Ηθοποιός και με τη Βούλα (εφημ. ΑΥΓΗ 02.12.2017)

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Για κάποια επαγγέλματα η επ’ αμοιβή άσκησή τους θεσμοθετήθηκε αρκετά νωρίς. Η εποχή που ο καθένας μαστόρευε για τα του οίκου του ή για την ομάδα έδωσε τη θέση της σε επαγγελματίες κάθε είδους. Όσον αφορά την αρχαία Ελλάδα, μας πληροφορεί ο Αριστοφάνης στους «Όρνιθες» πως «ξημερώματα ξεκινούν για τη δουλειά ο σιδηρουργός, ο μυλωνάς, ο βυρσοδέψης, ο τσαγκάρης, ο κεραμοποιός».

Εδώ ο μέγιστος κωμικός ποιητής της αρχαιότητας δεν αναφέρει τίποτα για τους επαγγελματίες ηθοποιούς. Γιατί υπήρχαν από τότε ηθοποιοί που κέρδιζαν τα προς το ζην ασκώντας την τέχνη τους. Βεβαίως το επάγγελμα ασκούνταν καιρού επιτρέποντος. Μεγάλη ήταν η θεατρική δραστηριότητα κατά τα Μεγάλα Διονύσια, όπου διεξήγοντο και οι Δραματικοί Αγώνες. Θα λέγαμε λοιπόν πως οι θεατρίνοι στην αρχαία Αθήνα ήσαν κυρίως «φεστιβαλικοί» ηθοποιοί.

Ανάμεσά τους υπήρχαν και «φίρμες». Η αμοιβή ενός πρωτοκλασάτου ηθοποιού για τη συμμετοχή του σε παράσταση που έπαιρνε μέρος στους Αγώνες ήταν αυτή που έπρεπε να καταβάλει κανείς για να αγοράσει μια τριήρη! Στον ελλαδικό χώρο, με την επικράτηση των Ρωμαίων και αργότερα επί Βυζαντίου, η θεατρική δραστηριότητα ατόνησε και οι ηθοποιοί άλλαξαν επάγγελμα. Διασώθηκαν κάποιοι μίμοι, θαυματοποιοί και χορευτές που περιέφεραν θεάματα ποικιλιών με χοντρά αστεία και κακόγουστα «θεάματα».

Υπάρχει όμως μια στιγμή στην ιστορία του θεάτρου όπου επισήμως, με έγγραφη συμφωνία, η δραστηριότητα του ηθοποιού ορίζεται ως επάγγελμα. Στην Πάδοβα του 1545, με συμβολαιογραφική πράξη, ιδρύεται θίασος επαγγελματιών ηθοποιών. Μπορούμε να μιλάμε για την πρώτη σύμβαση εργασίας των ηθοποιών.

Με αυτήν ορίζεται ο επικεφαλής του θιάσου, ο «θιασάρχης» δηλαδή, που έχει τον πρώτο λόγο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο πρώτος «και με τη βούλα» θιασάρχης άκουγε στο όνομα Ser Maffio. Με σαφήνεια ορίζει αυτό το πρώτο θεατρικό συμβόλαιο και τον τρόπο διανομής των εσόδων. Αφαιρώντας όσα χρειάζονταν για την επιβίωση των εργαζομένων ηθοποιών, τα υπόλοιπα αποταμιεύονταν και μοιράζονταν με το τέλος των παραστάσεων και τη λήξη του συμβολαίου.

Αν κάποιος αποφάσιζε να εγκαταλείψει τον θίασο πριν από την ολοκλήρωση του κύκλου παρατάσεων, αποκλειόταν από την τελική αμοιβή. Μεριμνά ακόμα η συμβολαιογραφική αυτή πράξη για τις ανάγκες της επιχείρησης. Υπήρχε για παράδειγμα απόφαση για την αγορά αλόγου που θα κουβαλούσε τον σκηνικό εξοπλισμό και ακόμα όριζε πως απαγορεύονται αυστηρά εντός του εργασιακού χώρου τα τυχερά παιχνίδια και οι τσακωμοί!

Το ιδρυτικό κείμενο του θιάσου δεν υπεισέρχεται σε θέματα αισθητικής. Αντίθετα φροντίζει για την «κοινωνική ασφάλιση» -θα λέγαμε- των ηθοποιών. Ορίζει πως, αν κάποιος ηθοποιός αρρωστήσει, τότε οι υπόλοιποι θα πρέπει να τον φροντίσουν ξοδεύοντας από κοινού. Αν το πρόβλημα υγείας ήταν μεγάλο, τότε έπρεπε να τον αποδεσμεύσουν από το συμβόλαιο και με μία καλή αμοιβή να γυρίσει στο σπίτι του.

Για να ξαναγυρίσουμε στον ελλαδικό χώρο, θα πρέπει να πούμε πως στο νεότερο ελληνικό κράτος η υποκριτική άργησε πολύ να κατοχυρωθεί ως επάγγελμα. Έχουμε βέβαια από τον 19ο αι. τη δημιουργία «θεατρικού εσναφιού» στην Κωνσταντινούπολη. Από πολύ νωρίς η θεατρική δραστηριότητα ανάμεσα στους Έλληνες της Πόλης επέβαλε τη δημιουργία του. Παίζοντας κατ’ αρχήν ως ερασιτέχνες ηθοποιοί κάποιοι, αναγκάζονταν εξ αιτίας της μεγάλης επιτυχίας που είχαν οι παραστάσεις να ξοδεύουν πολύ χρόνο.

Έτσι, λοιπόν, εγκατέλειπαν σταδιακά τα παλιά τους επαγγέλματα και γίνονταν επαγγελματίες ηθοποιοί. Πολλοί στη συνέχεια κατέβαιναν στην Ελλάδα ενισχύοντας και πλουτίζοντας πραγματικά το φτωχό τότε θέατρο των Αθηνών.

Σταθμό στην επαγγελματική οργάνωση των ηθοποιών αποτέλεσε η δημιουργία του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών στα 1917. Το ΣΕΗ υπήρξε ένα προοδευτικό και μαχητικό σωματείο και πρωταγωνιστής σε όλους τους κοινωνικούς και εθνικούς αγώνες έως σήμερα. Στα εργασιακά, σε ζητήματα δημοκρατίας, σε στιγμές που ο ελληνικός λαός αγωνίζονταν για την ελευθερία του.

Το ΕΑΜ Ηθοποιών έδωσε σπουδαία δείγματα προσφοράς. Πολλοί ηθοποιοί αγωνίστηκαν μέσα από τις τάξεις του ΕΛΑΣ και άλλοι στελέχωσαν θιάσους του Θεάτρου του Βουνού που παράσταινε στην ελεύθερη Ελλάδα. Το ΣΕΗ ήταν το πρώτο σωματείο που έκλεισε η χούντα το 1967. Μεταπολιτευτικά συνέχισε τους αγώνες του έως ότου στον σημερινό χαώδη κόσμο του θεάματος ψάχνει να βρει ξανά την αγωνιστικότητά του.

Από εκείνο το μακρινό 1545, όταν υπογράφεται το πρώτο συμβόλαιο που διασφαλίζει τα δικαιώματα και καταγράφει τις υποχρεώσεις των ηθοποιών, έως σήμερα οι ηθοποιοί αγωνίζονται για όσα δικαιούνται. Η κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου καταδίκασε τους Έλληνες ηθοποιούς σε αμοιβές των 3,5 ευρώ την ώρα! Η παρούσα κυβέρνηση υπέγραψε ήδη συλλογικές συμβάσεις εργασίας με τα κρατικά θέατρα και το ΣΕΗ, αποκαθιστώντας αξιοπρεπείς μισθούς. Μετά τον Αύγουστο του 2018, βγαίνοντας από τη σκληρή επιτροπεία, η Συλλογική Σύμβαση για το Ελεύθερο Θέατρο πρέπει να είναι πρώτη προτεραιότητα.

Πηγές: Π. Μποζίζιο, «Ιστορία του Θεάτρου», Εκδ. Αιγόκερως

*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ.ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10812/8567582/ethopoios-kai-me-te-boula)

Ιππής Αριστοφάνη – ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Ρούμελης – Ορθώς σας ο νούς αποδήμησεν

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ «Ιππής» του Αριστοφάνη Από το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Ρούμελης

Μετάφραση : Κ. Χ Μύρης

Σκηνοθεσία : Γιώργος Αρμένης

Σκηνικά : Λαλούλα Χρυσικοπούλου

Κοστούμια : Ελένη Δουνδουλάκη

Μουσική : Διονύσης Τσακνής

Χορογραφίες : Έλενα Γεροδήμου

Μουσική Διδασκαλία : Απόστολος Ψυχράμης

Παίζουν : Κώστας Φλωκατούλας, Παντελής Παπαδόπουλος, Γιώργος Αρμένης, Πάνος Σκουρολιάκος και Περικλής Καρακωνσταντόγλου

Χορός : Χάρης Αγγέλου, Γιάννης Αδρίμης, Στέλιος Ανδρονίκου, Ιωσήφ Ιωσηφίδης, Στράτος Κανιαμός, Πασχάλης Καρατζάς, Ανδρέας Κωνσταντινίδης, Ευθύμιος Μπαλαγιάννης, Γιώργος Μπούγος, Θανάσης Μπριάνας, Θανάσης Πετρόπουλος, Γιώργος Πισπινής, Γιάννης Πλιάκης

Αφιέρωμα στον ηθοποιό Σταύρο Ξενίδη

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΛΕΣΧΗ

«ΑΔΙΕΞΟΔΟ  ή ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΓΕΡΟ»

του Μανόλη Κορρέ

Δείτε όλο το έργο εδώ (video)

Η εκπομπή «Θεατρική Λέσχη» παρουσιάζει τη σάτιρα του Μανόλη Κορρέ «Αδιέξοδο ή τι θα γίνει με το γέρο» (1983) σε σκηνοθεσία Σταμάτη Χονδρογιάννη. Μονόπρακτο έργο, που πραγματεύεται τη θέση την ηλικιωμένων στην ελληνική οικογένεια και την ευθύνη της φροντίδας του ηλικιωμένου ατόμου. Παίζουν οι ηθοποιοί Σταύρος Ξενίδης, Χρυσούλα Διαβάτη, Κατιάνα Μπαλανίκα και Πάνος Σκουρολιάκος.

Σκηνικά-κοστούμια: Μαρία Κόκκου

Έτος παραγωγής: 1990.

Προβλήθηκε την 11η Φεβρουαρίου 1991 από την ΕΤ 1.

Διάρκεια: 48’

(ΠΗΓΗ : ΕΡΤ http://www.ert.gr/arxeio-afierwmata/stavros-xenidis-2-noemvriou-2008/)

26 χρόνια από τον θάνατο του Αλέκου Σακελλάριου

Με αφορμή τα 26 χρόνια από τον θάνατο του ΑΛΕΚΟΥ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ, ένα παλιότερο κείμενο μου στην ΑΥΓΗ με τίτλο “Ο δικός μου Κυρ Αλέκος Σακελλάριος ”

Όταν βρέθηκα δίπλα στον Αλέκο Σακελλάριο, ήταν ήδη ένας θρύλος. Ήταν το καλοκαίρι του 1988 και συναντηθήκαμε για να ανεβάσουμε, με σκηνοθέτη τον ίδιο, το έργο του “Μανωλάκης ο βομβιστής”. Το είχε γράψει κατά την περίοδο της επτάχρονης δικτατορίας στην Ελλάδα και “έπαιζε” κωμικά με τις βόμβες που έβαζαν αντιστασιακοί, τότε. Η κατάσταση στη χώρα είχε πια αλλάξει. Η χούντα είχε περάσει, το ΠΑΣΟΚ ήταν στην εξουσία, και οι στρεβλώσεις που οδηγούσαν εκείνη την εποχή στο 1989, με το σκάνδαλο Κοσκωτά και την κυβερνητική συνεργασία δεξιάς και αριστεράς το ’89 ήταν επί θύραις. Ο “Μανωλάκης” ήταν, λοιπόν, μια κωμωδία, όχι από τις “κλασικές” του Σακελλάριου. Πραγματεύεται ένα θέμα που δεν είναι από τα πιο οικουμενικά που έπιασε στα τόσα πολλά θεατρικά που μας παρέδωσε. Ξεκινήσαμε λοιπόν πρόβες στο σπίτι του, επί της οδού Ευελπίδων στο Πεδίο του Άρεως. Όλοι, γύρω από το γραφείο του. Αρχίσαμε την ανάγνωση, και μείναμε αρκετόν καιρό να κάνουμε “καθιστή πρόβα”. Εμείς, άπειροι στην καθημερινή εκφορά του λόγου επί σκηνής, που όμως έχει προσωπικότητα και ουσία, τον χαζεύαμε όταν δίδασκε την “τέχνη της ατάκας”. Πώς αυτός, ένας συγγραφέας κατ’ ουσίαν και εξ ανάγκης σκηνοθέτης, ήξερε τόσο πολύ καλά να “πλασάρει την ατάκα” και να την κάνει να φαίνεται αυτονόητη, να έχει ποικιλία και να μαγνητίζει τον θεατή; Κρεμόμασταν από τα χείλη του. Κάτι μάθαμε. Και εκ των υστέρων συλλογιζόμουν πάντα, τι ωραίο θα ήταν να τον συναντούσα αργότερα, όταν η πείρα μου ήταν μεγαλύτερη. Θα μάθαινα έτσι περισσότερα. Όπως και να ‘χει, όμως, αποχαιρετίσαμε το θρυλικό γραφείο του πιο καλοί ηθοποιοί από αυτό που ήμασταν όταν για πρώτη μέρα χτυπήσαμε το κουδούνι του. Να συμπληρώσω πως την πρόβα διέκοπταν συχνές αφηγήσεις με ιστορίες από τη ζωή του στην τέχνη. Ήταν ανεπανάληπτος ο τρόπος που είχε να αφηγείται το καθετί. Ακόμα και το πιο ασήμαντο το έκανε να φαίνεται μεγάλο και σημαντικό. Και το υπέβαλλε με τέτοιον τρόπο, που γινόταν μοναδικό! Και που ο ακροατής να θέλει να μην σταματήσει ποτέ η αφήγηση. Αυτό πετύχαινε και με τα θεατρικά έργα που έγραφε και σκηνοθετούσε κατ’ αρχήν στο θέατρο και στη συνέχεια μεταφέροντάς τα στον κινηματογράφο. Αφηγείται μιαν ιστορία που στα χέρια κάποιου άλλου ίσως να μην είχε μεγάλη αξία. Ο κυρ-Αλέκος όμως την αναδείκνυε σε μοναδική. Με το σινεμά, τα θεατρικά του έργα που έκαναν μεγάλη επιτυχία στα θέατρα των Αθηνών, ταξίδευαν παντού στην Ελλάδα και οι επαρχιακοί κινηματογράφοι γέμιζαν από θεατές που απολάμβαναν τον “Θανασάκη τον πολιτευόμενο”, τους “Μακρυκωσταίους και Κοντογιώργηδες”, το “Υπάρχει και φιλότιμο” και τόσα άλλα. Μαζί τους, υπέροχα τραγούδια με στίχους του όπως “Το τραμ το τελευταίο”, “Ο αμαξάς” και τόσα άλλα.

Συνεχίσαμε τις πρόβες στο θέατρο “Γκλόρια” όπου ανέβηκε το έργο του. Εκεί είδα στον Σακελλάριο τον τρόπο που ήλεγχε τα πάντα στην παραγωγή. “Σηκώσαμε” το έργο, δίδαξε δηλαδή την κίνηση, ήρθαν τα κοστούμια, οι μουσικές και φτάσαμε στις γενικές δοκιμές. Ήρθε και η ώρα που θα έπεφτε η αυλαία. Οι τεχνικοί δήλωσαν πως η κουρτίνα έκλεινε σιγά-σιγά. Αυτός ήθελε να κλείσει γρήγορα. Αστραπιαία! Ήταν αυτό το γρήγορο φινάλε, μέρος της παράστασης. Δεν ήθελε να αφήσει ανάσα στον θεατή. Ήθελε να τον ξαφνιάσει και να ξεσπάσει έτσι το χειροκρότημα. Οι τεχνικοί ανένδοτοι. Τότε λοιπόν, ο κυρ-Αλέκος έγινε μεγάλος, τεράστιος! Και με την πείρα, τη γνώση και το κύρος του ανθρώπου που αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, δήλωσε ορθά κοφτά πως η αυλαία θα κλείσει ακαριαία, ο κόσμος να χαλάσει! Βεβαίως έτσι έγινε και έτσι ήταν σωστό!

Μετά από δύο χρόνια ο κυρ-Αλέκος πήγε αλλού. Άφησε οριστικά αυτόν τον μάταιο κόσμο για να συνεχίσει να γράφει και να σκηνοθετεί σε άλλες διαστάσεις…

Εγώ όμως τον συνάντησα ξανά και ξανά. Βλέποντας τα έργα του, μελετώντας τον και ανεβάζοντάς τα. Το 1994, ο Σωτήρης Μουστάκας με καλεί να συμμετάσχω στο ανέβασμα του θρυλικού “Οι Γερμανοί ξανάρχονται”. Μου έδωσε το κείμενο και μου έκανε την τιμή να μου πει να διαλέξω όποιον ρόλο ήθελα. Διαβάζοντας το έργο, λοιπόν, και γνωρίζοντας ότι γράφτηκε το 1946, αναζήτησα τις παλιές λέξεις και εκφράσεις που θα είχε ένα έργο της εποχής του. Μάταιο. Κρατούσα στα χέρια μου ένα έργο φρέσκο με προσωπικότητα στον λόγο, με ροή και δυναμική σπάνια! Να μνημονεύσω εδώ και την υπέροχη ερμηνεία του αξέχαστου Σωτήρη…

Αν οι “Γερμανοί” ξορκίζανε την κατοχή και τα βάσανά της, ο “Θανασάκης ο πολιτευόμενος”, γραμμένος στις αρχές της δεκαετίας του ’50, σηματοδοτεί την προσπάθεια ανασυγκρότησης του τόπου. Ασχολείται εδώ με τα οικεία κακά. Τις πολιτικές στρεβλώσεις που ήδη είχαν κάνει την εμφάνισή τους στον δημόσιο μετακατοχικό και μετεμφυλιακό βίο. Ανέβασα τον “Θανασάκη” το 2000 με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης και χαρήκαμε όλοι οι συντελεστές τη συμμετοχή του κοινού σε ένα έργο που, παρότι είχαμε κρατήσει την ιστορικότητά του, κατέβαινε στην πλατεία φρέσκο και δροσερό. Το 2007, πάλι με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, ανέβασα το “Δεσποινίς ετών 39”. Άλλο σπουδαίο έργο κι αυτό. Γλυκόπικρο, με λεπτό χιούμορ και απίστευτα κωμικές καταστάσεις. Τώρα, εν έτει 2013, με το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και σκηνοθέτη τον Βασίλη Νικολαΐδη, γίνομαι “Στρατηγός Δεκαβάλλας” στο έργο “Ένας ήρωας με παντούφλες”. Άλλη μία συνάντηση με τον κυρ-Αλέκο. Άλλη μία πρόκληση να μπω στον κόσμο του, να ανακαλύψω την απερίγραπτη μαστοριά του και να χαρώ παίζοντας έναν ρόλο του. Γιατί οι χαρακτήρες που δημιούργησε ο Σακελλάριος δίνουν χαρά και σε αυτόν που τους ερμηνεύει. Έτσι που κοινό και σκηνή γίνονται ένα και ο Αλέκος Σακελάριος να είναι παρών στην πολιτιστική μας ζωή, ες αεί!

Αγαπητέ μου δάσκαλε, γράφοντας το “Οι Γερμανοί ξανάρχονται” ήθελες να σηματοδοτήσεις το τέλος της σκλαβιάς από τη γερμανική κατοχή. Αλίμονο όμως. Φοβάμαι πως οι Γερμανοί [όχι ως φυλή, αλλά ως οικονομικοί πια δυνάστες] δεν έφυγαν ποτέ. Είναι εδώ. Και αυτές τις στιγμές είναι περισσότερο από ποτέ. Στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, παντού στην Ευρώπη…

Ας είναι λοιπόν τα έργα σου βάλσαμο και ανοιχτό παράθυρο για να αντιμετωπίσουμε τα δύσκολα. Άλλωστε τα πάντα γίνονται. Και η αυλαία θα πέσει αστραπιαία. Έτσι όπως εσύ ήθελες!

Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Αλέκου Σακελλάριου, ο οποίος απεβίωσε στις 28 Αυγούστου 1991

Πάνος Σκουρολιάκος

 

 

Τμήμα Πολιτισμού ΣΥΡΙΖΑ: Λάσπη στον ανεμιστήρα με πηχυαίους τίτλους (Εφημ. Η ΑΥΓΗ 30.06.2017)

Το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ έχει επιμείνει επί χρόνια όσον αφορά την αναγκαιότητα της διαβάθμισης των πτυχίων των ανώτερων δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού, στηρίζοντας τα διαρκή και πάγια αιτήματα των καλλιτεχνών

Για φτηνή αντιπολίτευση και πόλεμο λάσπης τόσο εναντίον του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Πάνου Σκουρολιάκου, όσο και της κυβέρνησης, κάνει λόγο σε ανακοίνωσή του το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή την τροπολογία που κατέθεσε ο βουλευτής, για διευθυντές στο ΔΗΠΕΘΕ.

“Με πηχυαίους τίτλους ότι δήθεν ο ΣΥΡΙΖΑ προτίθεται να τοποθετήσει στα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα διευθυντές που δεν θα έχουν καν απολυτήριο λυκείου και με υπαινιγμούς για φωτογραφική τροπολογία και επικείμενους διορισμούς ημετέρων τροφοδοτείται το γνωστό αντιπολιτευτικό μένος, αλλά επιπλέον συσκοτίζονται δύο βασικά ζητήματα.

Το πρώτο αφορά τον ίδιο τον θεσμό των ΔΗΠΕΘΕ, που αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε παρακμή και με πολλά θέατρα ακέφαλα. Από την ιδρυτική εγκύκλιο των ΔΗΠΕΘΕ το 1983, τα κριτήρια για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή ορίζονται σαφώς: στην εν λόγω θέση, κεντρικής σημασίας για τη λειτουργία ενός περιφερειακού θεάτρου, τοποθετείται «πρόσωπο με εγνωσμένα πνευματικά και θεατρικά ενδιαφέροντα και διοικητικές ικανότητες». Τα κριτήρια επομένως αφορούσαν το κύρος, την εγνωσμένη αξία και τα ουσιαστικά προσόντα του υποψηφίου και δεν συναρτούνταν με πανεπιστημιακούς τίτλους. Τα τελευταία χρόνια, μαζί με τη σημαντική μείωση της επιχορήγησης του ΥΠΠΟ στα δημοτικά περιφερειακά θέατρα, επήλθε και συρρίκνωση της καλλιτεχνικής εποπτείας τους από το υπουργείο Πολιτισμού και η θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή δεν συμπεριλαμβανόταν στις προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ του υπουργείου και των περιφερειακών θεάτρων. Έτσι, πολλά από τα ΔΗΠΕΘΕ μετατράπηκαν σε Δημοτικές Κοινωφελείς Επιχειρήσεις, καταλήγοντας να λειτουργούν όχι σαν θέατρα αλλά σαν πολιτιστικοί σύλλογοι, και η θέση του διευθυντή προκηρυσσόταν με εξωκαλλιτεχνικά κριτήρια, σαν να επρόκειτο για Γενικούς Διευθυντές Δημόσιων Υπηρεσιών.

Ωστόσο μέσα από τη συγκεκριμένη τροπολογία αναδεικνύεται και ένα άλλο, κεντρικής σημασίας, ζήτημα, που δεν αφορά μόνο τα ΔΗΠΕΘΕ αλλά, και κυρίως, την καλλιτεχνική εκπαίδευση και τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι απόφοιτοι των αναγνωρισμένων από το ΥΠΠΟ δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού. Με την κατάργηση του ΙΤΕ που χορηγούσε στους πτυχιούχους των καλλιτεχνικών σχολών ισοτιμία με τα πτυχία των ΤΕΙ, οι απόφοιτοί τους θεωρούνται απλώς απόφοιτοι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν μπορούν να διεκδικήσουν ισότιμα τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή σε οποιονδήποτε καλλιτεχνικό οργανισμό έναντι άλλων υποψηφίων, άσχετων ενδεχομένως με το αντικείμενο αλλά κατόχων πανεπιστημιακών τίτλων· ακόμη περισσότερο, δεν έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους, να κάνουν μεταπτυχιακά, να διδάξουν καλλιτεχνικά μαθήματα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ και πολλοί από τους βουλευτές του, μεταξύ των οποίων και ο Πάνος Σκουρολιάκος, έχουν επιμείνει επί χρόνια όσον αφορά την αναγκαιότητα της διαβάθμισης των πτυχίων των ανώτερων δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού, στηρίζοντας τα διαρκή και πάγια αιτήματα των καλλιτεχνών.

Όσον αφορά λοιπόν τη διαβάθμιση των καλλιτεχνικών πτυχίων, μένουν να γίνουν πολλά ακόμη, όμως η συγκεκριμένη τροπολογία, που ψηφίστηκε χτες, επαναφέρει τουλάχιστον για τα ΔΗΠΕΘΕ το αρχικό πλαίσιο λειτουργίας τους, αυτό που επέτρεψε σε πολλούς άξιους καλλιτέχνες να τα διευθύνουν και να αναδείξουν την πολιτιστική δημιουργία στην ελληνική περιφέρεια. Εναρμονίζει επίσης τα κριτήρια όσον αφορά την πλήρωση της θέσης καλλιτεχνικού διευθυντή για όλα τα περιφερειακά θέατρα ανεξαρτήτως της νομικής μορφής τους, και δίνει τη δυνατότητα σε ικανούς και αναγνωρισμένους καλλιτέχνες να διεκδικήσουν αυτές τις θέσεις βάσει ακριβώς των ουσιαστικών προσόντων τους.

Τέλος, ας σημειωθεί ότι πανεπιστημιακοί τίτλοι δεν απαιτούνται ούτε για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή στο Εθνικό και το Κρατικό Θέατρο ή στο Φεστιβάλ Αθηνών, όπου η επιλογή γίνεται επίσης βάσει αμιγώς καλλιτεχνικών κριτηρίων, καθώς και ότι η τροπολογία αφορά την προκήρυξη της θέσης, ενώ η επιλογή μεταξύ των υποψηφίων γίνεται από τα διορισμένα από τη δημοτική αρχή Διοικητικά Συμβούλια των θεάτρων.

Η τροπολογία λοιπόν έρχεται να θεραπεύσει δυσλειτουργίες των ΔΗΠΕΘΕ, δεν λύνει ωστόσο ούτε τα ουσιαστικά προβλήματά των περιφερειακών θεάτρων, ούτε τα γενικότερα ζητήματα που αφορούν την διαβάθμιση των καλλιτεχνικών πτυχίων. Ως τμήμα Πολιτισμού έχουμε δημοσιοποιήσει τις προτάσεις μας και για τα μεν και για τα δε: αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμός του πλαισίου λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ και διαβάθμιση των πτυχίων των δραματικών σχολών, των ωδείων και των σχολών χορού ώστε οι απόφοιτοί τους να απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα που αντιστοιχούν στις πολυετείς σπουδές τους”.

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10964/8269384/tmema-politismou-syriza-laspe-ston-anemistera-me-pechyaious-titlous#)

Δελτίο τύπου Υπ. Πολιτισμού & Αθλητισμού για την τροπολογία για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές (29.07.2017)

Αθήνα, 29 Ιουλίου 2017

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 Η τροπολογία για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές των ΔΗΠΕΘΕ θεραπεύει χρόνιες δυσλειτουργίες και εγκατάλειψη του θεσμού

   Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού διευκρινίζει σχετικά με την τροπολογία- Προσθήκη στο Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού «Τροποποιήσεις του ν.2725/1999(Α’121) και άλλες διατάξεις» με θέμα «Θέμα : Ρύθμιση για την πρόσληψη καλλιτεχνικών Διευθυντών Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων της χώρας»

  Ήταν επιβεβλημένη ανάγκη η διευκρινιστική ρύθμιση μέσω της τροπολογίας που κατέθεσε ο Πάνος Σκουρολιάκος, με την στήριξη του ΥΠΠΟΑ, διότι από την ιδρυτική εγκύκλιο των ΔΗΠΕΘΕ τον Μάιο του 1983 επί Υπουργίας Μελίνας Μερκούρη όπου θεσπίστηκε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής στα όργανα διοίκησης των ΔΗΠΕΘΕ, αλλά και στα παραρτήματα που ακολούθησαν όπου εξειδικεύτηκαν τα προσόντα του προβλέπεται: «πρόσωπο με εγνωσμένα πνευματικά και θεατρικά ενδιαφέροντα και διοικητικές ικανότητες». Ως εκ τούτου είναι σαφές από το ιδρυτικό έγγραφο των ΔΗΠΕΘΕ ότι το μόνο προσόν για τη πλήρωση της θέσης του Καλλιτεχνικού Διευθυντή ήταν το κύρος και τα ουσιαστικά του προσόντα και όχι οι τίτλοι σπουδών.

Η τροπολογία δεν αποκλείει υποψήφιους με ΠΕ, χωρίς όμως να το θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση. Άλλωστε στην πράξη είναι απαραίτητο το Απολυτήριο Λυκείου για την εγγραφή σε οποιαδήποτε Δραματική Σχολή.

Το 2011 μειώθηκε σημαντικά η επιχορήγηση στα ΔΗΠΕΘΕ, απαλείφθηκε η πρόβλεψη για τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή στις προγραμματικές συμβάσεις και γενικά χαλάρωσε το πλαίσιο καλλιτεχνικής εποπτείας που ασκούσε το ΥΠΠΟ. Στη συνέχεια πολλά ΔΗΠΕΘΕ τροποποιήθηκαν σε Δημοτικές Κοινωφελείς Επιχειρήσεις και στις πρόσφατες προκηρύξεις των θέσεων Καλλιτεχνικών Διευθυντών απαιτούν προσόντα Διοικητικών Διευθυντών Δημόσιων Υπηρεσιών.

Η τροπολογία που εισήγαγε σήμερα το ΥΠΠΟΑ έχει στόχο και την εναρμόνιση των απαιτούμενων προσόντων/κριτηρίων σε όλα τα ΔΗΠΕΘΕ ανεξαρτήτως της νομικής τους μορφής.

Ως γνωστόν η καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι αδιαβάθμητη, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι οι απόφοιτοι των Ανώτερων Δραματικών Σχολών, Ωδείων και Σχολών Χορού, μετά το 2004 είναι μετέωροι επειδή δεν υπάρχει τρόπος (επιτροπή) εξομοίωσης των τίτλων σπουδών τους με τους απόφοιτους Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης/Τεχνικής Εκπαίδευσης. Άρα υπάρχει μία μεγάλη μερίδα καλλιτεχνών οι οποίοι σπούδασαν σε Ανώτερες Δραματικές Σχολές και με την κατάργηση της βαθμίδας τα πτυχία τους δεν έχουν αντίκρισμα. Επίσης είναι γνωστό ότι έχει καταργηθεί η άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος για ηθοποιούς και σκηνοθέτες.

Συνεπώς οι καλλιτέχνες κρίνονται αποκλειστικά από το έργο και τη συνολική τους προσφορά στο χώρο που υπηρετούν.

Σημειώνεται δε ότι από τη θεατρική πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Ελλάδα οι πρώτοι πτυχιούχοι αποφοίτησαν μόλις τη δεκαετία του 1990 και είναι κυρίως θεωρητικοί και όχι απαραίτητα καλλιτέχνες.

Όλες οι παραπάνω «αγκυλώσεις» θέτουν σοβαρούς περιορισμούς σε καλλιτέχνες εγνωσμένου κύρους με μακρά παρουσία στον χώρο που δύνανται να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα ΔΗΠΕΘΕ, όπως έκαναν μέχρι το 2011.

Για πρώτη φορά φέτος το ΥΠΠΟ προέβη σε αξιολόγηση της πορείας των ΔΗΠΕΘΕ και θέσπισε κριτήρια για την επιχορήγηση τους και τον έλεγχο τους καθώς και την υποχρεωτική ύπαρξη καλλιτεχνικών διευθυντών με σαφή αναφορά στις προγραμματικές συμβάσεις.

Με αυτό το δεδομένο, στις προγραμματικές συμβάσεις που θα υπογραφούν από το 2018, μετά την παρέλευση της μεταβατικής περιόδου, εκτός από τον έλεγχο της τήρησης της συμφωνίας θα υπάρξει θέσπιση καλλιτεχνικών κριτηρίων για την στελέχωση των εν λόγω θέσεων καθώς και τριετή διάρκεια της προγραμματικής συμφωνίας για ουσιαστική και ομαλή λειτουργία των ΔΗΠΕΘΕ και της Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης.

Μέχρι σήμερα η τόσο καίρια θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή προβλεπόταν μόνο στις προγραμματικές συμβάσεις που υπογράφονταν μεταξύ των ΔΗΠΕΘΕ και του Υπουργείου Πολιτισμού πριν το 2011, τότε που η οικονομική ενίσχυση από αυτό ήταν σημαντική. Έκτοτε τα ΔΗΠΕΘΕ συνέχισαν τη λειτουργία τους χωρίς ουσιαστικό έλεγχο από το ΥΠΠΟΑ.

Συνεπώς η τροπολογία που κατατέθηκε από τον Πάνο Σκουρολιάκο «ευθυγραμμίζεται» με την ιδρυτική φιλοσοφία και τον ρόλο των ΔΗΠΕΘΕ και μελετάται η συνεργασία να γίνει ακόμα πιο ουσιαστική, με έμπρακτη αναβάθμιση και στήριξη των ΔΗΠΕΘΕ που μπορούν έτσι να συμβάλλουν στην περιφερειακή πολιτιστική πολιτική.

(ΠΗΓΗ : ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠ.ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ : http://www.yppo.gr/2/g22.jsp?obj_id=69453 )

«Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο θεάτρου στην Περιφέρεια» (Εφημ. ΑΥΓΗ 29.07.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου *

Ο ιδρυτικός νόμος του ΔΗΠΕΘΕ καθορίζει τα κριτήρια για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές.

«Τα ΔΗΠΕΘΕ διέπονται από τον ιδρυτικό νόμο του 1983 που θέσπισε η Μελίνα Μερκούρη. Σε αυτόν υπάρχει συγκεκριμένο άρθρο που καθορίζει τα κριτήρια για την πρόσληψη του καλλιτεχνικού διευθυντή. Η νομοθετική ρύθμιση που κάναμε ξεκαθαρίζει ότι ισχύουν τα κριτήρια που περιγράφονται στον νόμο και τίποτε άλλο, γιατί παρατηρήθηκαν προκηρύξεις που στα κριτήρια του νόμου προστίθονταν και άλλα τα οποία δεν είχαν νομοθετηθεί» υπογραμμίζει ο Πάνος Σκουρολιάκος διευκρινίζοντας ότι υπήρχαν πρόσθετα κριτήρια που αφορούσαν την κατοχή πτυχίου ΑΕΙ ή τεχνολικής εκπαίδευσης ακόμα και ηλικιακά όρια.

«Τέτοιες προσθήκες, πλάι στις νόμιμες, μας κάνουν να σκεφτούμε ότι οργανώνονται φωτογραφικές διατάξεις από τις διοικήσεις των ΔΗΠΕΘΕ προφανώς για ημετέρους αυτών, δημάρχων και άλλων τοπικών παραγόντων. Όλοι αυτοί που κατηγόρησαν την τροπολογία και τον ΣΥΡΙΖΑ ότι ευνοεί φωτογραφικές διατάξεις θα μπορούσαν να είχαν απλώς διαβάσει τον ιδρυτικό νόμο της Μελίνας. Έτσι θα είχαν αποφύγει πολιτικά και άλλα ατοπήματα».

Ο ιδρυτικός νόμος των ΔΗΠΕΘΕ προβλέπει ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής “πρέπει να προέρχεται από το χώρο του θεάτρου ή να έχει ασχοληθεί με θέματα θεάτρου επαγγελματικά και να έχει μία απο τις εξής ιδιότητες:

α) ηθοποιός, σκηνοθέτης, σκηνογράφος ή ενδυματολόγος με αναγνωρισμένη προσφορά στο επαγγελματικό θέατρο,

β) θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής έργων, θεατρολόγος, κριτικός θεάτρου ή συνθέτης με επαγγελματική εργασία στο θέατρο. Παράλληλα να έχει διοικητικές και οργανωτικές ικανότητες”.

«Το συγκεκριμένο μοντέλο ύπαρξης και λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ που κληρονομήσαμε από τη Μελίνα έχει προσφέρει πάρα πολλά αλλά έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του» επισημαίνει ο Πάνος Σκουρολιάκος. «Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο θεάτρου στην περιφέρεια με μεγαλύτερα θέατρα όπου θα συνενωθούν δυνάμεις ώστε να έχουμε καλύτερο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, να επιτυγχάνουμε οικονομία κλίμακος και η κοινωνία να έχει στη διάθεσή της περισσότερες και ανώτερου επιπέδου επιλογές».

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ. ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10971/8267614/chreiazomaste-ena-neo-montelo-theatrou-sten-periphereia)