αρχαίων ημών προγόνων, μας πρόσφεραν και σπουδαίες, αξεπέραστες, ανεπανάληπτες κωμωδίες.

1 K.J. Dover, «Η κωμωδία του Αριστοφάνη» Εκδ. Μορφ. Ίδρ. Τραπέζης της Ελλάδος.

2 Αλέξης Σολωμός, «Ο ζωντανός Αριστοφάνης», Εκδ. Καστανιώτη.

*Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10811/8323094/sphekes-dikastes)