ΑΡΧΑΙΟ ΔΡΑΜΑ: θεωρία και πράξη (εφημ. ΑΥΓΗ 13.5.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η φροντίδα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η συγκέντρωση των εργασιών σημαντικών επιστημόνων από όλον τον κόσμο και η αξιοποίηση τους δεν μας συνδέουν απλώς με το παρελθόν μας. Μας εκτινάσσουν στο μέλλον που ονειρευόμαστε. Ένα μέλλον πιο φωτεινό και πιο δημιουργικό από το πρόσφατο τουλάχιστον παρελθόν.

Δικαίως υπερηφανευόμαστε, πως η Ελλάδα είναι ο γενέθλιος τόπος του θεάτρου. Πως παντού στον τόπο μας υπάρχει ένα αρχαίο θέατρο που υποδηλώνει πως το θεατρικό γεγονός ήταν εδώ και χιλιετίες παρόν και πως οι αρχαίοι ημών πρόγονοι αντιμετώπιζαν το θέατρο όχι μόνον σαν πολιτιστικό γεγονός, αλλά ταυτόχρονα και σαν πολιτικό και εν τέλει κοινωνικό.

Μέγιστη προσφορά στην ανθρωπότητα, τα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων μας, τραγικών και κωμικών που έφθασαν ώς τις μέρες μας περνώντας ωκεανούς ιστορικών φάσεων με διωγμούς, δυσκολίες αλλά και αναγνώριση του μεγέθους τους. Η συντεχνία του θεάτρου στον τόπο μας αφιερώθηκε στη σκηνική απόδοση των έργων αυτών δημιουργώντας σχολές και συγκροτώντας ένα σπουδαίο υλικό από αυτήν την πρακτική «εμμονή» περί το Αρχαίο Δράμα. Συναντάμε παραστάσεις τραγωδίας στα ελληνικά πριν και από τη δημιουργία του νεότερου Ελληνικού κράτους.

Ενώ λοιπόν συγκεντρώσαμε σπουδαίο παραστασιακό υλικό, καθυστερήσαμε τη θεωρητική φροντίδα γύρω από την αναβίωση του Αρχαίου Δράματος. Ευθύνεται γι’ αυτό και η αργοπορημένη οργάνωση τμημάτων θεατρικών σπουδών στα Ελληνικά Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Πριν από είκοσι χρόνια ένας δραστήριος καθηγητής από το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Πλάτων Μαυρομούστακος, αναλαμβάνει μια πρωτοβουλία μαζί με τον καθηγητή Oliver Taplin από το Archive of Performances of Greek and Roman Drama του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, για τη σύσταση ενός δικτύου ΑΕΙ, που θα συντονίζει την έρευνα σε παγκόσμιο επίπεδο και που θα παρακολουθεί τις εξελισσόμενες κατευθύνσεις των θεατρικών και κλασικών σπουδών. Ταυτόχρονα, επικεντρώνεται στη θεωρητική προσέγγιση του αρχαίου Ελληνικού Δράματος , συνδέοντάς την με τη σκηνική πράξη, τις τάσεις και την εξέλιξή της. Δημιουργήθηκε λοιπόν το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Έρευνας και Τεκμηρίωσης των Παραστάσεων του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος , το Arc – Net, συγκεντρώνοντας επιστήμονες και Ιδρύματα από 21 χώρες. Είναι πραγματική χαρά να παρακολουθείς αυτούς τους ανθρώπους στις επιστημονικές ανακοινώσεις τους αλλά και σε προσωπικό επίπεδο και να διαπιστώνεις την αγάπη και τον θαυμασμό τους για το Αρχαίο Ελληνικό Δράμα. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι το δίκτυο αυτό ενώνει και εξισορροπεί τη θεωρητική προσέγγιση με τις εμπειρίες και τον πλούτο της πρακτικής πλευράς του θεάτρου, σε μια χώρα όπου τα Θεατρολογικά τμήματα των Πανεπιστημίων μας είναι εν πολλοίς «Κλασικίζοντα» και «φιλολογίζοντα». Ο Πλάτων Μαυρομούστακος, ως μαθητής του Bernard Dort, συνετέλεσε φαντάζομαι σε αυτήν την «ευτυχή ισορροπία».

Αυτά τα είκοσι χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας στη χώρα μας του Arc – Net, σπουδαίες προσωπικότητες του παγκόσμιου Θεάτρου πήραν μέρος στο πρόγραμμα καλοκαιρινών μαθημάτων που λειτούργησε από το 2002 έως το 2015. Peter Stain, Tony Harrison, Lee Breuer, Γιάννης Κόκκος, Θόδωρος Τερζόπουλος και πολλοί άλλοι. Ελπίζουμε πως η χώρα μας, ξεπερνώντας τις δυσκολίες και βγαίνοντας σε πιο ομαλές οικονομικές περιοχές, θα είναι σε θέση να στηρίξει ακόμα πιο γενναία δράσεις πολιτισμού σαν αυτές του Arc – Net.

Το φετινό Συνέδριο διεξάγεται και πάλι στο φιλόξενο Τεχνολογικό Πάρκο του Λαυρίου, πολύ κοντά στο αρχαιότερο θέατρο του Ελλαδικού χώρου, το Αρχαίο Θέατρο Θορικού (6ος αι. π.Χ.). Σε αυτό, εκτός των άλλων, θα συμμετέχουν και απόφοιτοι των καλοκαιρινών μαθημάτων που σήμερα διδάσκουν σε πανεπιστημιακά ιδρύματα στην Ελλάδα ή το εξωτερικό.

Συμπαραστάτες της διοργάνωσης είναι το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, η Περιφέρεια Αττικής και ο Δήμος Λαυρεωτικής.

Η φροντίδα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, η συγκέντρωση των εργασιών σημαντικών επιστημόνων από όλον τον κόσμο και η αξιοποίηση τους δεν μας συνδέουν απλώς με το παρελθόν μας. Μας εκτινάσσουν στο μέλλον που ονειρευόμαστε. Ένα μέλλον πιο φωτεινό και πιο δημιουργικό από το πρόσφατο τουλάχιστον παρελθόν.

 

Πάνος Σκουρολιάκος, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

http://www.avgi.gr/article/10812/8148945/archaio-drama-theoria-kai-praxe

ΕΦΚΑ Λαυρίου: Δήλωση του Δημάρχου Μαρκοπούλου, σχετικά με την χθεσινή επιστολή του Βουλευτή Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ, κου Παναγιώτη Σκουρολιάκου

Δήλωση του Δημάρχου Μαρκοπούλου, σχετικά με την χθεσινή επιστολή του Βουλευτή Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ, κου Παναγιώτη Σκουρολιάκου, σχετικά με την άστοχη πρωτοβουλία ένταξης του Δήμου Μαρκοπούλου, στην Τοπική Δ/νση Ε.Φ.Κ.Α. Ε’ Αν. Αττικής, με έδρα το Λαύριο.

Αγαπητοί Συμπολίτες,

Ο Δήμαρχος Μαρκοπούλου, Σωτήρης Ι. Μεθενίτης, ευχαριστεί θερμά τον Βουλευτή Αττικής του ΣΥΡΙΖΑ, κο Παναγιώτη Σκουρολιάκο, για την άμεση παρέμβασή του, σχετικά με την άστοχη πρωτοβουλία ένταξης των ασφαλισμένων του Δήμου μας,στην Τοπική Δ/νση Ε.Φ.Κ.Α. Ε’ Αν. Αττικής,με έδρα το Λαύριο.

Ευελπιστούμε στην άμεση διευθέτηση του ζητήματος, προκειμένου οι πολίτες του Δήμου Μαρκοπούλου, να εξακολουθήσουν να ανήκουν, στην Τοπική Δ/νση Δ’ Αν. Αττικής, με έδρα το Κορωπί, που απέχει μόλις 5 χλμ., απ’ όπου και εξυπηρετούνται, πολλές δεκαετίες!

Ακολουθεί η επιστολή του Βουλευτή, κου Παναγιώτη Σκουρολιάκου:

Παναγιώτης (Πάνος) Σκουρολιάκος

ΠΡΟΣ: ΔΗΜΑΡΧΟ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ

Αξ. κ. Δήμαρχε

Διάβασα την διαμαρτυρία σας προς τον διοικητή του ΕΦΚΑ κ. Αθανάσιο Μπακαλέξη σχετικά με το ενδεχόμενο να εξυπηρετούνται οι συμπολίτες μας από το Μαρκόπουλο και το Πόρτο Ράφτη από τις δομές του ΕΦΚΑ στο Λαύριο. Αναμφησβήτητα είναι μια λύση που καταδικάζει τους κατοίκους του Δήμου σας σε αχρείαστη ταλαιπωρία. Ήδη από την προηγούμενη Τρίτη 9/5/2017 έχοντας πληροφορηθεί το θέμα, επικοινώνησα με τον διοικητή κ. Α. Μπακαλέξη και εισέπραξα την θετική του πρόθεση να εξυπηρετούνται οι συμπολίτες μας από την Τοπική Διεύθυνση Κορωπίου όπου όπως και εσείς επισημαίνετε απέχει μόνο 5 χιλιόμετρα από την πόλη του Μαρκοπούλου και σας εξυπηρετεί εδώ και πολλές δεκαετίες.

Θεωρώντας κ. Δήμαρχε πως η όλη αναστάτωση οφείλεται σε ένα γραφειοκρατικό σφάλμα κατά την οργάνωση του νέου οργανισμού, είμαι βέβαιος πως το θέμα θα τακτοποιηθεί σύμφωνα με την αυτονόητη ανάγκη της περιοχής.

Όλοι οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Αττικής καθώς και οι οργανώσεις μας και στο Μαρκόπουλο και σε όλη την Περιφέρεια, είμαστε στην διάθεση σας και βέβαια στη διάθεση του λαού της Αττικής ώστε να οργανώσουμε το κοινωνικό κράτος που τόσο έχουμε ανάγκη.

Αθήνα 11 Μάϊου 2017

Πάνος Σκουρολιάκος
Βουλευτής Περιφέρειας

 

http://www.forkeratea.com/2017/05/blog-post_47.html

ΕΣΡ σε αγρανάπαυση (εφημ.ΑΥΓΗ 6.5.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Ο ελληνικός λαός περιμένει, αξιώνει και απαιτεί επιτέλους μια διαδικασία εκδόσεως αδειών για τους τηλεοπτικούς σταθμούς, ώστε να μην υπάρχει έλλειμμα. Έλλειμμα αξιόπιστης ενημέρωσης, έλλειμμα στη λειτουργία της δημοκρατίας και βέβαια έλλειμμα στα οικονομικά του Δημοσίου

Πέρασαν έξι μήνες. Έξι ολόκληροι μήνες από την ημέρα που συστάθηκε το νέο Δ.Σ. του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης. Ανακουφισμένοι που δεν υπήρχαν πια προσκόμματα, αναμέναμε την ταχεία προκήρυξη του διαγωνισμού για τις τηλεοπτικές άδειες. Την «Αδειοδότηση παρόχων περιεχομένου επίγειας ψηφιακής τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης» σύμφωνα με τον επίσημο τίτλο της πολυαναμενόμενης διαδικασίας. Φοβούμαι όμως πως με την ανακούφιση ανά χείρας μείναμε, γιατί το Δ.Σ. που προέκυψε μετά από μακροχρόνιες διαβουλεύσεις και αφού επιτέλους η αντιπολίτευση συναίνεσε στη σύστασή του, τηρεί σιγήν ασυρμάτου. Δεν έχει πει ούτε έχει πράξει το παραμικρό που θα έδινε κάποιες ελπίδες… προκήρυξης.

Θυμούμαστε βέβαια πως σύσσωμη η αντιπολίτευση δεν έλεγε να συνεργασθεί με την κυβέρνηση για τη σύσταση Διοικητικού Συμβουλίου στο ΕΣΡ, το οποίο και είναι αρμόδιο για τη ρύθμιση των θεμάτων του άναρχου και παράνομου ραδιοτηλεοπτικού πεδίου. Προκήρυξε λοιπόν η Γενική Γραμματεία Πληροφοριών τον διαγωνισμό, σύμφωνα με τον Νόμο 4339/2015, ή και «Νόμο Παππά» ευρέως αποκαλούμενο. Όλοι επίσης θυμόμαστε πως λίγο καιρό πριν από τον διαγωνισμό οι ιδιοκτήτες των τηλεοπτικών σταθμών, προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας κατά του Νόμου Παππά. Η ολομέλεια του ΣτΕ αποφάσισε πως ο νόμος είναι μεν στο πλαίσιο που επιβάλλει το Σύνταγμα, η διαδικασία όμως πρέπει να πραγματοποιηθεί από το EΣΡ. Έμπλεη χαράς σύσσωμη η αντιπολίτευση και αφού είχε ροκανίσει αρκετό χρόνο (μήπως και στο μεταξύ πέσει η επάρατη αριστερή κυβέρνηση), συμφωνεί, όπως είπαμε, με τη συγκρότηση του Δ.Σ. του EΣΡ. Χαρήκαμε και μεις γι αυτό, αλλά και πάλι με τη χαρά μείναμε. Περιμέναμε λοιπόν. Και ακόμη περιμένουμε. Τι άραγε;

Εν τω μεταξύ, έγιναν συναντήσεις του Νίκου Παππά με την ηγεσία του EΣΡ σε μια προσπάθεια να προχωρήσει η υπόθεση. Μονότονα επαναλαμβάνονταν οι διαβεβαιώσεις για την υποστήριξη της κυβέρνησης στην Ανεξάρτητη Αρχή σε όλα τα επίπεδα υλικοτεχνικής και άλλης υποδομής, ενώ «συνομολογήθηκε ότι πρέπει άμεσα να δρομολογηθούν οι διαδικασίες για την αδειοδότηση των τηλεοπτικών σταθμών». Και μετά; Πλήρης απραξία.

Βεβαίως η αλήθεια είναι πως τα μέλη του Δ.Σ. πριν από το ύψιστης σημασίας θέμα του διαγωνισμού για τις αδειοδοτήσεις είχε να επιλύσει και κάποια άλλα θέματα, όπως αυτό που είχε να κάνει με τις αμοιβές των μελών. Κάποια ρύθμιση στο ασφαλιστικό προέβλεπε ότι αναστέλλεται η καταβολή συντάξεων για το προεδρείο και τα μέλη των Δ.Σ. των Ανεξάρτητων Αρχών, που θα αμείβονται με βάση τις προβλεπόμενες αποζημιώσεις. Και αυτό όμως στη συνέχεια τακτοποιήθηκε.

Ελπίζαμε ξανά στην εκκίνηση των διαδικασιών. Αμ δε. Η «σιγή ασυρμάτου» γίνεται καθεστώς, φαίνεται. Υπομονή έχουμε και μπορούμε να κάνουμε αρκετή ακόμη. Φοβούμαστε όμως πως η κατάσταση βαίνει σε μόνιμη και τουλάχιστον περίεργη καθυστέρηση. Τι να σκεφθεί κανείς διαβάζοντας σε κυριακάτικη εφημερίδα τις δηλώσεις του αντιπροέδρου της Αρχής κ. Ρ. Μορώνη, σύμφωνα με τις οποίες « υποδομές δεν υπάρχουν» ή «Δεν θέλουμε να επαναλάβουμε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο έναν διαγωνισμό ο οποίος ακυρώθηκε από το ΣτΕ.». Μας πληροφορεί ακόμη πως υπάρχουν «προβλήματα υλικοτεχνικής υποδομής και προσωπικού». Μα ο ακυρωθείς διαγωνισμός της Γενικής Γραμματείας Ενημέρωσης και Επικοινωνίας ολοκληρώθηκε με σημαντικές συνέργειες, με σοβαρά στελέχη της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων και ακόμα με στελέχη της ίδιας της ΓΓΕΕ. Ο δημόσιος τομέας έχει στους κόλπους του άξιους λειτουργούς, καταρτισμένους, αδέκαστους και αποτελεσματικούς. Ας τους αναζητήσουμε και ας τους αναδείξουμε.

Ο ελληνικός λαός περιμένει, αξιώνει και απαιτεί επιτέλους μια διαδικασία εκδόσεως αδειών για τους τηλεοπτικούς σταθμούς, ώστε να μην υπάρχει έλλειμμα. Έλλειμμα αξιόπιστης ενημέρωσης, έλλειμμα στη λειτουργία της δημοκρατίας και βέβαια έλλειμμα στα οικονομικά του Δημοσίου. Το τίμημα, δηλαδή, που θα εισπράξει το Δημόσιο τόσο από την αδειοδότηση όσο και από τα άλλα τέλη στα οποία υποχρεούνται οι ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις.

Το EΣΡ είναι Ανεξάρτητη Αρχή συνταγματικά κατοχυρωμένη και, ως τέτοια, είναι υποχρεωμένη να εξασφαλίσει την ελευθερία και πολυφωνία χάριν του ελληνικού λαού, μεριμνώντας και για την αποτροπή οικονομικής ζημίας του Ελληνικού Δημοσίου από την παρατεινόμενη «πειρατεία» της έρμης «τηλεοπτικής ευρυεκπομπής ελεύθερης λήψης».

Αυτά για το σεβαστό EΣΡ, ελπίζοντας και σε ταχείαν ανάσχεσιν της παρατεταμένης αγρανάπαυσής του.

 

Πάνος Σκουρολιάκος, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής

 

http://www.avgi.gr/article/10812/8127675/esr-se-agranapause

Η μάσκα που σώζει (εφημ. ΑΥΓΗ 28.4.2017)

Η μάσκα στο θέατρο κληρονομείται από τους Ρωμαίους και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ρωμαϊκού θεάτρου. Τον Μεσαίωνα τη συναντάμε στα θρησκευτικά δράματα με θέματα από τη Βίβλο και αργότερα τη βλέπουμε να διαπρέπει στην Κομέντια Ντελ Άρτε. Κάθε ρόλος εδώ, ανδρικός ή γυναικείος, έχει τη δική του μάσκα.

Ο άνθρωπος, σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής του διαδρομής, είχε επίγνωση της φθαρτότητας και του περιορισμένου της δύναμής του. Όσο κι αν προόδευε, όσα κι αν κατάφερνε, πάντα υπήρχε κάτι που δεν μπορούσε να κάνει. Τότε, κρύβοντας το πραγματικό, εφήμερο και αδύναμο πρόσωπό του, κατέφευγε στο προσωπείο. Τη μάσκα. Τη χρησιμοποίησε για να καλύψει πολλές και διαφορετικές μεταξύ τους ανάγκες.

Για έναν μεγάλο βασιλέα, εκτός του ότι ήταν αδιανόητο να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη το σώμα του μετά τον θάνατο, θα έπρεπε να φροντίσουν οι υπήκοοί του, να αποκρυφτεί και το πρόσωπό του, με τη μάσκα που όπως όλες οι μάσκες, κρύβει το πρόσωπο. Αυτή είναι η νεκρική μάσκα. Τη συναντάμε στην αρχαία Αίγυπτο, στην αρχαία Ελλάδα και σε προκολομβιανούς πολιτισμούς.

Μπαίνοντας στο πεδίο του ιερού, η μάσκα έχει τη θέση της και σε λατρευτικές εκδηλώσεις. Για τις μαγικοθρησκευτικές τελετές της πρώιμης λίθινης εποχής, μάσκες με μορφή ζώων ή και θηρίων, συμπληρώνουν για αυτόν που τη φορά τη δύναμη που του λείπει ως ανθρώπινο όν, για να νικήσει το κακό, να θεραπεύσει τον άρρωστο, να προκαλέσει τη βροχή, να επιφέρει γονιμότητα. Τα υλικά που μεταχειρίζεται για την κατασκευή της είναι αυτά που βρίσκει στη φύση και όσα του παρέχει το πολιτισμικό επίπεδο της εποχής: ξύλο, μέταλλο, πηλός, όστρακα, φτερά, δέμα, κέρατα.

Στην αρχαία Ελλάδα, μέσω των θρησκευτικών τελετών γεννήθηκε το θέατρο. Στα Ελευσίνια Μυστήρια, ο θρήνος για τον Διόνυσο και η προσθήκη του πρώτου υποκριτή απέναντι στον χορό των θρηνούντων μυστών μάς έδωσαν την πρώτη εκδοχή του θεατρικού γεγονότος. Γεννήθηκε εκείνη ακριβώς τη στιγμή το Θέατρο, φέρνοντας μαζί του και το προσωπείο, ως μάσκα θεατρική. Πέρα όμως από τη δύναμη και το κύρος που προσδίδει στον ρόλο μια μάσκα που κρύβει έναν καθημερινό άνθρωπο, τον υποκριτή δηλαδή, εξυπηρετούσε και άλλες ανάγκες. Οι ρόλοι, εδώ, παίζονταν αποκλειστικά από άνδρες. Η μάσκα, λοιπόν, ξεχώριζε τους ανδρικούς από τους γυναικείους ρόλους και υποδήλωνε ηλικία, αλλά και καταστάσεις: χαρά, λύπη, οργή, φόβο. Στην τραγωδία έχουμε μάσκες επιβλητικές, ενώ στην κωμωδία μάσκες χαρούμενες και δηλωτικές της ταυτότητας του χορού. Έχουμε λοιπόν μάσκες για τον χορό των καρβουνιάρηδων Αχαρνέων στο ομώνυμο έργο του Αριστοφάνη, τις ανάλογες για τα πουλιά στους «Όρνιθες», τις κατάλληλες για να αποδώσουν τα σύννεφα στις «Νεφέλες» κ.ο.κ.

Η μάσκα στο θέατρο κληρονομείται από τους Ρωμαίους και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ρωμαϊκού θεάτρου. Τον Μεσαίωνα τη συναντάμε στα θρησκευτικά δράματα με θέματα από τη Βίβλο και αργότερα τη βλέπουμε να διαπρέπει στην Κομέντια Ντελ Άρτε. Κάθε ρόλος εδώ, ανδρικός ή γυναικείος, έχει τη δική του μάσκα.

Σε όλη τη μέχρι σήμερα πορεία του Θεάτρου, η μάσκα συμμετέχει στις παραστάσεις, δίνει λύσεις, καθορίζει ή απλώς συμβάλλει στην αισθητική μιας παράστασης και βεβαίως, εξελίσσεται – στον τρόπο κατασκευής της, στα χαρακτηριστικά και στον τρόπο χρήσης της.

Όμως αυτό το κοινωνικό προϊόν του ανθρώπινου πολιτισμού συμμετείχε και σε άλλες εκφάνσεις και δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής. Στη Βενετία, χρησιμοποιήθηκε ως πρωτοποριακή πράξη απόκρυψης της ταυτότητας και των προθέσεων αυτού που τη φορούσε. Στρατεύθηκε, λοιπόν, για τη συγκάλυψη πολιτικών σκανδάλων, παρανομιών και απαγορευμένων σχέσεων. Αυτού του είδους η χρήση της μάσκας ανάγκασε κάποια στιγμή τους ηγέτες της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας να νομοθετήσουν την απαγόρευση της χρήσης της, επιτρέποντάς τη μόνο στο διάσημο βενετσιάνικο καρναβάλι.

Όμως η μάσκα χρησιμοποιείται μέχρι τις ημέρες μας, για πολλούς και διάφορους, μη καλλιτεχνικούς λόγους. Σύμφωνα με την επιστήμη της ψυχολογίας, η ισχυρή εξάρτηση του ατόμου από τον ίδιο του τον εαυτό, του επιβάλλει να φροντίζει για την καλή προς τα έξω εικόνα του. Όταν λοιπόν αποφασίσει να κάνει κάτι που θα τσαλακώσει αυτήν την εικόνα, καταφεύγει στο προσωπείο. Ένα δανεικό, ψεύτικο πρόσωπο δηλαδή, που χρεώνεται πράξεις και συμπεριφορές ανεπίτρεπτες για το πραγματικό πρόσωπο κάτω από τη μάσκα.

Το πρόσωπο και το προσωπείο μπερδεύονται αριστοτεχνικά στις μέρες μας και όλο και δυσκολότερα τα ξεχωρίζεις. Κοιτώντας γύρω μας καθημερινά πόσα πρόσωπα βλέπουμε άραγε και πόσα προσωπεία; Ποιος μπορεί αλήθεια να εγγυηθεί με σιγουριά για την αυθεντικότητα του προσώπου απέναντί του; Είναι σίγουρος ή σίγουρη πως αυτό που βλέπει, αυτό με το οποίο συνεργάζεται, κοιμάται ή αγωνίζεται μαζί του για έναν σκοπό είναι όντως πρόσωπο και δεν είναι απλώς ένα προσωπείο;…

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής.

http://www.avgi.gr/article/10812/8105601/e-maska-pou-sozei

Πνευματικά δικαιώματα και παραδοσιακή μουσική (εφημ. ΑΥΓΗ 08.04.2017 )

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Δεν είναι αποδεκτό να υφαρπάζεται το πνευματικό δικαίωμα ενός ολόκληρου λαού, το οποίο αφορά τον μουσικό πολιτιστικό πλούτο που παράχθηκε και διαμορφώθηκε μέσα από μια εξαιρετικά μακρά ιστορική και δημιουργική διαδικασία

Στην πορεία προς ψήφιση από τη Βουλή είναι το νομοσχέδιο για τα Πνευματικά και Συγγενικά Δικαιώματα που ταλανίζει χρόνια τώρα τον κόσμο των δημιουργών και εκτελεστών της μουσικής. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο έχει περάσει από χίλια μύρια κύματα. Με πλήθος από αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις αλληλοσυγκρουόμενων ομάδων ενδιαφερομένων, καθυστέρησε πολύ να ολοκληρωθεί.

Αν τα πράγματα εδώ, που έχουμε να κάνουμε με πνευματικές περιουσίες συγκεκριμένες (δημιουργών με συγκεκριμένο ονοματεπώνυμο), είναι περίπλοκα, δυσκολεύουν αφάνταστα, όσον αφορά τα δικαιώματα στην περιοχή της παραδοσιακής μουσικής.

Ο μέγιστος όγκος του μουσικού υλικού σε αυτήν την περίπτωση, αφορά τραγούδια, σκοπούς και ρυθμούς, που έφτασαν ώς εμάς έπειτα από μακροχρόνιες επεξεργασίες και εξελίξεις δια μέσου των αιώνων! Πράγματι, πρόκειται για συνθέσεις άγνωστων δημιουργών που δέχθηκαν προσθήκες, διασκευές, αλλά και μετατροπές, με αρχικές ρίζες στη βυζαντινή περίοδο, αλλά και στην αρχαιότητα. Κατηγοριοποιούνται, ανάλογα με την περιοχή από όπου προέρχονται και συχνά μοιάζουν με τραγούδια και μουσικές όμορων χωρών αλλά και συγγενικών πολιτισμών.

Έχουμε όμως φαινόμενα, σύμφωνα με τα οποία ένα κατά γενική παραδοχή παραδοσιακό τραγούδι, έχει κατοχυρωθεί επ΄ ονόματι κάποιου συγκεκριμένου δημιουργού της πρόσφατης εποχής. Για να δώσουμε ένα παράδειγμα, το «Ένας αητός καθότανε» μπορεί να έχει κατοχυρωθεί ως πνευματική περιουσία συγκεκριμένου στιχουργού και συνθέτη, που προφανώς γεννήθηκε εκατό χρόνια έπειτα από τη γέννηση του τραγουδιού.

Αυτή η παράνομη οικειοποίηση του μουσικού μας κοινού πλούτου ξεκινά με την ανάπτυξη της γραμμοφωνίας και δισκογραφίας, όταν οι εκτελεστές μουσικής κατοχύρωναν στο όνομά τους μουσικά διαμάντια ώστε να αυξήσουν το πενιχρό τους εισόδημα, που με κόπο εξασφάλιζαν από τις εμφανίσεις τους σε πανηγύρια, γάμους και άλλα κοινωνικά γεγονότα. Έπαιξαν ρόλο και οι δισκογραφικές εταιρείες σε αυτήν τη γενικευμένη παρανομία. Με τη θέσπιση των πρώτων διατάξεων περί πνευματικής ιδιοκτησίας ενθάρρυναν τους μουσικούς της δημοτικής μουσικής, να κατοχυρώσουν τα τραγούδια ως δικά τους, εξασφαλίζοντας (για την εταιρεία) και αποκλειστικότητα. Σε αυτό βοήθησε και η παντελής έλλειψη τεκμηρίων, και η απουσία οποιασδήποτε καταγραφής. Η επιστήμη της μουσικολογίας δεν είναι ακόμα δυνατή και ολίγοι αρχίζουν να ασχολούνται με αυτήν. Αναφέρουμε εδώ την εργασία και τις μελέτες του σπουδαίου Φοίβου Ανωγειανάκη, τις έρευνες του Σίμωνα Καρρά, της Δόμνας Σαμίου αλλά και τη θεμελιώδη μελέτη του Samuel Baud-Bovy με τίτλο: «Δοκίμιο για το ελληνικό δημοτικό τραγούδι». Μια εργασία που προέκυψε έπειτα από έρευνα πενήντα χρόνων στους τόπους όπου ακόμα τότε η δημοτική μουσική ήταν λειτουργικά δεμένη με την καθημερινή ζωή της κοινότητας και εκφυλιστικά στοιχεία δεν είχαν παρεισφρήσει στο σώμα της.

Υπάρχουν καταγγελίες λοιπόν σύμφωνα με τις οποίες για να παίξει ένα συγκρότημα παραδοσιακής μουσικής κάποια τραγούδια, θα πρέπει να καταβάλει και το σχετικό οικονομικό τίμημα, ώστε να πάρει την άδεια από τους κληρονόμους του μουσικού που κάποτε κατοχύρωσε το τραγούδι.

Τώρα πια που η δισκογραφία είναι σχεδόν ανύπαρκτη, έχει ατονήσει και αυτή η αυθαίρετη κατοχύρωση του μουσικού μας πλούτου. Είναι όμως υποχρέωση της Πολιτείας, των μουσικών της δημοτικής μας μουσικής, των επιστημόνων και ερευνητών να οργανωθεί ένα συστηματικό και καθολικό αρχείο παραδοσιακής μουσικής, αποδίδοντας και τυπικά, αλλά και ουσιαστικά, τα παραδοσιακά τραγούδια και τις μουσικές, στον νόμιμο κληρονόμο τους, δηλαδή τον ελληνικό λαό.

Καλούμε όλους τους ενδιαφερόμενους λοιπόν, να συστρατευθούν σε μια προσπάθεια για το ξεκαθάρισμα και την οργάνωση του τοπίου που αφορά τα δικαιώματα στην παραδοσιακή μουσική. Αν κάποιος έχει επιχειρήσει σε ένα τραγούδι ή σε κάποιον σκοπό μια διασκευή με σαφή χαρακτηριστικά, προφανώς έχει την ιδιοκτησία της συγκεκριμένης διασκευής -όχι του πρωταρχικού υλικού.

Αναμένουμε τη σύσταση μιας επιτροπής στην οποία θα συμμετέχουν όλοι οι καθ’ ύλην αρμόδιοι. Το υπουργείο Πολιτισμού, που θα πρέπει και να πρωτοστατήσει, το Λαογραφικό Αρχείο της Ακαδημίας Αθηνών, τα μουσικολογικά πανεπιστημιακά τμήματα Αθήνας και Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Λαϊκών Οργάνων Φοίβου Ανωγειανάκη, συλλογικότητες εκτελεστών, προσωπικότητες του χώρου αλλά και όποιος άλλος φορέας ή φυσικό πρόσωπο μπορεί να συμβάλει εποικοδομητικά.

Πέρα από τα τεχνικά θέματα επιστημονικού και καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος, σημαντικό είναι και το ηθικό μέρος της υπόθεσης. Οφείλουμε σεβασμό στη λαϊκή δημιουργία. Δεν είναι αποδεκτό να υφαρπάζεται το πνευματικό δικαίωμα ενός ολόκληρου λαού, το οποίο αφορά τον μουσικό πολιτιστικό πλούτο που παράχθηκε και διαμορφώθηκε μέσα από μια εξαιρετικά μακρά ιστορική και δημιουργική διαδικασία.

 

Πάνος Σκουρολιάκος, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής της Περιφέρειας Αττικής

http://www.avgi.gr/article/10812/8054767/pneumatika-dikaiomata-kai-paradosiake-mousike

Μονόπρακτα (εφημ. ΑΥΓΗ 01.04.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου *

Σύνολα μονόπρακτων, κατάλληλα οργανωμένων σκηνοθετικά, πολλές φορές αποτελούν μια ενιαία παράσταση σπονδυλωτή και λειτουργούν ως ένα έργο «κανονικής διάρκειας». Βεβαίως, ανάμεσα σε αυτά τα μονόπρακτα υπάρχει μια συνάφεια…

Ένα δυνατό κύτταρο της θεατρικής δημιουργίας είναι τα μονόπρακτα έργα. Εκείνα, δηλαδή, που εξελίσσονται σε μία μόνο πράξη και έχουν μικρότερες ανάγκες σε πλήθος ηθοποιών, σκηνογραφία και όλα τα άλλα απαραίτητα στοιχεία της παράστασης.

Θα έλεγε κανείς πως παίζουν τον ρόλο σχολείου και σπουδής για νέους συγγραφείς, ηθοποιούς και άλλους συντελεστές της θεατρικής συντεχνίας. Όμως τα μονόπρακτα είναι ένα είδος θεατρικού έργου που δεν εγκαταλείπουν και καταξιωμένοι στη συνέχεια συγγραφείς. Κατά τους προηγούμενους αιώνες, παραστάσεις μονόπρακτων κωμωδιών δίνονταν μετά την κύρια παράσταση. Θυμίζει αυτή η συνήθεια το σατυρικό δράμα που ακολουθούσε την τριλογία των τραγωδιών κατά τους κλασικούς χρόνους.

Σύνολα μονόπρακτων, κατάλληλα οργανωμένων σκηνοθετικά, πολλές φορές αποτελούν μια ενιαία παράσταση σπονδυλωτή και λειτουργούν ως ένα έργο «κανονικής διάρκειας». Βεβαίως, ανάμεσα σε αυτά τα μονόπρακτα υπάρχει μια συνάφεια. Μπορεί, για παράδειγμα, να είναι μονόπρακτα που έχουν κοινό θέμα τον έρωτα ή τη ζωή στην επαρχία ή τον αγώνα ενός λαού για ελευθερία. Χαρακτηριστικό δείγμα συνόλου μονόπρακτων που παίζονται σε ενιαία παράσταση είναι η συλλογή του Μπέρτολντ Μπρεχτ «Τρόμος και αθλιότητα στο Τρίτο Ράιχ». Πρόκειται για 24 σύντομα μονόπρακτα που γράφτηκαν ανάμεσα στο 1935-1938 από τον εξόριστο τότε συγγραφέα για να παρασταθούν από ερασιτέχνες Γερμανούς εξόριστους ως πράξη αντίστασης απέναντι στον επελαύνοντα ναζισμό. Στα κατοπινά χρόνια έχουν ως σύνολο ανέβει πολλές φορές και από ερασιτέχνες αλλά και από επαγγελματίες ηθοποιούς.

Η μονόπρακτη κωμωδία είναι ένας αγαπημένος τόπος τόσο για τους θεατρίνους όσο και για το κοινό. Θα έλεγε κανείς πως είναι και το γενέθλιο είδος θεατρικού έργου που σημάδεψε τις απαρχές της θεατρικής δημιουργίας στο νεότερο ελληνικό κράτος. Το πρώτο μονόπρακτο γράφτηκε στο Ναύπλιο το 1832 και είναι η κωμωδία «Γάμος άνευ νύμφης» του Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή. Πώς προέκυψε; Γράφει ο ίδιος στα απομνημονεύματά του πως μια μέρα ο Καλλέργης υποστήριξε ότι στην πρωτεύουσα του νεαρού κράτους θα πρέπει να υπάρχει και θεατρική δραστηριότητα. Έθεσε δε το σπίτι του στην υπηρεσία του σκοπού. Η παράσταση θα δινόταν στο σαλόνι του σπιτιού. Τον ενθουσιασμό της ομήγυρης διαδέχθηκε ο προβληματισμός για την επιλογή του έργου που θα ανέβαζαν. Εξ ανάγκης θα έπρεπε να μην έχει πολλές απαιτήσεις ανεβάσματος. Να είναι σύντομο, δηλαδή μονόπρακτο, και να είναι κωμωδία, ώστε να διασκεδάσει ένα κοινό όχι και τόσο εξοικειωμένο με το θέατρο. Οι προτάσεις αφορούσαν διάφορα γαλλικά έργα.

Ο Ραγκαβής, διαφωνών με την επιλογή από το ξένο ρεπερτόριο, πρότεινε το ανέβασμα ενός ελληνικού έργου. Οι πάντες υποστήριξαν πως, δυστυχώς, δεν υπάρχει μονόπρακτη ελληνική κωμωδία σύγχρονη προς παράστασιν. Ο πείσμων συγγραφέας υποστήριξε ότι κωμωδία υπάρχει και υποσχέθηκε να τους τη φέρει συντόμως. Κατά δυστυχίαν, όμως, μονόπρακτη κωμωδία πράγματι δεν υπήρχε. Κλείστηκε λοιπόν στο σπίτι του για τρεις μέρες γράφοντας μανιωδώς πάνω σε μια ιδέα της στιγμής. Είχε μια δυσκολία όμως. Έπρεπε να γράψει έργο χωρίς γυναικείο ρόλο, γιατί καμία από τις κυρίες του Ναυπλίου δεν δεχόταν να «βγει στη σκηνή». Έγραψε λοιπόν έναν ρόλο γυναικείο που παίζεται από άνδρα γιατί, σύμφωνα με την ιστορία, κάποιοι νέοι έστησαν μια φάρσα σε φίλο υποκρινόμενοι ότι του είχαν βρει νύφη! Αλίμονο όμως. Η παράσταση δεν έγινε, γιατί ο Μουρούζης φοβήθηκε πως το θέμα του έργου θα φαινόταν ότι σατίριζε δύο νέες κυρίες εξ Οδησσού που αποτελούσαν μέρος της ανώτερης κοινωνίας του Ναυπλίου του 1832! Φαίνεται κάτι παραπάνω ήξεραν όλοι για να ματαιώσουν το ανέβασμα. Έτσι, ο «Γάμος άνευ νύμφης» είδε τα φώτα της σκηνής με καινούργια γραφή στην Αθήνα το 1843, στο νεότευκτο πέτρινο θέατρο Μπούκουρα, με νέο τίτλο: «Ο γάμος της Αρχοντούλας».

Από τότε δεκάδες μονόπρακτες κωμωδίες αλλά και δραματικά μονόπρακτα πλούτισαν το ελληνικό θέατρο. Σπουδαίοι συγγραφείς διακόνησαν το είδος και άριστοι σκηνοθέτες και ηθοποιοί το ανέδειξαν σκηνικά.

Πάντα όμως η παραγωγή μονοπράκτων θα είναι σχολείο για τους νέους και ταυτόχρονα εύκρατο πεδίο κατάθεσης μαστοριάς και ταλέντου από τους καταξιωμένους θεατρικούς συγγραφείς, σκηνοθέτες και ηθοποιούς.

 

* Ο Πάνος Σκουρολιάκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής Περιφέρειας Αττικής

Παγκόσμια ημέρα ελληνικής γλώσσας (εφημ. ΑΥΓΗ 24.03.2017)

Του Πάνου Σκουρολιάκου*

Η αξία της ελληνικής γλώσσας αποτυπώνεται στην ίδια τη δύναμή της. Την ιστορικότητα και διαχρονικότητα. Πρόκειται για μια γλώσσα που μιλιέται αδιαλείπτως εδώ και 40 αιώνες! Επί 28 αιώνες γράφεται με την ίδια γραφή και το ίδιο ελληνικό αλφάβητο, ενώ επί 24 αιώνες γράφεται με την ίδια ορθογραφία, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Γλωσσολογίας κ. Γ. Μπαμπινιώτης.

Είναι μια ιδέα – πρόταση της Ομοσπονδίας Ελληνικών Κοινοτήτων της Ιταλίας. Και είναι ομολογουμένως μια λαμπρή ιδέα που υιοθετήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση, ήρθε στη Βουλή των Ελλήνων και διά των εργασιών της Επιτροπής Ελληνισμού της Διασποράς άρχισαν οι συζητήσεις και επεξεργασίες. Ακολούθως ανέλαβαν τα υπουργεία Εξωτερικών, Εσωτερικών και Παιδείας και αποφασίστηκε να διεκδικηθεί σε παγκόσμιο επίπεδο η 2α Φεβρουαρίου (ημέρα θανάτου του Διονυσίου Σολωμού) να ορισθεί ως παγκόσμια ημέρα ελληνοφωνίας κατά τα πρότυπα άλλων γλωσσών, όπως της γαλλικής για παράδειγμα.

Βεβαίως στην περίπτωση της ελληνικής γλώσσας, το αριθμητικό μέγεθος όσων την ομιλούν δεν είναι μεγάλο. Η Γαλλία και η Αγγλία ως αποικιοκρατικές χώρες άφησαν πίσω τους πολλούς λαούς γαλλόφωνους ή και αγγλόφωνους μετά την απόσυρσή τους από τις πρώην αποικίες τους. Ελληνικά, μιλούν (εκτός Ελλάδας) οι ομογενείς και ολίγοι ξένοι που διδάσκονται τη νέα ελληνική γλώσσα σε όσες πανεπιστημιακές έδρες αντέχουν ακόμα όπου γης και δεν έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους. Είναι γνωστή η κρίση των ανθρωπιστικών σπουδών στις τεχνοκρατικές μέρες μας. Και είναι φυσικό η υποχώρηση των ελληνικών σπουδών να συνδέεται άμεσα με την επαγγελματική αποκατάσταση, η οποία καθορίζει τις επιλογές για τις σπουδές των νέων σήμερα.

Η αξία της ελληνικής γλώσσας αποτυπώνεται στην ίδια τη δύναμή της. Την ιστορικότητα και διαχρονικότητα. Πρόκειται για μια γλώσσα που μιλιέται αδιαλείπτως εδώ και 40 αιώνες! Επί 28 αιώνες γράφεται με την ίδια γραφή και το ίδιο ελληνικό αλφάβητο, ενώ επί 24 αιώνες γράφεται με την ίδια ορθογραφία, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Γλωσσολογίας κ. Γ. Μπαμπινιώτης. Είναι η γλώσσα μέσω της οποίας μας άφησαν το έργο τους σπουδαίοι φιλόσοφοι, ποιητές και συγγραφείς. Πλάτων, Θουκυδίδης, Αισχύλος, Αριστοφάνης, Ιπποκράτης και τόσοι άλλοι.

Είναι η γλώσσα που «στοιχειοθέτησε την ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού» και που «διαχωρίζει όλους τους προελληνικούς από τους μεθελληνικούς πολιτισμούς» σύμφωνα με τον καθ. Φιλοσοφίας στο Harvard και του Yale, Eric Havelock. Είναι η πλούσια γλώσσα της λογοτεχνίας και η ακριβής γλώσσα της επιστήμης.

Οφείλουμε, λοιπόν, την καθιέρωση μιας παγκόσμιας ημέρας ελληνικής γλώσσας, κατ’ αρχήν στην ίδια την ελληνική γλώσσα και σε ό,τι προσέφερε στην ανθρωπότητα. Αλλά την οφείλουμε σε όσους την έφεραν ώς εδώ, 40 αιώνες τώρα, είτε καλλιεργώντας την είτε μιλώντας την απλώς.

Βεβαίως, σε αυτήν την μεγάλη αποστολή χρειαζόμαστε συμμάχους. Επιστήμονες, πνευματικούς δημιουργούς, πολιτικούς και άλλα πρόσωπα κύρους. Και χρειαζόμαστε και ένα δίκτυο που θα μεταφέρει αυτή τη φλόγα στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Ως εμπροσθοφυλακή σε αυτήν την αποστολή δεν μπορεί παρά να τοποθετηθεί η οικουμενική μας ομογένεια και μαζί της οι ελληνιστές σε όλη τη Γη με τις πανεπιστημιακές έδρες ελληνικής γλώσσας. Ως πρώτο και βαρύ μάλιστα όχημα προσέγγισης πρέπει να είναι ο πολιτισμός. Τα έργα τέχνης. Ο ελληνικός κινηματογράφος, το θέατρο, η λογοτεχνία μας (μεταφρασμένη στις ξένες γλώσσες) τα εικαστικά, ο χορός. Μετά έρχεται η διδασκαλία της γλώσσας και η περαιτέρω καλλιέργειά της στους νέους τόπους.

Αλήθεια, γιατί να συμβεί όλο αυτό; Για να είμαστε απλώς εθνικά υπερήφανοι που έχουμε ανάμεσα στις άλλες αφιερωματικές ημέρες σε παγκόσμιο επίπεδο και μια μέρα ελληνικής γλώσσας; Για να προσελκύσουμε περισσότερους τουρίστες ίσως; Ή για να πετύχουμε περισσότερες εξαγωγές προϊόντων; Για τίποτε από όλα αυτά.

Επιδιώκουμε την καθιέρωση αυτή αλλά και το άνοιγμα της ελληνικής γλώσσας (ξανά) στην οικουμένη, γιατί πιστεύουμε πως ο ελληνικός πολιτισμός μέσω της γλώσσας μας μπορεί να συμβάλει σε ένα παγκόσμιο πνεύμα αλληλοκατανόησης για ό,τι καλό και ό,τι θετικό. Πιστεύουμε ακράδαντα πως στην παρούσα κατάσταση των στρατιωτικών, οικονομικών και πολιτικών κρίσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη στον πλανήτη μας η ελληνική γλώσσα μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας παραγωγικής και ειρηνικής οικουμενικότητας.

 

Πάνος Σκουρολιάκος, μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ και βουλευτής στην Περιφέρεια Αττικής

 

http://www.avgi.gr/article/10812/8009120/pankosmia-emera-ellenikes-glossas