26 χρόνια από τον θάνατο του Αλέκου Σακελλάριου

Με αφορμή τα 26 χρόνια από τον θάνατο του ΑΛΕΚΟΥ ΣΑΚΕΛΛΑΡΙΟΥ, ένα παλιότερο κείμενο μου στην ΑΥΓΗ με τίτλο “Ο δικός μου Κυρ Αλέκος Σακελλάριος ”

Όταν βρέθηκα δίπλα στον Αλέκο Σακελλάριο, ήταν ήδη ένας θρύλος. Ήταν το καλοκαίρι του 1988 και συναντηθήκαμε για να ανεβάσουμε, με σκηνοθέτη τον ίδιο, το έργο του “Μανωλάκης ο βομβιστής”. Το είχε γράψει κατά την περίοδο της επτάχρονης δικτατορίας στην Ελλάδα και “έπαιζε” κωμικά με τις βόμβες που έβαζαν αντιστασιακοί, τότε. Η κατάσταση στη χώρα είχε πια αλλάξει. Η χούντα είχε περάσει, το ΠΑΣΟΚ ήταν στην εξουσία, και οι στρεβλώσεις που οδηγούσαν εκείνη την εποχή στο 1989, με το σκάνδαλο Κοσκωτά και την κυβερνητική συνεργασία δεξιάς και αριστεράς το ’89 ήταν επί θύραις. Ο “Μανωλάκης” ήταν, λοιπόν, μια κωμωδία, όχι από τις “κλασικές” του Σακελλάριου. Πραγματεύεται ένα θέμα που δεν είναι από τα πιο οικουμενικά που έπιασε στα τόσα πολλά θεατρικά που μας παρέδωσε. Ξεκινήσαμε λοιπόν πρόβες στο σπίτι του, επί της οδού Ευελπίδων στο Πεδίο του Άρεως. Όλοι, γύρω από το γραφείο του. Αρχίσαμε την ανάγνωση, και μείναμε αρκετόν καιρό να κάνουμε “καθιστή πρόβα”. Εμείς, άπειροι στην καθημερινή εκφορά του λόγου επί σκηνής, που όμως έχει προσωπικότητα και ουσία, τον χαζεύαμε όταν δίδασκε την “τέχνη της ατάκας”. Πώς αυτός, ένας συγγραφέας κατ’ ουσίαν και εξ ανάγκης σκηνοθέτης, ήξερε τόσο πολύ καλά να “πλασάρει την ατάκα” και να την κάνει να φαίνεται αυτονόητη, να έχει ποικιλία και να μαγνητίζει τον θεατή; Κρεμόμασταν από τα χείλη του. Κάτι μάθαμε. Και εκ των υστέρων συλλογιζόμουν πάντα, τι ωραίο θα ήταν να τον συναντούσα αργότερα, όταν η πείρα μου ήταν μεγαλύτερη. Θα μάθαινα έτσι περισσότερα. Όπως και να ‘χει, όμως, αποχαιρετίσαμε το θρυλικό γραφείο του πιο καλοί ηθοποιοί από αυτό που ήμασταν όταν για πρώτη μέρα χτυπήσαμε το κουδούνι του. Να συμπληρώσω πως την πρόβα διέκοπταν συχνές αφηγήσεις με ιστορίες από τη ζωή του στην τέχνη. Ήταν ανεπανάληπτος ο τρόπος που είχε να αφηγείται το καθετί. Ακόμα και το πιο ασήμαντο το έκανε να φαίνεται μεγάλο και σημαντικό. Και το υπέβαλλε με τέτοιον τρόπο, που γινόταν μοναδικό! Και που ο ακροατής να θέλει να μην σταματήσει ποτέ η αφήγηση. Αυτό πετύχαινε και με τα θεατρικά έργα που έγραφε και σκηνοθετούσε κατ’ αρχήν στο θέατρο και στη συνέχεια μεταφέροντάς τα στον κινηματογράφο. Αφηγείται μιαν ιστορία που στα χέρια κάποιου άλλου ίσως να μην είχε μεγάλη αξία. Ο κυρ-Αλέκος όμως την αναδείκνυε σε μοναδική. Με το σινεμά, τα θεατρικά του έργα που έκαναν μεγάλη επιτυχία στα θέατρα των Αθηνών, ταξίδευαν παντού στην Ελλάδα και οι επαρχιακοί κινηματογράφοι γέμιζαν από θεατές που απολάμβαναν τον “Θανασάκη τον πολιτευόμενο”, τους “Μακρυκωσταίους και Κοντογιώργηδες”, το “Υπάρχει και φιλότιμο” και τόσα άλλα. Μαζί τους, υπέροχα τραγούδια με στίχους του όπως “Το τραμ το τελευταίο”, “Ο αμαξάς” και τόσα άλλα.

Συνεχίσαμε τις πρόβες στο θέατρο “Γκλόρια” όπου ανέβηκε το έργο του. Εκεί είδα στον Σακελλάριο τον τρόπο που ήλεγχε τα πάντα στην παραγωγή. “Σηκώσαμε” το έργο, δίδαξε δηλαδή την κίνηση, ήρθαν τα κοστούμια, οι μουσικές και φτάσαμε στις γενικές δοκιμές. Ήρθε και η ώρα που θα έπεφτε η αυλαία. Οι τεχνικοί δήλωσαν πως η κουρτίνα έκλεινε σιγά-σιγά. Αυτός ήθελε να κλείσει γρήγορα. Αστραπιαία! Ήταν αυτό το γρήγορο φινάλε, μέρος της παράστασης. Δεν ήθελε να αφήσει ανάσα στον θεατή. Ήθελε να τον ξαφνιάσει και να ξεσπάσει έτσι το χειροκρότημα. Οι τεχνικοί ανένδοτοι. Τότε λοιπόν, ο κυρ-Αλέκος έγινε μεγάλος, τεράστιος! Και με την πείρα, τη γνώση και το κύρος του ανθρώπου που αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, δήλωσε ορθά κοφτά πως η αυλαία θα κλείσει ακαριαία, ο κόσμος να χαλάσει! Βεβαίως έτσι έγινε και έτσι ήταν σωστό!

Μετά από δύο χρόνια ο κυρ-Αλέκος πήγε αλλού. Άφησε οριστικά αυτόν τον μάταιο κόσμο για να συνεχίσει να γράφει και να σκηνοθετεί σε άλλες διαστάσεις…

Εγώ όμως τον συνάντησα ξανά και ξανά. Βλέποντας τα έργα του, μελετώντας τον και ανεβάζοντάς τα. Το 1994, ο Σωτήρης Μουστάκας με καλεί να συμμετάσχω στο ανέβασμα του θρυλικού “Οι Γερμανοί ξανάρχονται”. Μου έδωσε το κείμενο και μου έκανε την τιμή να μου πει να διαλέξω όποιον ρόλο ήθελα. Διαβάζοντας το έργο, λοιπόν, και γνωρίζοντας ότι γράφτηκε το 1946, αναζήτησα τις παλιές λέξεις και εκφράσεις που θα είχε ένα έργο της εποχής του. Μάταιο. Κρατούσα στα χέρια μου ένα έργο φρέσκο με προσωπικότητα στον λόγο, με ροή και δυναμική σπάνια! Να μνημονεύσω εδώ και την υπέροχη ερμηνεία του αξέχαστου Σωτήρη…

Αν οι “Γερμανοί” ξορκίζανε την κατοχή και τα βάσανά της, ο “Θανασάκης ο πολιτευόμενος”, γραμμένος στις αρχές της δεκαετίας του ’50, σηματοδοτεί την προσπάθεια ανασυγκρότησης του τόπου. Ασχολείται εδώ με τα οικεία κακά. Τις πολιτικές στρεβλώσεις που ήδη είχαν κάνει την εμφάνισή τους στον δημόσιο μετακατοχικό και μετεμφυλιακό βίο. Ανέβασα τον “Θανασάκη” το 2000 με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης και χαρήκαμε όλοι οι συντελεστές τη συμμετοχή του κοινού σε ένα έργο που, παρότι είχαμε κρατήσει την ιστορικότητά του, κατέβαινε στην πλατεία φρέσκο και δροσερό. Το 2007, πάλι με το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, ανέβασα το “Δεσποινίς ετών 39”. Άλλο σπουδαίο έργο κι αυτό. Γλυκόπικρο, με λεπτό χιούμορ και απίστευτα κωμικές καταστάσεις. Τώρα, εν έτει 2013, με το ΔΗΠΕΘΕ Αγρινίου και σκηνοθέτη τον Βασίλη Νικολαΐδη, γίνομαι “Στρατηγός Δεκαβάλλας” στο έργο “Ένας ήρωας με παντούφλες”. Άλλη μία συνάντηση με τον κυρ-Αλέκο. Άλλη μία πρόκληση να μπω στον κόσμο του, να ανακαλύψω την απερίγραπτη μαστοριά του και να χαρώ παίζοντας έναν ρόλο του. Γιατί οι χαρακτήρες που δημιούργησε ο Σακελλάριος δίνουν χαρά και σε αυτόν που τους ερμηνεύει. Έτσι που κοινό και σκηνή γίνονται ένα και ο Αλέκος Σακελάριος να είναι παρών στην πολιτιστική μας ζωή, ες αεί!

Αγαπητέ μου δάσκαλε, γράφοντας το “Οι Γερμανοί ξανάρχονται” ήθελες να σηματοδοτήσεις το τέλος της σκλαβιάς από τη γερμανική κατοχή. Αλίμονο όμως. Φοβάμαι πως οι Γερμανοί [όχι ως φυλή, αλλά ως οικονομικοί πια δυνάστες] δεν έφυγαν ποτέ. Είναι εδώ. Και αυτές τις στιγμές είναι περισσότερο από ποτέ. Στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, παντού στην Ευρώπη…

Ας είναι λοιπόν τα έργα σου βάλσαμο και ανοιχτό παράθυρο για να αντιμετωπίσουμε τα δύσκολα. Άλλωστε τα πάντα γίνονται. Και η αυλαία θα πέσει αστραπιαία. Έτσι όπως εσύ ήθελες!

Στις 7 Νοεμβρίου συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννηση του Αλέκου Σακελλάριου, ο οποίος απεβίωσε στις 28 Αυγούστου 1991

Πάνος Σκουρολιάκος

 

 

Τμήμα Πολιτισμού ΣΥΡΙΖΑ: Λάσπη στον ανεμιστήρα με πηχυαίους τίτλους (Εφημ. Η ΑΥΓΗ 30.06.2017)

Το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ έχει επιμείνει επί χρόνια όσον αφορά την αναγκαιότητα της διαβάθμισης των πτυχίων των ανώτερων δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού, στηρίζοντας τα διαρκή και πάγια αιτήματα των καλλιτεχνών

Για φτηνή αντιπολίτευση και πόλεμο λάσπης τόσο εναντίον του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Πάνου Σκουρολιάκου, όσο και της κυβέρνησης, κάνει λόγο σε ανακοίνωσή του το Τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ, με αφορμή την τροπολογία που κατέθεσε ο βουλευτής, για διευθυντές στο ΔΗΠΕΘΕ.

“Με πηχυαίους τίτλους ότι δήθεν ο ΣΥΡΙΖΑ προτίθεται να τοποθετήσει στα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα διευθυντές που δεν θα έχουν καν απολυτήριο λυκείου και με υπαινιγμούς για φωτογραφική τροπολογία και επικείμενους διορισμούς ημετέρων τροφοδοτείται το γνωστό αντιπολιτευτικό μένος, αλλά επιπλέον συσκοτίζονται δύο βασικά ζητήματα.

Το πρώτο αφορά τον ίδιο τον θεσμό των ΔΗΠΕΘΕ, που αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε παρακμή και με πολλά θέατρα ακέφαλα. Από την ιδρυτική εγκύκλιο των ΔΗΠΕΘΕ το 1983, τα κριτήρια για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή ορίζονται σαφώς: στην εν λόγω θέση, κεντρικής σημασίας για τη λειτουργία ενός περιφερειακού θεάτρου, τοποθετείται «πρόσωπο με εγνωσμένα πνευματικά και θεατρικά ενδιαφέροντα και διοικητικές ικανότητες». Τα κριτήρια επομένως αφορούσαν το κύρος, την εγνωσμένη αξία και τα ουσιαστικά προσόντα του υποψηφίου και δεν συναρτούνταν με πανεπιστημιακούς τίτλους. Τα τελευταία χρόνια, μαζί με τη σημαντική μείωση της επιχορήγησης του ΥΠΠΟ στα δημοτικά περιφερειακά θέατρα, επήλθε και συρρίκνωση της καλλιτεχνικής εποπτείας τους από το υπουργείο Πολιτισμού και η θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή δεν συμπεριλαμβανόταν στις προγραμματικές συμβάσεις μεταξύ του υπουργείου και των περιφερειακών θεάτρων. Έτσι, πολλά από τα ΔΗΠΕΘΕ μετατράπηκαν σε Δημοτικές Κοινωφελείς Επιχειρήσεις, καταλήγοντας να λειτουργούν όχι σαν θέατρα αλλά σαν πολιτιστικοί σύλλογοι, και η θέση του διευθυντή προκηρυσσόταν με εξωκαλλιτεχνικά κριτήρια, σαν να επρόκειτο για Γενικούς Διευθυντές Δημόσιων Υπηρεσιών.

Ωστόσο μέσα από τη συγκεκριμένη τροπολογία αναδεικνύεται και ένα άλλο, κεντρικής σημασίας, ζήτημα, που δεν αφορά μόνο τα ΔΗΠΕΘΕ αλλά, και κυρίως, την καλλιτεχνική εκπαίδευση και τον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι απόφοιτοι των αναγνωρισμένων από το ΥΠΠΟ δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού. Με την κατάργηση του ΙΤΕ που χορηγούσε στους πτυχιούχους των καλλιτεχνικών σχολών ισοτιμία με τα πτυχία των ΤΕΙ, οι απόφοιτοί τους θεωρούνται απλώς απόφοιτοι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν μπορούν να διεκδικήσουν ισότιμα τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή σε οποιονδήποτε καλλιτεχνικό οργανισμό έναντι άλλων υποψηφίων, άσχετων ενδεχομένως με το αντικείμενο αλλά κατόχων πανεπιστημιακών τίτλων· ακόμη περισσότερο, δεν έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους, να κάνουν μεταπτυχιακά, να διδάξουν καλλιτεχνικά μαθήματα στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το τμήμα Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ και πολλοί από τους βουλευτές του, μεταξύ των οποίων και ο Πάνος Σκουρολιάκος, έχουν επιμείνει επί χρόνια όσον αφορά την αναγκαιότητα της διαβάθμισης των πτυχίων των ανώτερων δραματικών σχολών, ωδείων και σχολών χορού, στηρίζοντας τα διαρκή και πάγια αιτήματα των καλλιτεχνών.

Όσον αφορά λοιπόν τη διαβάθμιση των καλλιτεχνικών πτυχίων, μένουν να γίνουν πολλά ακόμη, όμως η συγκεκριμένη τροπολογία, που ψηφίστηκε χτες, επαναφέρει τουλάχιστον για τα ΔΗΠΕΘΕ το αρχικό πλαίσιο λειτουργίας τους, αυτό που επέτρεψε σε πολλούς άξιους καλλιτέχνες να τα διευθύνουν και να αναδείξουν την πολιτιστική δημιουργία στην ελληνική περιφέρεια. Εναρμονίζει επίσης τα κριτήρια όσον αφορά την πλήρωση της θέσης καλλιτεχνικού διευθυντή για όλα τα περιφερειακά θέατρα ανεξαρτήτως της νομικής μορφής τους, και δίνει τη δυνατότητα σε ικανούς και αναγνωρισμένους καλλιτέχνες να διεκδικήσουν αυτές τις θέσεις βάσει ακριβώς των ουσιαστικών προσόντων τους.

Τέλος, ας σημειωθεί ότι πανεπιστημιακοί τίτλοι δεν απαιτούνται ούτε για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή στο Εθνικό και το Κρατικό Θέατρο ή στο Φεστιβάλ Αθηνών, όπου η επιλογή γίνεται επίσης βάσει αμιγώς καλλιτεχνικών κριτηρίων, καθώς και ότι η τροπολογία αφορά την προκήρυξη της θέσης, ενώ η επιλογή μεταξύ των υποψηφίων γίνεται από τα διορισμένα από τη δημοτική αρχή Διοικητικά Συμβούλια των θεάτρων.

Η τροπολογία λοιπόν έρχεται να θεραπεύσει δυσλειτουργίες των ΔΗΠΕΘΕ, δεν λύνει ωστόσο ούτε τα ουσιαστικά προβλήματά των περιφερειακών θεάτρων, ούτε τα γενικότερα ζητήματα που αφορούν την διαβάθμιση των καλλιτεχνικών πτυχίων. Ως τμήμα Πολιτισμού έχουμε δημοσιοποιήσει τις προτάσεις μας και για τα μεν και για τα δε: αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμός του πλαισίου λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ και διαβάθμιση των πτυχίων των δραματικών σχολών, των ωδείων και των σχολών χορού ώστε οι απόφοιτοί τους να απολαμβάνουν όλα τα δικαιώματα που αντιστοιχούν στις πολυετείς σπουδές τους”.

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10964/8269384/tmema-politismou-syriza-laspe-ston-anemistera-me-pechyaious-titlous#)

Δελτίο τύπου Υπ. Πολιτισμού & Αθλητισμού για την τροπολογία για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές (29.07.2017)

Αθήνα, 29 Ιουλίου 2017

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 Η τροπολογία για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές των ΔΗΠΕΘΕ θεραπεύει χρόνιες δυσλειτουργίες και εγκατάλειψη του θεσμού

   Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού διευκρινίζει σχετικά με την τροπολογία- Προσθήκη στο Σχέδιο Νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού «Τροποποιήσεις του ν.2725/1999(Α’121) και άλλες διατάξεις» με θέμα «Θέμα : Ρύθμιση για την πρόσληψη καλλιτεχνικών Διευθυντών Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων της χώρας»

  Ήταν επιβεβλημένη ανάγκη η διευκρινιστική ρύθμιση μέσω της τροπολογίας που κατέθεσε ο Πάνος Σκουρολιάκος, με την στήριξη του ΥΠΠΟΑ, διότι από την ιδρυτική εγκύκλιο των ΔΗΠΕΘΕ τον Μάιο του 1983 επί Υπουργίας Μελίνας Μερκούρη όπου θεσπίστηκε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής στα όργανα διοίκησης των ΔΗΠΕΘΕ, αλλά και στα παραρτήματα που ακολούθησαν όπου εξειδικεύτηκαν τα προσόντα του προβλέπεται: «πρόσωπο με εγνωσμένα πνευματικά και θεατρικά ενδιαφέροντα και διοικητικές ικανότητες». Ως εκ τούτου είναι σαφές από το ιδρυτικό έγγραφο των ΔΗΠΕΘΕ ότι το μόνο προσόν για τη πλήρωση της θέσης του Καλλιτεχνικού Διευθυντή ήταν το κύρος και τα ουσιαστικά του προσόντα και όχι οι τίτλοι σπουδών.

Η τροπολογία δεν αποκλείει υποψήφιους με ΠΕ, χωρίς όμως να το θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση. Άλλωστε στην πράξη είναι απαραίτητο το Απολυτήριο Λυκείου για την εγγραφή σε οποιαδήποτε Δραματική Σχολή.

Το 2011 μειώθηκε σημαντικά η επιχορήγηση στα ΔΗΠΕΘΕ, απαλείφθηκε η πρόβλεψη για τον Καλλιτεχνικό Διευθυντή στις προγραμματικές συμβάσεις και γενικά χαλάρωσε το πλαίσιο καλλιτεχνικής εποπτείας που ασκούσε το ΥΠΠΟ. Στη συνέχεια πολλά ΔΗΠΕΘΕ τροποποιήθηκαν σε Δημοτικές Κοινωφελείς Επιχειρήσεις και στις πρόσφατες προκηρύξεις των θέσεων Καλλιτεχνικών Διευθυντών απαιτούν προσόντα Διοικητικών Διευθυντών Δημόσιων Υπηρεσιών.

Η τροπολογία που εισήγαγε σήμερα το ΥΠΠΟΑ έχει στόχο και την εναρμόνιση των απαιτούμενων προσόντων/κριτηρίων σε όλα τα ΔΗΠΕΘΕ ανεξαρτήτως της νομικής τους μορφής.

Ως γνωστόν η καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι αδιαβάθμητη, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι οι απόφοιτοι των Ανώτερων Δραματικών Σχολών, Ωδείων και Σχολών Χορού, μετά το 2004 είναι μετέωροι επειδή δεν υπάρχει τρόπος (επιτροπή) εξομοίωσης των τίτλων σπουδών τους με τους απόφοιτους Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης/Τεχνικής Εκπαίδευσης. Άρα υπάρχει μία μεγάλη μερίδα καλλιτεχνών οι οποίοι σπούδασαν σε Ανώτερες Δραματικές Σχολές και με την κατάργηση της βαθμίδας τα πτυχία τους δεν έχουν αντίκρισμα. Επίσης είναι γνωστό ότι έχει καταργηθεί η άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος για ηθοποιούς και σκηνοθέτες.

Συνεπώς οι καλλιτέχνες κρίνονται αποκλειστικά από το έργο και τη συνολική τους προσφορά στο χώρο που υπηρετούν.

Σημειώνεται δε ότι από τη θεατρική πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Ελλάδα οι πρώτοι πτυχιούχοι αποφοίτησαν μόλις τη δεκαετία του 1990 και είναι κυρίως θεωρητικοί και όχι απαραίτητα καλλιτέχνες.

Όλες οι παραπάνω «αγκυλώσεις» θέτουν σοβαρούς περιορισμούς σε καλλιτέχνες εγνωσμένου κύρους με μακρά παρουσία στον χώρο που δύνανται να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα ΔΗΠΕΘΕ, όπως έκαναν μέχρι το 2011.

Για πρώτη φορά φέτος το ΥΠΠΟ προέβη σε αξιολόγηση της πορείας των ΔΗΠΕΘΕ και θέσπισε κριτήρια για την επιχορήγηση τους και τον έλεγχο τους καθώς και την υποχρεωτική ύπαρξη καλλιτεχνικών διευθυντών με σαφή αναφορά στις προγραμματικές συμβάσεις.

Με αυτό το δεδομένο, στις προγραμματικές συμβάσεις που θα υπογραφούν από το 2018, μετά την παρέλευση της μεταβατικής περιόδου, εκτός από τον έλεγχο της τήρησης της συμφωνίας θα υπάρξει θέσπιση καλλιτεχνικών κριτηρίων για την στελέχωση των εν λόγω θέσεων καθώς και τριετή διάρκεια της προγραμματικής συμφωνίας για ουσιαστική και ομαλή λειτουργία των ΔΗΠΕΘΕ και της Καλλιτεχνικής Διεύθυνσης.

Μέχρι σήμερα η τόσο καίρια θέση του Καλλιτεχνικού Διευθυντή προβλεπόταν μόνο στις προγραμματικές συμβάσεις που υπογράφονταν μεταξύ των ΔΗΠΕΘΕ και του Υπουργείου Πολιτισμού πριν το 2011, τότε που η οικονομική ενίσχυση από αυτό ήταν σημαντική. Έκτοτε τα ΔΗΠΕΘΕ συνέχισαν τη λειτουργία τους χωρίς ουσιαστικό έλεγχο από το ΥΠΠΟΑ.

Συνεπώς η τροπολογία που κατατέθηκε από τον Πάνο Σκουρολιάκο «ευθυγραμμίζεται» με την ιδρυτική φιλοσοφία και τον ρόλο των ΔΗΠΕΘΕ και μελετάται η συνεργασία να γίνει ακόμα πιο ουσιαστική, με έμπρακτη αναβάθμιση και στήριξη των ΔΗΠΕΘΕ που μπορούν έτσι να συμβάλλουν στην περιφερειακή πολιτιστική πολιτική.

(ΠΗΓΗ : ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥΠ.ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ : http://www.yppo.gr/2/g22.jsp?obj_id=69453 )

«Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο θεάτρου στην Περιφέρεια» (Εφημ. ΑΥΓΗ 29.07.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου *

Ο ιδρυτικός νόμος του ΔΗΠΕΘΕ καθορίζει τα κριτήρια για τους καλλιτεχνικούς διευθυντές.

«Τα ΔΗΠΕΘΕ διέπονται από τον ιδρυτικό νόμο του 1983 που θέσπισε η Μελίνα Μερκούρη. Σε αυτόν υπάρχει συγκεκριμένο άρθρο που καθορίζει τα κριτήρια για την πρόσληψη του καλλιτεχνικού διευθυντή. Η νομοθετική ρύθμιση που κάναμε ξεκαθαρίζει ότι ισχύουν τα κριτήρια που περιγράφονται στον νόμο και τίποτε άλλο, γιατί παρατηρήθηκαν προκηρύξεις που στα κριτήρια του νόμου προστίθονταν και άλλα τα οποία δεν είχαν νομοθετηθεί» υπογραμμίζει ο Πάνος Σκουρολιάκος διευκρινίζοντας ότι υπήρχαν πρόσθετα κριτήρια που αφορούσαν την κατοχή πτυχίου ΑΕΙ ή τεχνολικής εκπαίδευσης ακόμα και ηλικιακά όρια.

«Τέτοιες προσθήκες, πλάι στις νόμιμες, μας κάνουν να σκεφτούμε ότι οργανώνονται φωτογραφικές διατάξεις από τις διοικήσεις των ΔΗΠΕΘΕ προφανώς για ημετέρους αυτών, δημάρχων και άλλων τοπικών παραγόντων. Όλοι αυτοί που κατηγόρησαν την τροπολογία και τον ΣΥΡΙΖΑ ότι ευνοεί φωτογραφικές διατάξεις θα μπορούσαν να είχαν απλώς διαβάσει τον ιδρυτικό νόμο της Μελίνας. Έτσι θα είχαν αποφύγει πολιτικά και άλλα ατοπήματα».

Ο ιδρυτικός νόμος των ΔΗΠΕΘΕ προβλέπει ότι ο καλλιτεχνικός διευθυντής “πρέπει να προέρχεται από το χώρο του θεάτρου ή να έχει ασχοληθεί με θέματα θεάτρου επαγγελματικά και να έχει μία απο τις εξής ιδιότητες:

α) ηθοποιός, σκηνοθέτης, σκηνογράφος ή ενδυματολόγος με αναγνωρισμένη προσφορά στο επαγγελματικό θέατρο,

β) θεατρικός συγγραφέας, μεταφραστής έργων, θεατρολόγος, κριτικός θεάτρου ή συνθέτης με επαγγελματική εργασία στο θέατρο. Παράλληλα να έχει διοικητικές και οργανωτικές ικανότητες”.

«Το συγκεκριμένο μοντέλο ύπαρξης και λειτουργίας των ΔΗΠΕΘΕ που κληρονομήσαμε από τη Μελίνα έχει προσφέρει πάρα πολλά αλλά έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του» επισημαίνει ο Πάνος Σκουρολιάκος. «Χρειαζόμαστε ένα νέο μοντέλο θεάτρου στην περιφέρεια με μεγαλύτερα θέατρα όπου θα συνενωθούν δυνάμεις ώστε να έχουμε καλύτερο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, να επιτυγχάνουμε οικονομία κλίμακος και η κοινωνία να έχει στη διάθεσή της περισσότερες και ανώτερου επιπέδου επιλογές».

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ : ΕΦΗΜ. ΑΥΓΗ http://www.avgi.gr/article/10971/8267614/chreiazomaste-ena-neo-montelo-theatrou-sten-periphereia)

ΔΗΠΕΘΕ ή «Αν δε θέλεις να ζυμώσεις δέκα μέρες κοσκινίζεις»( εφημ. ΑΥΓΗ 20.5.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου *

Δυστυχώς, τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα της Μελίνας έκλεισαν τον ιστορικό τους κύκλο. Για πολλούς λόγους, δεν μπορούν να λειτουργήσουν μέσα στο σημερινό περιβάλλον δεκαέξι θέατρα στην Περιφέρεια

Η δημιουργία των Δημοτικών Περιφερειακών Θεάτρων επί υπουργίας Μελίνας Μερκούρη το 1983, ήταν μια βαθύτατα δημοκρατική και προοδευτική πράξη. Η ξεχασμένη περιφέρεια, η υποτιμημένη «επαρχία», είχε πια δεκαέξι τοπικά θέατρα διασπαρμένα σε όλη τη χώρα, με την αναγκαία υλικοτεχνική υποδομή, με μόνιμο τεχνικό και διοικητικό προσωπικό, με Δ.Σ., πρόεδρο και καλλιτεχνικό διευθυντή. Κάθε θέατρο οργάνωνε το ρεπερτόριό του, τις παραγωγές του και τις παράλληλες εκδηλώσεις του. Ο οικείος δήμος και το ΥΠΠΟ χρηματοδοτούσαν αυτά τα θέατρα. Τότε υπήρχε χρήμα.

Δυστυχώς όμως, γύρω στο 2000, η Πολιτεία, άρχισε να αποσύρει το ενδιαφέρον της γι’ αυτά τα θέατρα. Παρ’ ότι ακόμη υπήρχε χρήμα. Το διαπίστωσα προσωπικά ως διευθυντής τότε του ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης στη Λαμία, ερχόμενος σε επαφή με το αρμόδιο υπουργείο. Κανείς τότε δεν συμμερίζονταν τις διαπιστώσεις μου. Ο χρόνος που πέρασε, κατά δυστυχίαν, επιβεβαίωσε εκείνες τις απαισιόδοξες προβλέψεις. Η επελθούσα μάλιστα αργότερα κρίση, έβαλε οριστικό τέλος στη συμπαράσταση του ΥΠΠΟ ώστε τα θέατρα αυτά να επιτελούν το έργο για το οποίο δημιουργήθηκαν. Τώρα άλλωστε, δεν υπήρχε και χρήμα. Να σημειώσουμε πως ο άλλος εταίρος των ΔΗΠΕΘΕ, δηλαδή οι δήμοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία τα εγκατέλειψαν παντελώς. Τι κάνουν λοιπόν τα περισσότερα εξ αυτών; Απλούστατα δεν λειτουργούν. Ή γίνονται ατζέντηδες μετακλήσεως ιδιωτικών θιάσων από την πρωτεύουσα. Στις όποιες παραγωγές ανακοινώνουν, βλέπουμε ότι στηρίζονται σε ερασιτέχνες ηθοποιούς. Το Ερασιτεχνικό Θέατρο είναι σπουδαία υπόθεση, αλλά μόνον όταν λειτουργεί με τους δικούς του, ξεχωριστούς κανόνες.

Παραβαίνουν λοιπόν αυτά τα θέατρα τον ιδρυτικό τους νόμο, που ορίζει ότι το 80% του θιάσου στελεχώνεται από επαγγελματίες ηθοποιούς και το 20% από μη επαγγελματίες. Προσοχή το 20% αφορά νέους ηθοποιούς που μόλις τέλειωσαν τη Δραματική Σχολή και δεν έχουν τον απαιτούμενο αριθμό θεατρικών ενσήμων για να πιστοποιηθούν ως επαγγελματίες. Δυστυχώς, η κατάργηση της αδείας εξασκήσεως επαγγέλματος ηθοποιού, η οποία επεβλήθη πάλι επί υπουργίας Μ. Μερκούρη, (μέτρο οπισθοδρόμησης αυτό, εκεί γύρω στο 1983), δημιούργησε ένα τοπίο αναρχίας, ανομίας και εκμετάλλευσης των νέων παιδιών όσον αφορά τις σπουδές τους και τα παντελώς ανύπαρκτα δικαιώματά τους.

Στην προσπάθειά τους τα εναπομείναντα ΔΗΠΕΘΕ να κρατηθούν ζωντανά, προχωρούν σε εικονικές συμπαραγωγές με ιδιωτικά θέατρα του κέντρου. Τι κάνουν; Παραχωρούν την υλικοτεχνική τους υποδομή, (φωτισμό, ήχο, σκηνικά, φορτηγά κ.λπ.), αλλά και το έμψυχο προσωπικό τους (τεχνικούς και διοικητικούς υπαλλήλους) εισπράττοντας ένα χαμηλό ποσόν, αλλά στην αφίσα της παράστασης και τα δελτία Τύπου αναφέρονται ως συμπαραγωγοί, υποδυόμενα έτσι τις ενεργές θεατρικές μονάδες. Άλλη μια περίπτωση όπου η αδυναμία κρύβεται πίσω από ένα σημαντικό εργαλείο της θεατρικής «αγοράς», διαστρεβλώνοντάς το. Οι συμπαραγωγές, είναι σπουδαία υπόθεση και θα πρέπει να επιδιώκονται. Σε μια συμπαραγωγή όμως, συμμετέχουν όλα τα μέρη, δημιουργικά και όχι το ένα ως απόλυτος άρχων και το άλλο ως υπηρετικό προσωπικό. Συμπαραγωγή, σημαίνει και συνδημιουργία. Και σημαίνει και δίκαιη αναλογία στις εισπράξεις.

Ας έρθουμε στο σήμερα λοιπόν. Στο τώρα. Δυστυχώς, τα Δημοτικά Περιφερειακά Θέατρα της Μελίνας έκλεισαν τον ιστορικό τους κύκλο. Για πολλούς λόγους, δεν μπορούν να λειτουργήσουν μέσα στο σημερινό περιβάλλον δεκαέξι θέατρα στην Περιφέρεια. Για λόγους οικονομικούς, αλλά και για λόγους που έχουν πια να κάνουν με τις επικοινωνίες, τις μεταφορές και πολλούς ακόμα άλλους.

Ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση διακήρυξε πως θα πρέπει να μπούμε στην επόμενη εποχή όσον αφορά το θέατρο στην Περιφέρεια. Υπάρχουν μελέτες όπως αυτή για μια νέα πρόταση που παίρνει υπ’ όψιν τα ιστορικά, αλλά και σύγχρονα δεδομένα, μέσα στις συνθήκες οικονομικής ασφυξίας της χώρας, ώστε να οργανωθεί ένας νέος θεσμός που θα καλύπτει τη χώρα και θα δίνει τη δυνατότητα σε μεγαλύτερα του ενός σύνολα του πρώτου και δεύτερου βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης να μετέχουν ενεργά και με αποφασιστική οικονομική ευθύνη. Καιρός είναι να δημιουργηθούν μεγάλα περιφερειακά θέατρα, όπου θα συναντώνται περισσότεροι του ενός δήμοι, όπου θα συμμετέχουν και οι Περιφέρειες και βέβαια το Δημόσιο μέσω του ΥΠΠΟ, του υπουργείου Εσωτερικών και επικουρικά για την νησιωτική Ελλάδα των υπουργείων Άμυνας και Νησιωτικής Πολιτικής. Όλοι αυτοί οι θεσμοί, θα σχεδιάζουν τη δράση των νέων αυτών περιφερειακών θεάτρων και θα τα χρηματοδοτούν. Η ευθύνη μοιράζεται σε περισσότερα κομμάτια. Και η οικονομική συμμετοχή επίσης.

Η φετινή μικρή (εκ των πραγμάτων) επιχορήγηση που είναι σε θέση να διαθέσει το ΥΠΠΟ δεν λύνει το πρόβλημα. Ανακυκλώνει το τέλμα και συντηρεί την παρακμή. Και είναι κρίμα. Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ και πολιτική έχει επί του θέματος και είναι αυτός που θα πρέπει να εκκινήσει τη νέα εποχή στο πεδίο του θεάτρου στην Περιφέρεια.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

(ΠΗΓΗ: http://www.avgi.gr/article/10812/8167140/depethe-e-an-de-theleis-na-zymoseis-deka-meres-koskinizeis- )

ΑΡΧΑΙΟ ΔΡΑΜΑ: θεωρία και πράξη (εφημ. ΑΥΓΗ 13.5.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η φροντίδα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η συγκέντρωση των εργασιών σημαντικών επιστημόνων από όλον τον κόσμο και η αξιοποίηση τους δεν μας συνδέουν απλώς με το παρελθόν μας. Μας εκτινάσσουν στο μέλλον που ονειρευόμαστε. Ένα μέλλον πιο φωτεινό και πιο δημιουργικό από το πρόσφατο τουλάχιστον παρελθόν.

Δικαίως υπερηφανευόμαστε, πως η Ελλάδα είναι ο γενέθλιος τόπος του θεάτρου. Πως παντού στον τόπο μας υπάρχει ένα αρχαίο θέατρο που υποδηλώνει πως το θεατρικό γεγονός ήταν εδώ και χιλιετίες παρόν και πως οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αντιμετώπιζαν το θέατρο όχι μόνον σαν πολιτιστικό γεγονός, αλλά ταυτόχρονα και σαν πολιτικό και εν τέλει κοινωνικό.

Μέγιστη προσφορά στην ανθρωπότητα, τα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων μας, τραγικών και κωμικών που έφθασαν ώς τις μέρες μας περνώντας ωκεανούς ιστορικών φάσεων με διωγμούς, δυσκολίες αλλά και αναγνώριση του μεγέθους τους. Η συντεχνία του θεάτρου στον τόπο μας αφιερώθηκε στη σκηνική απόδοση των έργων αυτών δημιουργώντας σχολές και συγκροτώντας ένα σπουδαίο υλικό από αυτήν την πρακτική «εμμονή» περί το Αρχαίο Δράμα. Συναντάμε παραστάσεις τραγωδίας στα ελληνικά πριν και από τη δημιουργία του νεότερου Ελληνικού κράτους.

Ενώ λοιπόν συγκεντρώσαμε σπουδαίο παραστασιακό υλικό, καθυστερήσαμε τη θεωρητική φροντίδα γύρω από την αναβίωση του Αρχαίου Δράματος. Ευθύνεται γι’ αυτό και η αργοπορημένη οργάνωση τμημάτων θεατρικών σπουδών στα Ελληνικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Πριν από είκοσι χρόνια ένας δραστήριος καθηγητής από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Πλάτων Μαυρομούστακος, αναλαμβάνει μια πρωτοβουλία μαζί με τον καθηγητή Oliver Taplin από το Archive of Performances of Greek and Roman Drama του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, για τη σύσταση ενός δικτύου ΑΕΙ, που θα συντονίζει την έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο και που θα παρακολουθεί τις εξελισσόμενες κατευθύνσεις των θεατρικών και κλασικών σπουδών. Ταυτόχρονα, επικεντρώνεται στη θεωρητική προσέγγιση του αρχαίου Ελληνικού Δράματος , συνδέοντάς την με τη σκηνική πράξη, τις τάσεις και την εξέλιξή της. Δημιουργήθηκε λοιπόν το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Έρευνας και Τεκμηρίωσης των Παραστάσεων του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος , το Arc – Net, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και Ιδρύματα από 21 χώρες. Είναι πραγματική χαρά να παρακολουθείς αυτούς τους ανθρώπους στις επιστημονικές ανακοινώσεις τους αλλά και σε προσωπικό επίπεδο και να διαπιστώνεις την αγάπη και τον θαυμασμό τους για το Αρχαίο Ελληνικό Δράμα. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι το δίκτυο αυτό ενώνει και εξισορροπεί τη θεωρητική προσέγγιση με τις εμπειρίες και τον πλούτο της πρακτικής πλευράς του θεάτρου, σε μια χώρα όπου τα Θεατρολογικά τμήματα των Πανεπιστημίων μας είναι εν πολλοίς «Κλασικίζοντα» και «φιλολογίζοντα». Ο Πλάτων Μαυρομούστακος, ως μαθητής του Bernard Dort, συνετέλεσε φαντάζομαι σε αυτήν την «ευτυχή ισορροπία».

Αυτά τα είκοσι χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στη χώρα μας του Arc – Net, σπουδαίες προσωπικότητες του παγκόσμιου Θεάτρου πήραν μέρος στο πρόγραμμα καλοκαιρινών μαθημάτων που λειτούργησε από το 2002 έως το 2015. Peter Stain, Tony Harrison, Lee Breuer, Γιάννης Κόκκος, Θόδωρος Τερζόπουλος και πολλοί άλλοι. Ελπίζουμε πως η χώρα μας, ξεπερνώντας τις δυσκολίες και βγαίνοντας σε πιο ομαλές οικονομικές περιοχές, θα είναι σε θέση να στηρίξει ακόμα πιο γενναία δράσεις πολιτισμού σαν αυτές του Arc – Net.

Το φετινό Συνέδριο διεξάγεται και πάλι στο φιλόξενο Τεχνολογικό Πάρκο του Λαυρίου, πολύ κοντά στο αρχαιότερο θέατρο του Ελλαδικού χώρου, το Αρχαίο Θέατρο Θορικού (6ος αι. π.Χ.). Σε αυτό, εκτός των άλλων, θα συμμετέχουν και απόφοιτοι των καλοκαιρινών μαθημάτων που σήμερα διδάσκουν σε πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα ή το εξωτερικό.

Συμπαραστάτες της διοργάνωσης είναι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η Περιφέρεια Αττικής και ο Δήμος Λαυρεωτικής.

Η φροντίδα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η συγκέντρωση των εργασιών σημαντικών επιστημόνων από όλον τον κόσμο και η αξιοποίηση τους δεν μας συνδέουν απλώς με το παρελθόν μας. Μας εκτινάσσουν στο μέλλον που ονειρευόμαστε. Ένα μέλλον πιο φωτεινό και πιο δημιουργικό από το πρόσφατο τουλάχιστον παρελθόν.

 

Πάνος Σκουρολιάκος, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

http://www.avgi.gr/article/10812/8148945/archaio-drama-theoria-kai-praxe